De Duitse regering heeft woensdag een wet ingediend die de inlichtingendiensten veel meer bevoegdheden geeft in de strijd tegen terrorisme en dreigingen vanuit het buitenland. Daarmee komt een einde aan decennia van terughoudendheid, een erfenis van het extreem-rechtse en -linkse verleden van Duitsland.
is onderzoeksjournalist bij de Volkskrant.
De diensten mogen straks vijandelijke servers hacken en sabotage uitvoeren om bijvoorbeeld de productie van wapens tegen te gaan. Volgens minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt begint daarmee ‘een nieuw tijdperk’ voor de geheime diensten, die zich tot nu toe grotendeels beperkten tot het verzamelen van inlichtingen. ‘We transformeren onze inlichtingendiensten tot echte geheime diensten’, zei hij tegen de krant Bild. ‘Het is de hoogste tijd dat we ons zo positioneren dat we concurrerend zijn en op gelijke voet staan met onze partnerdiensten wereldwijd.’
De wet, die nog moet worden goedgekeurd door het parlement, komt op een brisant moment. Begin deze maand werd op het vliegveld van Leipzig een drone met explosieven gevonden nabij een Oekraïens vrachtvliegtuig. Volgens Dobrindt ging het om een poging tot een aanslag, mogelijk door een statelijke actor. Hij sprak van een ‘nieuw niveau van dreiging’.
Sinds de grootschalige Russische invasie in Oekraïne in 2022 is volgens de Duitse autoriteiten het dreigingsniveau aanzienlijk gestegen. Agenten die banden hebben met Moskou zouden al meerdere sabotage- en hackaanvallen hebben uitgevoerd op kritieke infrastructuur en fabrikanten van militair materieel.
De Duitse buitenlandse inlichtingendienst (BND) en binnenlandse veiligheidsdienst (BfV) hebben al tientallen jaren te maken met strikte regels, die deels nog voortkomen uit misdragingen tijdens het nazi-tijdperk en in het communistische Oost-Duitsland. Daarnaast wordt de discussie over privacyrechten in Duitsland van oudsher fel gevoerd. Ook nu is er kritiek op bijvoorbeeld de verruimde mogelijkheden die de diensten krijgen voor toegang tot beelden van camera’s in de publieke ruimte.
Volgens Marc Henrichmann, voorzitter van de parlementaire commissie voor toezicht op de inlichtingendiensten, is Duitsland door zijn terughoudende opstelling achterop geraakt en kan het niet naar behoren bijdragen aan de Europese veiligheid. ‘We bevinden ons midden in een hybride conflict, niet alleen met Rusland maar ook met andere actoren’, zei hij tegen persbureau AFP.
Duitsland heeft volgens Henrichmann te maken ‘met tegenstanders die zich aan geen enkele regel houden’. ‘Ze hebben geen boodschap aan wet en orde. Hun doel is niet slechts om het Westen, de Europese Unie en Duitsland onder druk te zetten, maar idealiter om ze op de knieën te dwingen.’
Martin Jäger, hoofd van buitenlandse inlichtingendienst BND, pleitte al langer voor meer ruimte voor zijn dienst. In Der Spiegel reageerde hij op de buitenlandse dreigingen: ‘We moeten laten zien dat we tot vergelijkbare dingen in staat zijn, zodat de andere partij ook de gevolgen voelt.’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.