is hoogleraar Informatica.
Lang geleden bezocht ik het Science Fiction Museum in Seattle, in de hoop coole relikwieën te zien uit films en series, zoals een phaser (energiestraalwapen) uit Star Trek of een decorstuk uit Dune. Maar ik trof iets veel diepers: een expositie over hoe sci-fi altijd onlosmakelijk verbonden is met de tijd waarin het gemaakt is. Door te kijken waar sci-fi-schrijvers bang voor zijn, of juist hoopvol over zijn, kunnen we iets leren over de periode zelf.
Wat een idee, dat sci-fi (of eigenlijk kunst in het algemeen) een lens kan zijn om naar de geschiedenis te kijken, en niet alleen entertainment; dat had ik nog nooit zo gezien. Maar je hoeft de optimistische Star Trek van de jaren '90, waarin landen harmonieus samenwerken in één Federation, alleen maar te vergelijken met de volledig vercommercialiseerde superhelden uit The Boys om te zien dat het totaal klopt.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
En als sci-fi inderdaad een lens is om de wereld en de mensen erin te begrijpen, dan is Disclosure Day, de meest recente film van Steven Spielberg, de manier om te snappen hoe boomers zoals hij de wereld beleven.
Let op deze column bevat spoilers!
Het begint al met de premisse van de film: er zijn aliens op aarde, die er al decennialang zijn, en de overheid is er al die tijd in geslaagd om dat voor ons allemaal geheim te houden. Ondertussen worden de aliens in erbarmelijke condities opgesloten en behandeld. Een complottheorie dus; dát leek Spielberg in 2026 eens boeiend materiaal voor een film. En ja, misschien was dit vroeger een interessant gegeven, maar tegenwoordig zijn complottheorieën de realiteit waarin we leven.
Er is geen ontkomen aan, omdat de machtigste mannen op aarde hun maffe verhalen iedere dag overal kunnen rondstrooien. Moeten we er dan in de fictieve wereld ook nog mee bezig gehouden worden?
Geestiger nog is een tweede boomer-geloof dat Spielberg in de film etaleert: mainstream media doen er nog toe. Binnen de overheidsorganisatie die de aliens in de film geheim moet houden, zijn er natuurlijk uiteindelijk mensen die gaan twijfelen aan hun missie; heeft de mensheid geen recht om te weten wat er gaande is en daarover zelf een oordeel te vellen?
Een groep medewerkers steelt beeldmateriaal en besteedt vervolgens ongeveer een uur aan filmacrobatiek om die beelden bij een lokale tv-zender te krijgen. Alleen daar kan hun boodschap landen, en niet gewoon via een YouTube-livestream of het account van een digitaal bereikbare influencer. Nee, alleen de mainstream media zullen deze boodschap kunnen verspreiden. En dat gebeurt ook in de film: zodra de beelden op tv komen, zien we overal ter wereld mensen gekluisterd op hun mobiele telefoon naar die beelden kijken. Allemaal, overal.
Sure, Spielberg. Boomerachtiger kan haast niet.
Of toch wel, want het allerschrijnendste aan de film, het punt waarop ik echt bijna van woede de zaal verliet, is de aanname in de film dat als mensen de aliens zien – specifiek als ze zien hoe de aliens door mensen in labs mishandeld worden – ze dan en masse zouden willen dat de aliens worden vrijgelaten. Zo kunnen we toch niet omgaan met een levensvorm die overduidelijk intelligent is; dat ziet toch iedereen.
Sure, Spielberg. Alsof we niet allemaal al decennialang met beelden van oorlog geconfronteerd zijn. Alsof we niet allemaal al meerdere jaren achtereen naar beelden van Palestina kijken, waar de mensen steeds magerder, wanhopiger en de gebouwen iedere keer weer meer tot gruis verworden. Alsof we niet allemaal, meer dan tien jaar geleden, het tweejarige knulletje Alan verdronken hebben zien liggen op een Turks strand.
Sjonge, wat erg, en over tot de orde van de dag.
De notie dat het onthullen van onrecht, van een geheim dat de overheid al jarenlang voor ons verborgen houdt, opeens tot collectieve actie zou leiden, het is fictie van een vorige generatie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant