is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Opwarmende zeeën zijn niet alleen een ramp voor het zeeleven, maar vormen ook een bedreiging voor de gezondheid van de mens.
Vluchten kan niet meer (ik zou niet weten waarnaartoe): nog maar net had de Europese klimaatdienst Copernicus de apocalyps afgekondigd met het bericht dat het oceaanwater nieuwe warmterecords heeft bereikt, met heviger cyclonen en overstromingen als gevolg, of daar gooiden Chinese en Australische wetenschappers nog wat olie op het hellevuur.
Dat warmer zeewater (ongeveer 21 graden in juli) dramatische gevolgen heeft voor vissen, koralen, oesters en mosselen, is al geen nieuws meer. Maar de verwoestende gevolgen van hittegolven in de zee reiken veel verder dan afstervende koraalriffen en teruglopende visbestanden, schreven de wetenschappers in het tijdschrift Nature Sustainability: ze vormen ook een bedreiging voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid van de mens. De wetenschap heeft daar tot nu toe te weinig oog voor gehad, schrijven zij.
Zij baseren zich onder meer op orkaan Otis in 2023 en de gevolgen daarvan voor Mexico (waar de stormschade werd geschat op meer dan 13 miljard euro) en op tyfoon Doksuri, die in juli 2023 meer dan twee miljoen mensen in en om de Filipijnen trof; beide worden in verband gebracht met mariene hittegolven.
In deze rubriek geeft Jean-Pierre Geelen, natuurredacteur van de Volkskrant, zijn persoonlijke commentaar op opmerkelijke confrontaties tussen mens en natuur.
Wat deze wetenschappers zien: door die stijgende oceaantemperaturen en heviger stormen en overstromingen neemt ook het risico op letsel, overlijden en ontheemding toe. Afnemende visvoorraden leiden tot meer psychische problemen in kustgemeenschappen.
Concreter: door de hittegolven op zee zal ook vaker schadelijke algenbloei voorkomen. Die kunnen zeevruchten besmetten en ernstige gezondheidsrisico’s opleveren bij mensen. Dat is al eens gebeurd: in 2025, zo beschrijven de auteurs, veroorzaakte een giftige algenbloei in Zuid-Australië ‘eco-angst’, die niet alleen leidde tot verdriet, frustratie en depressie, maar bij een kwart van de ruim zeshonderd ondervraagden in een onderzoek ook tot irritatie van de luchtwegen en astma.
En tot slot: ‘Veel mensen zijn niet alleen voor voedsel en inkomen afhankelijk van gezonde oceanen, maar ook voor recreatie, culturele identiteit en hun algehele gevoel van welzijn’, aldus een van de auteurs in een toelichting.
Ondanks dit soort ‘groeiend bewijs’ van de verstrekkende gevolgen van opwarming, constateren de onderzoekers dat politiek en wetenschap ze tot nog toe over het hoofd hebben gezien. Zij pleiten er dan ook voor dat hittegolven in zee worden erkend als een belangrijk volksgezondheidsprobleem. Dat zou ‘de eerste stap naar een betere bescherming van gemeenschappen zijn’.
Tijdig maatregelen nemen is natuurlijk ook hard nodig, maar zo eenvoudig is dat nog niet. Met sommige raak je van de lauwe regen in de warme drup. Zo leidden milieumaatregelen tegen kolenverbranding weliswaar tot schonere lucht (gezond!), maar hebben die ook een keerzijde: ‘Zonder aerosolen is de lucht schoner, maar kan zonnestraling de oceaanoppervlakte meer verwarmen’, zei een meteoroloog van het KNMI tegen de NOS.
Prettige dag verder.
Intussen gaat diezelfde NOS de Journaal-kijker vanaf komend najaar trakteren op weerberichten die drie minuten langer zullen zijn dan eerder. Geheel conform de volksaard, waarin praten (liefst klagen) over het weer tot het DNA behoort. Er is ‘steeds meer te vertellen over het weer’, lichtte een woordvoerder toe in deze krant.
Helemaal waar.
Source: Volkskrant