Van mooi weer kun je eigenlijk niet meer spreken, nu het al zo lang zo ongekend heet en droog is. Hoe komt dat? Krijgen we eindelijk regen? En waarom is het zo warm en onweert het niet?
Hanneke de Klerck is wetenschapsredacteur van de Volkskrant.
Krijgen we eindelijk regen?
Kijk in een willekeurig weerappje en je ziet de komende tijd wolkjes waaruit meer of minder regen valt. En dat klopt, zegt Jaco van Wezel, meteoroloog van Weeronline. In de nacht van vrijdag op zaterdag komt koele lucht vanuit het noordwesten het land binnen, terwijl de lucht in het zuidoosten nog warm is. Op de grens daarvan zullen buien ontstaan.
Hoera. Daar snakt de natuur inmiddels naar.
Te vroeg gejuicht. Het gaat om lokale buien, niet al te hevig, zegt Van Wezel. Op een aantal plaatsen zal een aantal millimeter vallen. Misschien wordt je gras wat groener, want gras wortelt niet diep, maar in een gortdroog land biedt de neerslag niet veel soelaas. Gemiddeld over het hele land verdampt er per dag 4-5 millimeter water, dus wat er valt, is zo weer verdampt. En zondag trekken de buien alweer weg.
Dinsdag wordt meer regen verwacht, maar met de 10 tot 20 millimeter die tot het weekeinde van 22 augustus naar schatting zal vallen, is zelfs stabiliseren van het tekort lastig. De meeste regen zal vallen in het kustgebied, doordat buien boven de warme Noordzee extra vocht kunnen opnemen.
Tot vrijdag 28 augustus, zegt KNMI-meteoroloog Rob Groenland, voorspellen de modellen nu tussen de 30 en 50 millimeter regenval. Normaal – en normaal is hier vergeleken met de referentieperiode van 1991-2020 – valt in augustus 80 millimeter regen. Dus 30 tot 50 millimeter in de komende twee weken zet nauwelijks zoden aan de dijk.
Wel valt in het stroomgebied van de Rijn wat meer neerslag, maar nog steeds niet voldoende om de problemen in Nederland op te lossen. Daarvoor is een aantal weken achter elkaar flinke neerslag nodig.
Hoe komt het dat het al zo lang zonnig en heet is?
We zitten deze zomer in een voortdurende aanvoer van hogedrukgebieden, waardoor buienvorming wordt onderdrukt, legt Van Wezel uit. Dat heeft een zichzelf versterkend effect: een droge bodem warmt sneller op, laat geen vocht meer los, leidt tot minder wolken en meer zonnestralen op de bodem, die nog droger wordt, en zo verder.
Groenland wijst daarnaast op de invloed van de straalstroom, een krachtige wind op zo’n 10 kilometer hoogte. Die zorgt in normale Nederlandse zomers voor een afwisseling van koele en warme perioden. Als de straalstroom wat noordelijker ligt, zoals dit jaar boven het noorden van Schotland en Scandinavië, leidt dat in Nederland tot rustig zomerweer en hogedrukgebieden waardoor regengebieden nauwelijks kunnen afzakken. In Scandinavië waren deze zomer wel duidelijk koelere perioden.
Vaak volgt op zeer hete dagen heftig onweer. Waarom lijkt dat nu niet te gaan gebeuren?
Plaatselijk is een onweersbui wel mogelijk, zegt Van Wezel, maar zulk stevig onweer als in juni wordt inderdaad niet verwacht. Toen kwam vochtige, onstabiele lucht uit het zuidwesten. Nu zal koele lucht uit het noorden en noordwesten zo snel het land instromen dat er eigenlijk geen tijd is om stevige buien te vormen. Die lucht is bovendien veel minder vochtig en neemt een hogedrukgebied mee.
De oceanen zijn recordwarm, meldde maandag de Europese klimaatdienst Copernicus. Gaan we daar met het weer nog iets van merken?
De toplaag van de Noordzee, dus de bovenste 100 tot 200 meter, is nu 22 graden en het is nog niet eens het einde van de maand. Normaal is het Noordzeewater eind augustus een graad of 19.
De temperatuur van het water is best zorgwekkend, zegt Groenland, die de zee vergelijkt met een warmtebatterij, die zich nu aan het opladen is en zich gaat ontladen als in het najaar lage drukgebieden naderen. ‘We weten niet of het in september al zal zijn, maar het is vrij zeker dat later in het najaar en in de winter meer regen zal vallen dan normaal.’
Wat zijn de nieuwste records in deze recordzomer?
Groenland: ‘In 2018, ook een heel droog jaar, werd rond 1 augustus het landelijk dieptepunt bereikt met 300 millimeter neerslagtekort. Vandaag, donderdag, gaan we door de grens van 300 millimeter heen. Komende twee weken zal het neerslagtekort met de 30 tot 50 millimeter die valt ietsje worden afgeremd, maar 2026 zou 2018 kunnen inhalen. En dit gaat over het landelijk record: regionaal, in Noord- en Zuid-Holland, bedraagt het tekort al 400 millimeter.’
Van Wezel: ‘We halen vandaag voor de achtste keer regionaal meer dan 35 graden. Het vorige record stond op zeven dagen, in 2020. En morgen, vrijdag, volgt al nummer 9.’
Is dit het nieuwe normaal?
Het recordjaar 1976 duikt nog steeds regelmatig op als het om droge, hete zomers gaat. Maar de zomer van dat jaar was een uitzondering in die tijd. Door de klimaatverandering worden zomers gemiddeld warmer en droger en is de kans op een uitzonderlijk hete, droge zomer toegenomen. ‘Dit soort heel warme en droge episodes gaan veel vaker voorkomen’, zegt Groenland.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant