Tienduizenden Marokkaanse jongeren zwommen twee weken geleden met gevaar voor eigen leven naar Ceuta, een Spaanse exclave grenzend aan Marokko. Opnieuw worden er online oproepen gedaan voor een massale overtocht. Buitenlandverslaggever Maartje Bakker vertelt hoe daar in Marokko op wordt gereageerd.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
Maartje, minstens 141 jongeren kwamen om bij de migratiepoging. Hoe is de stemming in Marokko, ruim twee weken later?
‘Van iedereen die de oversteek maakte en is teruggekeerd, hoor ik vooral hoe verschrikkelijk het in Ceuta was. Ze kwamen aan, uitgeput van het zwemmen, en hadden gezien hoe anderen waren verdronken. Vervolgens moesten ze zich dagenlang verschuilen zonder eten, water of slaapplek. Ze werden aan hun lot overgelaten.
‘De stemming laat zich dus het best omschrijven als gedesillusioneerd en verslagen. ‘Ik had gehoopt dat mensen in een ander land beter voor ons zouden zorgen’, zei een jongen, die ik vandaag sprak. ‘Maar ook de Marokkanen die daar woonden, deden niets. Ze gaven ons zelfs geen eten.’ Een andere vrouw die ik sprak, had haar dochter verloren. Iets wat hoopvol begon, is dus helemaal omgeslagen, soms naar de ergste dag uit iemands leven.’
Ondertussen worden jongeren online opgeroepen om deze zaterdag opnieuw naar Ceuta te zwemmen. Hoor jij dat mensen van plan zijn om dat te doen?
‘De jongeren die ik vandaag sprak, zeiden allemaal: ‘Nee, ik ga niet, want het was afschuwelijk en zinloos. Ze sturen ons toch weer terug.’ Maar misschien willen jongeren die het de eerste keer niet hebben geprobeerd, alsnog een poging wagen. Dat is lastig te zeggen. Misschien gaat er ook al eerder iets gebeuren. Het is nu ’s avonds mistig en dan schijn je ongezien over te kunnen zwemmen, wordt hier verteld. Het zou kunnen dat mensen daar gebruik van willen maken.’
Doen de Marokkaanse autoriteiten hun best om een herhaling te voorkomen?
‘Zeker, Marokko zet nu echt alles op alles om mensen tegen te houden. Onderweg van Tanger naar Fnideq, de plaats het dichtst bij de grensovergang met Ceuta, zag ik overal politiecontroles. Auto’s met jonge mensen werden langs de kant gezet. Bussen waarmee jongeren goedkoop kunnen reizen ook. In Fnideq was de promenade waarover mensen normaal langs zee kunnen lopen afgezet met dranghekken. De grensovergang is verhoogd met extra prikkeldraad en ik zag tientallen politiebusjes staan. Het zal voor migranten dus zeker niet zo makkelijk zijn als de vorige keer.’
Vlak na de bestorming vroegen veel mensen zich af hoe dit kon gebeuren. Is daarover al meer duidelijk geworden?
‘In Nederland hoor je allerlei theorieën, maar als je hier bent, blijkt het vrij simpel: mensen zijn gewoon arm. Dat betekent niet dat ze niets te eten hebben. Maar ze kunnen bijvoorbeeld geen auto aanschaffen of kunnen nooit uit eten, terwijl ze zien dat andere Marokkanen of familieleden in Europa zich die luxes wel kunnen veroorloven. Dat willen ze ook. Wat mij wel verbaast, is hoe spontaan mensen lijken te hebben besloten om over te zwemmen. Sommigen vertellen dat ze letterlijk gingen toen ze anderen naar de grens zagen rennen. ‘Dit is een kans die we moeten grijpen’, lijken ze te hebben gedacht.’
‘Hier in Marokko is daar begrip voor. Zeker hier in het noorden is migratie een bekend fenomeen. Het enige wat verbazing wekt, is dat ook sommige jongeren uit welgestelde families een poging waagden. Filmpjes van jongens die met dure telefoons op zak in Ceuta aan land stapten, gaan rond. Al lijken dat wel de uitzonderingen te zijn.’
Jij gaat de komende dagen naar Ceuta. Waarom? Het is daar toch rustig?
‘Dat lijkt inderdaad zo, maar volgens schattingen van Spaanse hulporganisaties houden nog acht tot elf duizend mensen zich verscholen. Eerst dacht ik: dat zijn alleen migranten uit andere Afrikaanse landen. Maar ik geloof nu dat het toch anders zit. De vrouw wier dochter was verdronken, bleek een andere dochter en een zoon te hebben die nog in Ceuta zijn. De dochter krijgt hulp van een lokale familie. De zoon verblijft bij bekenden. Meer Marokkanen zullen zich zo verstoppen voor de autoriteiten en afwachten tot ze kans zien om naar het Spaanse vasteland te gaan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant