De wetenschapsredactie van de Volkskrant beantwoordt kleine en grote die lezers bezighouden. Deze week: waarom hebben alleen bij mensen vrouwen borsten?
schrijft voor de Volkskrant over historische onderwerpen.
Waarom zijn vrouwenborsten zo groot, vraagt lezer Hans Joosten zich af. Mensen zijn de enige zoogdieren waarbij de melkklieren van de vrouw min of meer permanent – van vroeg in de puberteit tot voorbij de menopauze – zichtbaar zijn, onafhankelijk van bijvoorbeeld vruchtbaarheid of melkproductie. Zelfs de grote mensapen gorilla, chimpansee, orang-oetan en bonobo, evolutionair gezien onze naaste familieleden, hebben géén borsten.
Wat is daar aan de hand? Korte antwoord: geen idee. Iets langer antwoord: het ligt voor de hand dat borsten op een of andere manier een evolutionair voordeel hebben. Dat kan op twee manieren: via een effect op partnerkeuze of door een gunstig effect bij het zogen van jonge kinderen.
Dat is ongeveer waar de wetenschap stokt. Onderzoekers van de Universiteit van Wroclaw in Polen schreven in 2021 een literatuuroverzicht waarin ze alle beschikbare verklaringen op een rijtje zetten. Ze kwamen daarbij op een stuk of tien varianten op de thema’s partnerkeuze (seksuele selectie) en nageslacht (natuurlijke selectie).
De Poolse wetenschappers noemen nog twee andere theorieën: allereerst is het mogelijk dat borsten op een of andere manier een rol speelden (of spelen) bij temperatuurregulatie. Een laatste mogelijkheid is dat het ontstaan van borsten bij de mens evolutionair toeval is – het bijproduct van een andere evolutionaire ontwikkeling die wél een voordeel biedt. De mens is de enige van de bijna 6.500 zoogdieren die rechtop loopt én de enige met permanente borsten. Het kan ook zijn dat daar nog ergens een onbegrepen verband ligt.
De onderzoekers benadrukken dat je bij het ontrafelen van de oorsprong óók moet kijken naar mogelijke nadelen van permanent vergrote borsten. Het onderhouden (en vasthouden) van vetweefsel in de boezem kost bijvoorbeeld energie, en dat is beslist een evolutionair nadeel. Het is ook denkbaar dat de aanwezigheid van vetweefsel rond de melkklieren hindert bij het voeden.
Verder hangt borstgrootte samen met het ontstaan van fysieke klachten in bovenrug en schouders. De onderzoekers noemen bovendien de kans op het ontstaan van borstkanker, al wijzen ze er wel op dat het risico hier vooral veroorzaakt wordt door erfelijkheid en, tot op zekere hoogte, door moderne, westerse leefstijl.
Naast hun literatuuroverzicht suggereren de Poolse wetenschappers zelf ook nog een mogelijkheid: het is goed denkbaar dat sommige functies van permanent aanwezige borsten later zijn ontstaan. Onderhuids vetweefsel rond de melkklieren kan bijvoorbeeld in eerste instantie een voordeel geweest zijn bij het voeden, waarna het op een later moment in de humane evolutie, als direct zichtbaar verschil tussen mannen en vrouwen, óók een rol is gaan spelen bij seksuele selectie.
Het probleem is dat alle beschikbare theorieën, ieder op hun eigen manier, onbewijsbaar zijn. Dat betekent dat het antwoord op de vraag, in de woorden van de Poolse onderzoekers, een unresolved conondrum is – een onopgelost mysterie.
Zelf een vraag voor deze rubriek? Mail naar willenweten@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant