Nederlandse bedrijven zijn slecht voorbereid op de gevolgen van extreme hitte. Vooral de binnenvaart, de zorg en de landbouw zijn kwetsbaar. Het weer leidt daar tot hogere kosten, lagere opbrengsten en verstoringen van de bedrijfsvoering.
is economieverslaggever bij de Volkskrant. Ze schrijft vooral over vervoer en cryptovaluta.
Dat concludeert ABN Amro in een op donderdag gepubliceerd rapport. Opvallend is volgens de bank dat veel problemen voorspelbaar waren – klimaatscenario’s wijzen immers al langer op hetere en drogere zomers – maar dat bedrijven weinig maatregelen hebben genomen.
Volgens een veelgebruikte vuistregel daalt de arbeidsproductiviteit boven 25 graden met 2 procent voor iedere extra graad. Toch bevatten de meeste cao’s geen duidelijke afspraken over wanneer het te heet is om te werken. ‘De zomer van 2026 toont aan dat Nederlandse bedrijven kwetsbaar zijn als gevolg van extreem weer’, schrijft ABN Amro in het rapport, dat een analyse bevat van bestaande openbare gegevens en onderzoeken.
De gevolgen verschillen per sector. In de zorg verhoogt de hitte de druk op het personeel en zijn veel verpleeghuizen moeilijk koel te houden. De binnenvaart kan door lage waterstanden minder vracht vervoeren, met vertragingen en hogere tarieven tot gevolg. In de landbouw leiden droogte, beregeningsverboden en verzilting tot lagere opbrengsten. Ook buitenwerkers en werknemers in slecht gekoelde gebouwen lopen risico.
Vakbond FNV stelt in een reactie op het rapport dat de arbeidsregels te vrijblijvend zijn. De Arbowet verplicht werkgevers tot een veilige en gezonde werkplek, maar een objectieve grens voor hitte ontbreekt. ‘Wanneer is het echt te warm? Dat is vaak niet duidelijk vastgelegd’, zegt een woordvoerder. Hij noemt distributiecentra en bouwmarkten op bedrijventerreinen als voorbeeld. Die zijn vaak gevestigd in metalen hallen zonder airconditioning, waar deuren uit veiligheidsoverwegingen niet altijd tegenover elkaar mogen worden geopend. ‘Dan lopen werknemers al vrij snel risico op oververhitting.’
Een grenswaarde zou werkgevers ertoe aanzetten eerder maatregelen te nemen, stelt de bond, zoals het inlassen van extra pauzes, het creëren van schaduw en verkoeling, of het stilleggen van het werk.
Ook Jan Popma, gastonderzoeker aan de Vrije Universiteit en deskundige op het gebied van hittestress, pleit voor een objectieve norm in de Arbowet. Zo’n norm bestond tot 2013, maar werd in het kader van deregulering geschrapt.
Het gaat daarbij niet om één maximumtemperatuur, benadrukt Popma. Ook luchtvochtigheid, wind en lichamelijke inspanning bepalen wanneer werken onverantwoord wordt. ‘Zonder duidelijke norm krijg je alleen maar nodeloze discussies.’ Welke maatregelen nodig zijn, verschilt vervolgens per beroep.
Waarom afspraken vaak ontbreken, is door ABN Amro niet onderzocht. Mogelijk vrezen werkgevers dat hitteregels de arbeidsproductiviteit verlagen, doordat werknemers vaker pauzeren of het werk neerleggen. Dat is volgens Popma echter een kortetermijnbenadering. Wie bij extreme hitte blijft doorwerken, put zijn lichaam uit en kan dagenlang vermoeid blijven. ‘Je kunt werknemers beter twee dagen niet of minder laten werken, zodat ze na de ergste hittedagen gewoon weer fit zijn.’
De glastuinbouw is een van de weinige sectoren met concrete afspraken, constateert ABN Amro. Volgens de cao kunnen werknemers bij 35 graden of meer hun gebruikelijke werkzaamheden niet verrichten. De bouw kent wel regels voor onwerkbaar weer door kou, het zogenoemde vorstverlet, maar niet voor hitte.
Werkgevers die in de cao vastleggen wanneer door extreem weer niet kan worden gewerkt, kunnen onder voorwaarden bij het UWV een tijdelijke uitkering voor werknemers aanvragen. Zonder zulke afspraken betalen zij een werkonderbreking zelf.
Bedrijven kunnen de schade daarnaast beperken met hitteplannen, aangepaste werktijden en klimaatbestendige gebouwen. Groene daken bieden verkoeling en opgeslagen regenwater kan tijdens droge perioden worden gebruikt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant