Vondst Meer dan veertig goudstaven en ruim vierduizend gouden munten zaten in een kist, ingemetseld in de muur van de kelder van een oude brouwerij in Sint-Gillis-bij-Dendermonde. Wie mag zich straks eigenaar noemen?
De genummerde goudstaven.
Bij de rioolrenovatie van een gebouw in Sint-Gillis-bij-Dendermonde in Oost-Vlaanderen is door bouwvakkers een ingemetselde kist met daarin een goudschat gevonden. De meer dan veertig goudstaven en ruim vierduizend gouden Sovereigns, een Britse beleggingsmunt waar standaard 7,322 gram puur goud in verwerkt is, hebben bij elkaar een geschatte waarde van zo’n 9 miljoen euro. De vraag is: van wie is het?
In het gebouw aan de Langenhovenstraat geeft het Centrum Algemeen Welzijnswerk (CAW) „advies bij levensvragen”, biedt het slachtofferhulp én opvang aan dak- en thuislozen. Het gebouw is in het bezit van CAW, maar dat is niet altijd zo geweest. „Het gebouw en de grond zijn aan ons geschonken”, zegt woordvoerder Marco Baeten. En zij zijn niet de eerste die het gebouw kregen. De brouwerswoning, zoals het bekend is komen te staan, is een doorgeefgeschenk.
In 1899 richt Theophilus Van Assche zijn bierbrouwerij op in de dan net aangelegde Van Langenhovestraat in Sint-Gillis-bij-Dendermonde. Op het terrein bouwt hij diverse panden, waarvan er nog ééntje overeind staat: het herenhuis. Op de website van Inventaris, dat gaat over het onroerend erfgoed van Vlaanderen, staat dat het een vrijstaand „bakstenen dubbelhuis” onder een „kunstleien zadeldak” betreft. Het heeft „horizontaliserende accenten” in de lijstgevel, een voortuin met een ijzeren hekwerk en een „bogenfries die de bovenverdieping aflijnt”. In 1970 stopt de brouwerij.
Theophilus vergaart een gigantisch vermogen door de bierbrouwerij, cafés en vastgoed. Zijn drie kinderen blijven kinderloos, dus als de laatste in 1982 sterft, wordt het huis geschonken aan de abdij van Dendermonde op voorwaarde dat het voor een goed doel wordt gebruikt.
Deze abdij, staat op de website, behoort tot „de orde van de Benedictijnen”. De monniken beloven „stabiliteit, gehoorzaamheid, zuiverheid en armoede”. Armoede krijgt, anders dan de andere beloften, een stukje uitleg: „Bij deze armoede bedoelt men dat niemand iets voor zichzelf mag houden en dat alles gemeenschappelijk is.” Een monnik heeft geen bezit, maar mag gebruiken wat er is.
„Je zou kunnen zeggen”, schrijven ze: „Een monnik heeft alles, maar bezit niets.” Zij hebben de woning, vertelt Marco Baeten, doorgegeven aan hen die het meest gebaat zijn bij de woning: dak- en thuislozen.
„De bouwvakkers hebben direct nadat ze op de schat zijn gestuit de eigenaar gebeld en na overleg de politie”, vertelt Patrick Feys, de korpschef van Dendermonde. Waarom hebben ze het niet gewoon gehouden, is een veelgestelde vraag op sociale media. „De schat heeft goudhonger aangewakkerd”, ziet ook de korpschef. „Jaloezie, afgunst. Het haalt het slechtste in mensen naar boven.” Er zijn diverse goudzoekers gesignaleerd die rond het Brouwershuis op zoek zijn naar meer goud.
Om die reden heeft de politie van Dendermonde – dat voor de gelegenheid nu een gouden munt met een rode strik als profielfoto heeft – op sociale media een waarschuwing geplaatst voor goudzoekers. „Een gouden raad: dit heeft echt geen zin.” Het Brouwershuis betreft een „bouwerf met gevaarlijk putten”, waarschuwen ze. En daarbij: „Bovendien zijn wij reeds gepasseerd en is alles met zekerheid weg.”
De korpschef kan zich wel voorstellen dat mensen direct fantaseren hoe het is om zo’n schat te kunnen houden. „Maar sta er even bij stil hoeveel wroeging je krijgt”, zegt hij. „En de risico’s die je neemt, want stel dat het uitkomt? Je komt niet zomaar weg hoor, met zoveel goud.” Hij moet lachen bij het idee dat iemand het mee naar huis had kunnen nemen en zelf óók weer in een muur had weggestopt, bang om het goud ook weer te verliezen. „Om over vijftig jaar door nieuwe bouwvakkers te worden ontdekt.”
De chef concludeert: de bouwvakkers hebben het enige juiste gedaan. „De schat ligt nu verzegeld en veilig.”
Ook de korpschef kan nog niet vertellen hoe oud de munten en goudstaven zijn en wie ze toebehoren. „We moeten eerst een omgekeerde redenering volgen, te beginnen met: liggen er criminele feiten aan deze vondst ten grondslag? Is de schat gestolen?” Dan moet de rechtmatige eigenaar of een erfgenaam daarvan gevonden worden, zegt hij. „De goudstaven zijn genummerd, specialisten kunnen aan de hand daarvan de herkomst herleiden.” Als het rechtmatig in bezit van de familie Van Assche blijkt te zijn geweest, dan is het een ander verhaal. „Dan zal het in de schenking aan de abdij hebben gezeten.” En dus vervolgens in de schenking van de abdij aan het CAW.
In dat geval is de schat nu van het CAW. Maar Marco Baeten wil niet op de zaken vooruitlopen. De politie heeft de schat in bewaring „tot de rechtmatige eigenaar is gevonden”, zegt hij. Het kan „werkelijk jááááren duren” voor daar meer duidelijkheid over komt, denkt hij. „We gaan gewoon blij zijn als het bij de rechtmatige eigenaar terechtkomt, wie het ook is”, zegt hij. „Maar als niemand het claimt en het blijkt van ons, dan gaan we het inzetten voor mensen die het het hardst nodig hebben: zij zonder dak boven hun hoofd.”
De paters zijn geïnformeerd over de schat, vertelt de korpschef. Zelf willen de paters niet reageren, omdat dat niet bij hun takenpakket hoort. Maar, zegt de korpschef: „Ze waren eigenlijk wel blij.” De bedoeling van de schenking van het huis was om daklozen te helpen. „Als de schat van het CAW is en zij kunnen de opbrengst van de schat inzetten om nog méér daklozen te helpen? Ja, dan is het rond.”
Een emmer vol gouden Sovereigns.