Vijf jaar na het einde van de dramatische Navo-operatie in Afghanistan, worden de Taliban uitgenodigd in Brussel om te onderhandelen over een migratiedeal. Het maakt de EU, die zichzelf graag ziet als hoeder van de internationale rechtsorde, totaal ongeloofwaardig.
Vijf jaar na de val van Kabul en de smadelijke aftocht van westerse militairen daar, rijst de hele twintig jaar lange westerse interventie in Afghanistan, geleid door de Navo, op in de achteruitkijkspiegel van de moderne historicus. Een mijlpaal als een tragisch gedenkteken van strategische verdwazing, politieke zelfmisleiding, moreel falen en militair onvermogen.
Die vaststelling is des te pijnlijker in het besef dat meer dan 3,5 duizend militairen uit deelnemende landen – onder wie ook 25 Nederlanders – hun leven hebben gegeven tijdens de interventie. De loffelijke intenties stonden niet in verhouding tot de Afghaanse realiteit en de militaire middelen die beschikbaar werden gesteld.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
De omvang ervan wordt deels aan het zicht onttrokken doordat er sindsdien grotere, bloedige oorlogen zijn begonnen – de grote Russische invasie van Oekraïne voorop – waarvan we maar langzaam de gevolgen herkennen. De aanvankelijke militaire operatie in Afghanistan uitgezonderd, die gericht was op het bestrijden van de terroristische organisatie Al Qaida, zullen latere historici zich moeilijk kunnen verplaatsen in de overwegingen waarmee generaties politici onrealistische doelstellingen bleven najagen in een ver land dat geen cruciaal strategisch brandpunt was of is.
Voor Nederland was Afghanistan ook een manier om het Srebrenica-trauma te overwinnen. Dit keer hebben we wel de juiste middelen en laten we mensen niet in de steek, was het idee. Het maakt de beelden van de chaotische evacuatie, waarbij zovelen zijn achtergelaten, extra pijnlijk. Maar uiteindelijk was en bleef alliantiediplomatie (de noodzaak de Verenigde Staten in Afghanistan te volgen en ‘solidariteit’ te betuigen) doorslaggevend. De Europese afhankelijkheid van de VS was een dwingende factor, maar publiekelijk moeilijk te verkopen.
Daarom werd de Afghanistan-missie – vooral in Nederland, dat zichzelf graag ziet als kampioen van de internationale rechtsorde – steeds meer verkocht als missie voor mensenrechten en vrouwenrechten in het bijzonder. ‘Door ons kunnen Afghaanse meisjes weer naar school’, klonk het. Een andere reden die ook als legitimatie werd genoemd: de militaire interventie als dam tegen Afghaanse immigratie.
Welke van deze factoren doorslaggevend was in het Europese denken, wordt vijf jaar na de herovering van Kabul door de Taliban duidelijk. Deze zomer werden de Taliban in Brussel ontvangen – op aandringen van maar liefst twintig EU-lidstaten – voor een gesprek over het terugsturen van afgewezen Afghaanse asielzoekers. Valt er dan iets te winnen bij ‘een deal’ met een schrikbewind, dat volgens UN Women ‘op ongekende wijze de rechten van de helft van zijn bevolking heeft ontmanteld, door wetten, beleid en in de praktijk’?
Nee, natuurlijk niet. De prijs van het westerse Afghanistan-fiasco wordt dagelijks betaald door de Afghanen die in de ijle beloften uit VN-resoluties geloofden. De Taliban zijn bijzonder trots op de vergaande onderdrukking van vrouwen en zullen dit ‘kroonjuweel’ van hun terreurstaat nooit vrijwillig opgeven in ruil voor wat Europese toegeeflijkheid.
Tegen de achtergrond van hun eigen diepe falen in Afghanistan, zijn de Taliban wel het laatste bewind waarmee Europese landen moeten gaan marchanderen met hun principes, op zoek naar migratiedealtjes. Het maakt de EU totaal ongeloofwaardig als macht die claimt aan fundamentele principes vast te houden, terwijl andere machten zich sans gêne laten meevoeren door egoïstisch opportunisme. ‘Europa’ kan en moet méér zijn dan dat, of het is helemaal niks.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant