EK atletiek De natuurlijke leider van de Nederlandse 400-meterlopers, Liemarvin Bonevacia (37), neemt dit weekend op de EK afscheid van de internationale atletiek. Een nieuwe vaandeldrager is er al: Jonas Phijffers (24) uit Hellendoorn. „We weten allebei hoe je op het beste moment je beste race kunt lopen.”
Jonas Phijffers (links) en Liemarvin Bonefacio (zittend) met hun twee teamgenoten voorafgaand aan de serie voor de 400×400 meter op vrijdagochtend.
Als eerste van het team verschijnt hij op de blauwe atletiekbaan. Liemarvin Bonevacia heeft zijn oranje-blauwe outfit aan, felgekleurde spikes aan zijn voeten en een voor hem kenmerkende flashy zonnebril op zijn neus. Vlak achter hem volgen zijn ploeggenoten: Eugene Omalla, Daan Kneppers en dan als laatste, met een ontspannen tred van een atleet die in topvorm is, Jonas Phijffers.
Het zijn maar de series van de 4×400 meter mannen die op het programma staan, medailles zijn nog niet aan de orde en het stadion in Birmingham zit verre van vol. Maar voor de Nederlandse atletiek is het een bijzonder moment dat zich vrijdagochtend voltrekt. Of zoals Liemarvin Bonevacia het eerder deze week zelf omschreef: „Een symbolische overdracht.”
Voor de op Curaçao geboren atleet (37) zijn deze EK atletiek het laatste internationale toernooi van zijn lange carrière, waarin hij twee keer individueel brons won op de EK en meerdere mondiale en olympische medailles met estafetteteams. Het liefst had hij dit moment gemarkeerd met het behalen van de individuele finale op de 400 meter, afgelopen woensdagavond. Maar Bonevacia kwalificeerde zich in aanloop naar de EK niet voor dat onderdeel.
Toch had hij woensdag zijn volledige wedstrijdpak aangetrokken. Met een groep in het oranje gestoken atleten en coaches stond hij in het publiek om de 23- jarige Phijffers aan te moedigen. Die haalde wél de finale van de 400 meter – de eerste individuele internationale eindstrijd van zijn nog korte topsportbestaan.
Phijffers begon gecontroleerd aan die race en lag bij het uitkomen van de laatste bocht vijfde. Toen begon hij aan een ontzagwekkende eindsprint. Op de finish was hij derde, achter de Brit Matthew Hudson-Smith en de Fransman Muhammad Kounta, die maar een honderdste van een seconde sneller bleek.
De jonge Nederlander had op dat moment nog geen idee wat hij zojuist gedaan had, zou hij later zeggen. Daarom wachtte hij lang met het vieren van zijn succes, ook toen er een tijd van 44,41 op de videoschermen verscheen. Een nieuw Nederlands record, overgenomen van Bonevacia, die op de tribune uit zijn dak ging. „Jonas heeft mijn record nu te pakken, dat is zo gaaf”, zei hij met een grote grijns. „Ik gun hem die blijdschap die ik ook ooit voelde.”
Zo zag de natuurlijke leider van de Nederlandse 400-meterlopers hoe zich op zijn laatste grote toernooi meteen een waardige opvolger aandiende. Met hetzelfde eremetaal en nú al een snellere tijd is Phijffers de nieuwe man.
Liemarvin Bonevacia met zijn bronzen medaille op de 400 meter tijdens de EK atletiek in Rome (2024).
Vrijdagochtend staan de mannen samen aan de start van hun serie voor de 4×400 meter; Bonevacia als startloper, Phijffers als afmaker. De kans is groot dat Bonevacia zondag, als de finale op het programma staat, niet opgesteld wordt. Dat maakt van deze race waarschijnlijk de laatste wedstrijd die Bonevacia en Phijffers samen lopen, en voor Bonevacia de laatste keer dat hij voor Nederland uitkomt in internationaal verband.
Als het Nederlands team wordt voorgesteld, beweegt Bonevacia met bravoure zijn hand over zijn startnummer, alsof hij wil zeggen: ‘onthoud die naam’. Hij geeft zijn teamgenoten een boks, zet zijn zonnebril goed en zakt dan in elkaar in het startblok.
Beide atleten namen hun eigen route naar de top van de Nederlandse en zelfs mondiale atletiek. Bonevacia groeide op op Curaçao, was als jongetje al gefixeerd door het rondje sprinten om de atletiekbaan, is uitbundig en loopt het liefst op gevoel en souplesse. Hij groeide pas in de tweede helft van zijn carrière uit tot een loper van mondiaal niveau.
Dat begon toen hij vanaf het begin een van de voortrekkers werd van ‘Project 400’, een ambitieus plan dat de Atletiekunie ruim zes jaar geleden bedacht om van Nederland een topland te maken op de 400 meter. De sprinter twijfelde destijds of hij niet moest stoppen met topsport, maar werd door coaches Laurent Meuwly en Bram Peters overgehaald nog één keer alles te geven. Die beslissing luidde niet alleen een bloeiperiode van zijn eigen topsportloopbaan in, maar ook van de Nederlandse atletiek, met de doorbraak van atleten als Femke Broeders-Bol en Lieke Klaver. Het olympisch goud in 2024 voor het gemengde estafetteteam op de 4×400 meter vormde het absolute hoogtepunt.
Phijffers komt uit Hellendoorn en was toen ‘Project 400’ van start ging nog een middelbare scholier die voor de lol aan atletiek deed. Hij zou zich pas ruim een jaar later toeleggen op de sprint over een volle ronde en is pas vijf jaar serieus met zijn sport bezig. „Sinds ik de 400 meter loop, is Liemarvin altijd in beeld geweest. Ik heb nog nooit een wedstrijd gelopen zonder dat hij er was”, vertelde Phijffers in aanloop naar deze EK over Bonevacia, die hij een „icoon” noemt. „Het is een raar gevoel dat hij bezig is aan zijn laatste jaar.”
Sinds 2021 is het snel gegaan met de ontwikkeling van Phijffers. Hij is nuchter, stippelt zijn pad naar de top weloverwogen uit en moet het hebben van zijn laatste honderd meter, waarin hij met zijn krachtige passen vaak een inhaalrace kan inzetten.
„Eigenlijk kun je niet zeggen dat we op elkaar lijken”, zegt Bonevacia over de vergelijking met Phijffers . „Op één ding na: we weten allebei hoe je op het beste moment je beste race kunt lopen.”
Twee jaar geleden liet Bonevacia zien hoe dat moet, op de EK atletiek in Rome. Hij had dat jaar nog geen goede race gelopen, worstelde met depressieve gevoelens, maar beloofde zijn zoontje dat hij met een medaille uit Italië terug zou komen. Prompt haalde hij de EK-finale en liep daar in zijn zijn snelste race in bijna een jaar tijd naar het brons. Het was de grootste verrassing van het toernooi.
Dat Phijffers het ook kan, liet hij afgelopen woensdag zien, door de snelste 400 meter van zijn leven te lopen in zijn eerste grote finale. Hij was er vooraf niet zeker van of hij dit kon, vertelde Phijffers woensdagavond na zijn race: op de WK atletiek vorig jaar haalde hij niet eens de halve finale. „Toen schoot wel even door mijn hoofd: ben ik zo’n gast die maar een keer per jaar hard kan lopen en dan op de dag dat het moet het niet kan waarmaken?” Niet dus. Phijffers verbeterde op zijn debuut-EK twee keer zijn persoonlijk record en mag zich nu de snelste Nederlander ooit over 400 meter noemen.
Vrijdag bij de serie voor de 400×400 meter is de combinatie van hun kwaliteiten teveel voor de concurrentie. Bonevacia heeft een razendsnelle start, loopt bijna zijn hele ronde op kop en geeft in derde positie het stokje door. Omalla en Kleppers houden die positie vast, en dan is het aan Phijffers. Die lijkt halverwege de race wat terrein te verliezen, maar zet op het laatste rechte eind zo hard aan dat Nederland voor het Verenigd Koninkrijk en Polen de serie winnend afsluit.
Bonevacia highfivet Phijffers, daarna gaat het viertal lachend op de foto. „Ik heb 200 procent gegeven”, zegt Bonevacia na afloop. Hij is niet verbaasd over het resultaat. „We moesten dit halen, man. Ik wilde die blijdschap voelen van de finale halen.”
Aan Phijffers is niet te zien dat hij zojuist een rondje op topsnelheid heeft gerend. Omdat het team hem in goede positie afzette, kon hij in de slipstream van de koplopers meelopen, zegt hij. „Die eerste 200 meter voelde zo makkelijk, ik had veel energie over voor het laatste stuk. Dus ik dacht: ik ga erlangs.”
Jonas Phijffers met zijn bronzen medaille op de 400 meter tijdens de EK atletiek in Birmingham.
Dat dit mogelijk de laatste wedstrijd van Bonevacia in het oranje is geweest, heeft het team niet beziggehouden, zeggen de atleten. „Ik doe dit voor hún”, zegt Bonevacia kijkend naar zijn teamgenoten. Nederland heeft nog nooit een EK-medaille gewonnen op de 4×400 meter mannen. „Die wil ik ze graag geven.”
Het is nog niet helemaal zeker dat hij niet mag meedoen in de finale, die zondagavond op het programma staat. Nederland heeft meer lopers meegenomen naar Birmingham dan er startplekken zijn, en in principe hoort Bonevacia niet bij de snelste vier. In de series mocht hij starten zodat anderen gespaard konden worden. De opstelling voor de finale wordt pas vlak voor de race bekend. Als het bij dit optreden in de serie blijft, heeft Bonevacia daar vrede mee. „Dan heb ik mijn best gedaan.”
Voor Phijffers voelt het alsof er een van de oude generatie op de nieuwe een stokje is overgegeven, letterlijk en figuurlijk. Vooruitkijkend naar zondag zegt hij: „We gaan samen meedoen om de medailles.” Hij denkt het hele seizoen al dat het nog een stuk harder kan. „En dat denk ik nog steeds.”
Ook Bonevacia verwacht dat zijn opvolger nog lang niet aan zijn plafond zit. Eerder sprak de afzwaaiende routinier al de verwachting uit dat Phijffers de eerste Nederlander kan worden die de 400 meter onder de 44 seconden loopt. „Ik denk dat hij nog veel mooie dingen kan gaan laten zien. The future is big.”