Nederland beschikt door de klimaatverandering en periodes van droogte over steeds minder zoet water. En dat is zorgelijk met het oog op de toekomst. Waterschappen nemen extra maatregelen om natuur en landbouw te beschermen, maar steviger klimaatbeleid is noodzakelijk.
De aanhoudende droogte en hoge temperaturen zorgen ervoor dat de afvoer van de Rijn, de grootste bron van zoetwater in Nederland, lager is dan ooit gemeten.
Daarnaast is er een neerslagtekort, dat oploopt tot 300 millimeter en plaatselijk zelfs 400 millimeter. Vanaf zaterdag zijn er buien voorspeld, maar dat is lang niet genoeg om het neerslagtekort en de waterstand van de rivier recht te trekken.
Door klimaatverandering krijgen we steeds vaker te maken met deze extremen, zegt Marthe Wens, die onderzoeker is bij het Instituut voor Milieuvraagstukken aan de Vrije Universiteit. "De extremen zien we vaker: droogte en overstromingen."
De gevolgen zijn ook merkbaar bij Waterschap Amstel, Gooi en Vecht. Door de lage waterafvoer van de Rijn is er steeds minder water beschikbaar voor het Amsterdam-Rijnkanaal. Ook het Markermeer heeft een lage waterstand, waardoor minder zoet water de regio in kan worden gelaten.
"Het zoute water vanuit IJmuiden komt hierdoor steeds dichterbij. En dat vormt risico's voor het land", zegt Maartje Faasse, die zich bezighoudt met het watertekort in het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht.
"Rond de Vecht zijn veel kwetsbare natuurgebieden die we moeten beschermen, zoals de Kortenhoefse Plassen en het Naardermeer. Ze zijn afhankelijk van zoet water: door te zout water kunnen beschermde diersoorten namelijk verdwijnen."
Daarom treft het waterschap extra maatregelen om de polders, dijken en natuurgebieden te beschermen. Zo is er een tijdelijke damwand bij de ingang van het Amsterdam-Rijnkanaal naar de Muidertrekvaart geplaatst. Het zoute water, dat binnenkomt via IJmuiden, wordt daardoor tegengehouden. Ook is de sluis in Weesp aan de kant van de Vecht gesloten en mag er van 6.00 uur tot 22.00 uur geen water uit de sloten worden gehaald.
Het waterschap kijkt ondertussen verder dan de huidige droogte. "Er zijn bijvoorbeeld voorbereidingen voor een vast gemaal, waar we nu nog altijd noodpompen nodig hebben om zoet water naar natuurgebieden te krijgen", vertelt Faasse.
Ook wordt met gemeenten gesproken over de inrichting van de openbare ruimte. "Dat vraagt een enorme omslag. Het gebied waar we wonen, werken en leven moet meer water opslaan. Als we beter voor onze bodems zorgen, dan kan die bodem veel beter water vasthouden. Juist als het regent, want de gewassen die daarop staan zijn daardoor ook minder gevoelig voor droogte."
Ook Wens benadrukt het belang van het opbouwen van een buffer voor wanneer het droog is. Dat kan bijvoorbeeld door het waterpeil in de grond hoger te houden, zodat de bodem meer water kan opslaan. Dat vraagt wel om aanpassingen in de landbouw.
"Het kan dan betekenen dat boeren minder snel met zware machines het land op kunnen, maar daar staat tegenover dat er meer water beschikbaar blijft voor een droge periode", zegt Wens. "Naast het aanvullen van het grondwater, kunnen we meer water opslaan in bijvoorbeeld het IJsselmeer en andere waterbuffers opbouwen."
Bovendien moeten we volgens Wens nadenken over de inrichting van de landbouwgrond. "De bollenteelt, die veel water vereist, ligt nu voornamelijk in het westen van Nederland, waar zoet water steeds schaarser kan worden." NRC schreef eerder dat het Hoogheemraadschap van Rijnland verwacht dat de bollenteelt door klimaatverandering binnen twintig tot veertig jaar uit de regio zal moeten verdwijnen.
Volgens Wens is het steeds belangrijker om te kijken naar de plaatsen waar welke vormen van landbouw plaatsvinden. Zo zijn er gewassen die goed gedijen op zilte grond, bijvoorbeeld rode biet, zeekraal en lamsoor. "Maar uiteindelijk is er een limiet waaraan we ons kunnen aanpassen en is het aanpakken van klimaatverandering de prioriteit", zegt Wens.
Wetenschappers waarschuwen al jaren voor de gevolgen van droogte en klimaatverandering. Wens hoopt daarom dat Nederland de huidige droogte niet vergeet en de noodzaak om klimaatverandering aan te pakken serieus neemt.
Source: Nu.nl economisch