Excelsior-speler Irakli Yegoian (22) woonde elf jaar in asielzoekerscentra door heel Nederland. Die periode heeft de Georgische international gevormd. "Het azc voelde als een grote speeltuin."
Yegoian zocht lang naar een exemplaar, maar online kon hij alleen nagemaakte varianten vinden. Dus toen zijn zus eerder dit jaar naar Georgië ging, vroeg Yegoian of ze voor hem een echte papakha zou kunnen meenemen.
Toen hij de muts van schapenvacht eenmaal had, moest hij er iets mee. "Ik dacht: ik zet hem op als ik scoor tegen NAC", zegt Yegoian. Hij scoorde die dag met een omhaal en wilde daarna de muts opzetten, maar scheidsrechter Serdar Gözübüyük floot hem terug. Lachend: "Toen heb ik hem maar bij het interview na afloop opgezet."
De papakha wordt door mannen in de Kaukasusregio gedragen en is een symbool van onverzettelijkheid. "Je ziet hem veel in de vechtsport. Het staat voor vechtersmentaliteit en nooit opgeven."
Die mentaliteit typeert Yegoian. Hij moest als tiener vertrekken bij Ajax en ook bij FC Twente bleef een doorbraak uit, maar hij bleef knokken en is via Vitesse en Excelsior alsnog doorgebroken. Op weg naar een doorbraak legde Yegoian bovendien een andere weg af dan de meeste talenten.
Elf jaar woonde Yegoian met zijn gezin in azc's, in afwachting van een verblijfsvergunning. Toen Yegoian vijf jaar oud was, vluchtte hij met zijn ouders en zusje vanuit de Georgische hoofdstad Tbilisi naar Nederland.
De familie Yegoian woonde in azc's van Markelo tot Den Helder. Om de paar jaar moesten ze verhuizen om op een andere plek een nieuw leven op te bouwen. "Dat was niet gemakkelijk, al vond ik het ook leuk", zegt Yegoian. "Andere azc's, andere mensen; het was telkens weer een ervaring."
Yegoian omschrijft zijn jeugd als "heel fijn". "Ik heb de beste jeugd ooit gehad. Ik was een supervrij kind. Door de hekken die om een azc staan, voelde het als een grote speeltuin. Er reden geen auto's. Ik kon de hele dag basketballen, voetballen en hutten bouwen."
Er waren altijd kinderen buiten om mee te spelen, zegt Yegoian. "En je hebt er niet 2, maar eerder 44 vrienden. Dan zijn er ook weleens ruzies, die je onderling moet oplossen. Als kind leer je daar veel van."
Voor Yegoian was zijn jeugd grotendeels onbezorgd. Hij was te jong om de status van de verblijfsvergunning mee te krijgen. Maar hij merkte hoe zijn ouders kapotgingen door de onzekerheid. "Ze spraken er niet over met mij. Maar bij het avondeten voelde ik hun stress door de onzekerheid of we mochten blijven."
Yegoian omschrijft het als dagelijks overleven. "Je weet dat elke dag het bericht kan komen dat je niet mag blijven. Die onzekerheid had impact op het gezin."
Het duurde elf jaar voordat de familie Yegoian duidelijkheid kreeg. Een extreem lange periode. Normaliter volgt binnen enkele jaren duidelijkheid. "Het had iets met het kinderpardon en met de IND te maken. Mijn ouders mochten in die periode niet werken, terwijl ze dat wel wilden."
Als jeugdspeler van Ajax woonde hij dus nog in een azc. Een busje van de Amsterdamse club haalde hem 's morgens op bij het azc in Den Helder. "Maar niemand daar was ermee bezig", zegt hij. Na een korte stilte: "Mensen hebben daar belangrijkere dingen aan hun hoofd."
Toen hij bij FC Twente speelde, woonde hij doordeweeks in een gastgezin, samen met huidig FC Twente-middenvelder Ramiz Zerrouki. "Ik keek altijd uit naar het weekend, als ik terug kon naar het azc."
Maar Yegoian kreeg in azc's ook "te veel prikkels". "Het was er heel druk, ik was vaak tot laat buiten met vrienden. Ik had geen rust in mijn hoofd. Dat vertaalde zich naar het veld. Ik liep mezelf vaak voorbij. Meerdere trainers zeiden: 'Irakli, het kan ook een onsje minder'."
Zijn bewijsdrang was te groot. "Dat komt doordat ik niets cadeau heb gekregen, denk ik. Jongens die in Nederland zijn geboren, met ouders die werken en een huis hebben, hadden een bepaalde rust. Die had ik niet."
Door veel te praten, met onder anderen een sportpsycholoog, vond Yegoian rust. Inmiddels woont hij met zijn vriendin en pasgeboren zoontje in de omgeving van Rotterdam.
Die rust hielp Yegoian om alsnog door te breken. FC Twente was te hoog gegrepen, maar bij Vitesse liet hij zien wat hij kan. Daarna hield hij zich vorig seizoen bij Excelsior gemakkelijk staande op Eredivisie-niveau. Vorige week scoorde Yegoian direct bij de 0-4-zege op Cambuur bij de competitiestart.
De beloning voor de ontwikkeling kwam in juni, toen hij mocht debuteren voor Georgië. "Dat was ongelooflijk mooi." De vader van Yegoian zat met tranen in zijn ogen op de tribune. "Hij was enorm trots."
Trots is Yegoian ook op zijn jeugd in azc's. "Het beeld rondom azc's is vrij negatief. Er zijn altijd mensen die zich misdragen, natuurlijk. Maar ik heb het als heel fijn ervaren. Bovendien: ik snap dat mensen die het in eigen land lastig hebben door een oorlog naar Nederland komen om opnieuw te beginnen."
Het azc kan een leven ook verrijken, zegt hij. "Op school hadden alle kinderen een telefoon. En thuis speelden zij op de PlayStation. Ik niet, daar hadden we geen geld voor. Maar daardoor was ik met heel andere dingen bezig dan andere kinderen. Mijn jeugd was veel puurder."
"Mijn broertje groeit nu op in een normale woning, heeft wel een telefoon. Die omstandigheden zijn beter. En toch denk ik weleens: ik had hem dezelfde jeugd als ik gegund."
Source: Nu.nl algemeen