DEN HAAG - Op 5 mei 1945 is Nederland bevrijd, maar de Tweede Wereldoorlog is dan nog niet voorbij. Nederlands-Indië gaat op dat moment nog gebukt onder de Japanse bezetting. Deze zaterdag, op 15 augustus - dit jaar 76 jaar geleden, wordt ook dit deel bevrijd. Amara van der Elst (24) is derde generatie Indo en merkt dat haar familie het onderwerp uit de weg gaat. Daar wil ze verandering in brengen. 'Totdat je de pijn aankijkt, blijft het voorleven, van generatie op generatie.'
'Het is een Indische gewoonte om dingen binnen te houden', vertelt Amara. 'Zoals familieverhalen, geschiedenis, maar vooral trauma's, verdriet en pijn.'
'Er wordt heel veel gezwegen. Het is een stukje cultuur dat meegekomen is vanuit de koloniale tijd, dat nu nog voortleeft en waar de derde generatie heel hard tegenaan aan het schoppen is om dat te doorbreken.'
De Haagse heeft de oorlog natuurlijk niet zelf meegemaakt, ook haar moeder als een van de jongste van elf kinderen ook niet. Haar grootouders wel, maar die leven niet meer. 'Er zijn traumatische dingen gebeurd waarover gezwegen wordt', vertelt Amara.
Nederlands-Indië was een Nederlandse kolonie in Zuidoost-Azië op de plek van het huidige Indonesië. Van de zeventiende eeuw tot halverwege de twintigste eeuw werd deze grote eilandengroep door Nederland gestuurd.
In maart 1942 bezette Japan Nederlands-Indië. Veel Nederlanders kwamen terecht in zware kampen, gescheiden van hun familie. Er was een groot tekort aan eten en medicijnen en er was veel geweld.
Ook miljoenen Indonesiërs moesten zwaar werk doen. In augustus 1945 stopte de bezetting, maar de diepe wonden bleven nog generaties lang voelbaar binnen families.
Slechts in momenten wordt er bij haar thuis over gesproken. 'Dan kon het opleven bij mijn moeder en kwam er een mooi verhaal uit. Maar als het poppetje gezien was, ging het kastje weer dicht.'
'Ze hield het bij haar eigen kindertijd en ervaringen. Ik hoorde nooit veel van waar onze familie vandaan kwam in Indonesië en wat er allemaal gebeurd is om hier te komen. Maar ik was altijd nieuwsgierig: ze moet toch meer weten dan ze laat zien.'
Daarom draagt Amara iets met zich mee dat ze niet kan benoemen, vertelt ze. 'Voor mij voelt dit heel persoonlijk aan. De geschiedenis is deel van mijn identiteit. Die draag ik met mij mee, bewust en onbewust.'
'Het is lastig om dit te kunnen verwerken als er niet over gepraat wordt', stelt Amara.
Ze gaat in gesprek met haar moeder over hun familieverleden, eigenlijk voor het eerst. Hierdoor weet Amara nu dat haar moeder niet veel weet van het verleden van haar grootouders. 'Maar mijn oom wel. Hij heeft verteld dat hij bereid is om er meer over te vertellen. Dus dat verhaal wil ik graag opschrijven.'
De trauma's en pijn door het verleden van Nederlands-Indië, die doorwerken naar de generaties die de oorlog niet hebben meegemaakt, wordt 'transgenerationeel trauma' genoemd.
Een onverwerkte gebeurtenis, zoals in dit geval oorlog, wordt onbewust doorgegeven aan de volgende generaties door opvoeding, zwijgen en/of familiepatronen.
'Voor mij heeft het ervoor gezorgd dat ik altijd een soort vraagteken had in mijn hart', zegt Amara. 'Een bepaalde vraag die nog beantwoord moest worden. Pas later kwam ik erachter dat het hiermee te maken heeft.'
Volgens Amara is het belangrijk om die vraag te beantwoorden. 'Totdat je de pijn aankijkt, blijft het voorleven, van generatie op generatie. Daarom is onze generatie Indo's zo bezig met het doorbreken van het Indisch zwijgen.'
Zaterdag was bij het Indisch Monument in Den Haag de jaarlijkse Nationale Herdenking 15 augustus 1945. Premier Rob Jetten legde namens de Nederlandse regering een krans neer. Hoofdspreker is dit jaar schrijver Maddy Stolk. Haar beide ouders maakten de Japanse bezetting van voormalig Nederlands-Indië mee.
Amare sprak ook, als spoken word-artist: 'Ik vind het spannend. Maar ik heb woensdag een mooie repetitie gehad met het orkest. Mijn toespraak wordt omlijst met muziek. Dat de repetitie goed ging, heeft me wel gerustgesteld. Het wordt prachtig en alles is tot in de puntjes verzorgd', blikte ze vooruit.
Is er bij Amara zelf nog iets veranderd? 'Het heeft me echt gedwongen om dapper en direct te zijn. Om een direct gesprek te voeren, dat is niet gewoon voor ons. Het heeft me iets meer moed gegeven om dit vaker te doen.'
'Maar het is niet een gewoonte geworden om met elkaar te praten. Dat is typisch Indisch: over bepaalde dingen praat je niet en dat is nou eenmaal zo.'
Swipe hieronder door een fotoserie van Nationaal Herdenking 15 augustus 1945 in Den Haag:
Source: Omroep West Den Haag