Bij de EK atletiek in Birmingham gelden nieuwe adviezen voor het in beeld brengen van vrouwelijke atleten. ‘Er is iets weggevallen waar je normaal, als vrouw, tijdens een wedstrijd wel over nadacht.’
is sportverslaggever van de Volkskrant en schrijft vooral over schaatsen, atletiek en roeien.
Het viel wereldrecordhouder Jaroslava Mahoetsjich op dat de cameralenzen tijdens de EK in Birmingham vanuit andere hoeken op de hoogspringmat waren gericht dan bij eerdere kampioenschappen. ‘De fotografen zaten meer aan de zijkant dan recht voor de mat’, vertelde de Oekraïense. ‘Dat is mooi.’
Vorige maand bracht de European Broadcasting Union (EBU) nieuwe richtlijnen naar buiten voor het in beeld brengen van vrouwelijke atleten tijdens wedstrijden. Deze adviezen – nadrukkelijk geen voorschriften – werden opgesteld met input van drie atleten: de Britse voormalige polsstokhoogspringster Holly Bradshaw, de Servische verspringster Ivana Španović en de Kroatische oud-hoogspringster Blanka Vlašić.
‘De manier waarop onze sport wordt uitgezonden is soms schadelijk voor vrouwen’, zei Bradshaw in het document. ‘Op sociale media zie ik ongepaste slowmotionbeelden voorbijkomen van mij en collega’s, met beledigende teksten erbij. Atletes willen hun sport uitoefenen zonder angst over hoe het live in beeld komt. We zijn soms meer gefocust op de camera’s dan op onze prestatie.’
Mahoetsjich onderstreept hoe belangrijk het is dat haar sport en haar lichaam niet in een seksuele context worden geplaatst. ‘We zijn vrouwen en sporten in de kleding die we dragen omdat dat comfortabel is; er zit geen seksueel motief achter. Maar online zijn er mensen die bijvoorbeeld alleen maar foto’s van billen laten zien.’
In de richtlijnen vraagt de EBU cameramensen en regisseurs zich te richten op het ‘tonen van technische vaardigheden’ en ‘de waardigheid van vrouwen hoog in het vaandel te houden’. Die waardigheid is al snel in het geding bij onderdelen als hoogspringen en polsstokhoogspringen, waar de atleten zich ruggelings over de lat krommen en een frontaal opgestelde camera tussen de benen blikt.
Vanaf de zijkant wordt zo’n shot in elk geval vermeden. ‘Ik heb er zelf nooit echt last van gehad’, zegt Mahoetsjich. ‘Maar ik heb van anderen wel rare beelden voorbij zien komen. Ik ben blij dat de nieuwe regels er zijn.’
Hoewel de adviezen gericht zijn aan degenen die de televisiecamera’s bedienen en degenen die de beeldregie voeren voor de tv-uitzendingen, kwamen de regels ook ter sprake in de briefing voor fotografen, voorafgaand aan de EK in Birmingham. Op dit toernooi worden de EBU-adviezen voor het eerst in de praktijk gebracht.
Toch is er voor de fotografen in praktische zin weinig veranderd. De plekken vanwaar zij hun foto’s mogen maken zijn niet veranderd.
Neem het hoogspringen. Net als voorheen mogen alleen enkele fotografen van de grote persbureaus van achter de mat, gezeten op het gras, hun beelden schieten. Zij kunnen de over de lat krommende sporters tonen met hun gezicht en schouders centraal in beeld. Maar alle andere fotografen zitten op een kluitje naast de hoogspringmat; dat is nu de enige optie voor actiebeeld. Want de fotografen mogen nog wel op een afstandje recht voor de mat gaan staan, maar het frontale actiebeeld dat daaruit voortkomt is door EBU in de ban gedaan.
Op het hoogspringen na is er op en langs de baan in het Alexander Stadium in Birmingham weinig te zien van een verandering. Sprinter Lieke Klaver merkte er in elk geval niet veel van. ‘Ik let sowieso niet op waar de camera’s staan. Of hoe ik sta.’
Ze neemt de houdingen aan die ze nodig acht om de snelste tijd te lopen, zonder erbij na te denken hoe dat op beeld overkomt. Het is aan de cameramensen en fotografen om dat ofwel niet in beeld te vangen, of daar in elk geval niets mee te doen, zegt ze.
Voorafgaand aan de EK vertelde Klaver hoe ze de gedachte achter de nieuwe richtlijnen onderschrijft. ‘Het is goed dat erover is nagedacht dat dergelijke gekke camerastandpunten niet moeten kunnen, bij vrouwen’, zei ze tegen nu.nl. Dat er voorheen op de 400 meter, haar afstand, vanuit het startblok tussen de benen van de loopsters door werd gefilmd, kwam destijds als een verrassing.
Maar Klaver vertelde ook dat er niet te beschaamd over het vrouwelijk lichaam moet worden gedacht en dat er niets mis is met het in beeld brengen daarvan. Ook de minder flatteuze kant mag er zijn, vindt ze.
‘Ik krijg geregeld berichten van vrouwen en meiden die zeggen: wow, ik wist niet dat jij ook striae hebt. Dat klinkt heel suf, maar dan ben ik toch blij dat dat bij mij in beeld wordt gebracht. Zodat andere mensen zien: het boeit niet.’
Daarmee sloot Klaver aan bij wat Bas Meuleman, chef bij NOS Sport, al eerder aan de Volkskrant liet weten. Of iets flatteus is, zou volgens hem geen overweging moeten zijn bij het in beeld brengen van sport. Maar dat is wel een oproep in de EBU-richtlijnen. Daarin wordt bijvoorbeeld gevraagd terughoudend te zijn met inzoomen als lopers op het punt staan in te storten.
‘Volgens mij hoort uitputting gewoon bij topsport’, zei Meuleman, die stelde dat sommige van de adviezen een goede tv-registratie in de weg kunnen zitten. ‘Extreme close-ups zijn heel erg mooi. Je kunt ze mijden, maar dan krijg je zulke shots dus wél bij de mannen en niet bij de vrouwen.’
Hoewel de richtlijnen als advies worden gepresenteerd, merkte Meuleman dat er bij de EK indoor van vorig jaar vanuit de EBU toch ook al druk werd uitgeoefend. ‘De EBU wees ons er toen al op dat we cameraposities om deze redenen moesten wijzigen.’
Tijdens de finale van het polsstokhoogspringen in Birmingham merkte de Belgische Elien Vekemans niets aan de posities van de camera’s. Maar toch was er iets anders dan bij andere toernooien. ‘Ergens in mijn achterhoofd wist ik dat die regels er nu zijn. Onbewust was ik er daardoor misschien minder mee bezig.’
Eerder was Vekemans vaak toch gespitst op momenten dat ze misschien vreemd in beeld zou komen. Niet heel actief, maar als een voortdurend sluimerende voorzichtigheid. ‘Kijk, de broekjes die wij dragen bedekken al niet zo veel, en als je ziet wat voor bewegingen wij maken, dan kan er algauw iets misgaan.’
Ze was sowieso al blij toen de nieuwe richtlijnen werden aangekondigd, maar ervoer dat het in de praktijk een extra gevoel van vrijheid opleverde. ‘Er is iets weggevallen waar je normaal, als vrouw, wel over nadacht tijdens een wedstrijd. Die zorg is er niet meer.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant