In de rubriek De broeikas schrijft klimaatverslaggever Jeroen Kraan iedere zondag over wat hem opvalt. Deze week: de extreme zomer van 2026 gaat flink in de papieren lopen. Schudden de droge akkers en stilvallende kerncentrales ons nu wél wakker?
Ik had deze zomer nog enige hoop op een koele vakantie. Ik verbleef aan de voet van de Alpen, volgens de trendwatchers een aardige keuze voor de coolcation-ganger.
Helaas, het was ook daar heet en droog. Dat had ik natuurlijk ook al kunnen weten door te kijken naar de waterstanden aan 'onze' kant van de Rijn. Die laten al wekenlang zien dat verderop in Europa weinig verkoeling te halen valt.
De kosten van de extreme zomer lopen in heel Europa snel op. Economen van Triodos Bank hingen er afgelopen week een duizelingwekkend prijskaartje van 180 miljard euro aan. Een week eerder concludeerde ING-econoom Carsten Brzeski al dat de lage waterstanden in de Rijn een flink deel van de Duitse economische groei kunnen afsnoepen.
Hitte en droogte werken op allerlei manieren door in onze economie: gewasopbrengsten vallen lager uit, kerncentrales moeten worden stilgelegd door een gebrek aan koelwater en binnenvaartschepen kunnen hun bestemming niet bereiken of worden gedwongen minder te vervoeren. En onze arbeidsproductiviteit is überhaupt al lager bij extreme temperaturen.
En laten we ook de tienduizenden hittedoden door heel Europa niet vergeten. De schade is niet alleen economisch, maar wordt betaald in levens.
Daarbij moet je vervolgens altijd weer beseffen dat de extremen van vandaag een stuk milder zijn dan de extremen die we over vijf, tien of vijftig jaar voor onze kiezen krijgen. We zijn immers nog altijd druk bezig om de aarde verder op te warmen; de wereldwijde CO2-uitstoot is op recordhoogte.
"Dit zou het soort schok moeten zijn dat mensen, en de instellingen die hen vertegenwoordigen, in beweging brengt", schrijven de Triodos-economen. Om vervolgens te constateren dat daar nog geen sprake van lijkt te zijn.
"We hebben de afgelopen weken juist een tegengestelde beweging gezien bij de Europese Commissie", zegt Triodos-econoom Joeri de Wilde als ik hem ernaar vraag. Brussel wil het voor grote bedrijven mogelijk maken om langer te blijven uitstoten, om hun concurrentiekracht te vergroten.
De Wilde ziet een negatieve spiraal ontstaan: door de klimaatcrisis valt de economische groei tegen, waarna beleidsmakers besluiten om de groei te stimuleren door het klimaatbeleid te verzwakken. "Maar wat dan vergeten wordt, is dat er door die versoepeling meer klimaatschade komt, en dat we ons geld dus minder nuttig kunnen besteden."
In het Triodos-onderzoek wordt verwezen naar een tamelijk deprimerende studie die economen van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) eerder deze zomer publiceerden. Zij betogen dat er historisch gezien nooit echt sprake is geweest van een energietransitie, maar dat we vooral nieuwe energiebronnen en materialen boven op de oude hebben 'gestapeld'.
Als voorbeeld noemen ze de overstap van hout naar steenkool. Na de introductie van de kolenkachel ging er minder brandhout in de fik, maar steeg juist het gebruik van hout in delen van de economie die floreerden dankzij diezelfde kolenrevolutie. Er moesten bijvoorbeeld massaal balken worden geproduceerd om instorting van kolenmijnen te voorkomen en om sporen te leggen voor de nieuwe kolentreinen.
Hetzelfde dreigt nu te gebeuren bij de overgang naar hernieuwbare energie, waarschuwen de economen. Zelfs als het gebruik van olie en gas in de energiesector daalt, kan het zomaar zijn dat we allemaal toch in steeds grotere (elektrische) auto's gaan rijden, en in grotere woningen met een A+++-energielabel gaan wonen. Daarvoor hebben we steeds meer materialen nodig, die voor een belangrijk deel ook weer een fossiele oorsprong hebben.
Onze huidige economische structuur jaagt dat aan, stellen de economen. En het beleid dat we voeren - zoals een prijs plakken op de uitstoot van CO2 - biedt geen totaaloplossing. Als de analyse van de IMF-experts klopt, moeten we niet proberen om de ene energiebron te vervangen door de andere, maar vooral om het totale energie- en materiaalgebruik te beperken.
"We moeten dus echt strenger gaan zijn en bepaalde zaken gewoon gaan verbieden", zegt De Wilde. "Met de huidige staat van de planeet kunnen we niet nog meer fossiele energieprojecten gaan starten. Daar moeten we geen geld meer in steken - en al helemaal geen subsidie."
Ik ontvang graag jullie vragen, feedback en tips! Je kan me bereiken via jeroen@nu.nl.
Source: Nu.nl economisch