De nieuwe schoolboekenuitgever Neon, die de markt opschudt door lesmethoden samen met scholen te maken, heeft zijn eerste concept-lesboeken af. Nu het schooljaar weer begint, kunnen ze worden getest. Al 1.500 basis- en middelbare scholen dragen financieel bij, vertelt uitgever Marten Blankesteijn.
Het anderhalf jaar geleden opgerichte Neon belooft betere, duurzamere en veel goedkopere schoolboeken. De coöperatie zonder winstoogmerk betreedt een markt die wordt gedomineerd door enkele grote, commerciële spelers met tientallen jaren ervaring en een trouwe klantenkring. Maar die staan ook bekend om hun beperkte keuzevrijheid en de vaak onnodige werkboeken die ongebruikt in de oudpapierbak belanden.
Ongebruikte boeken weggooien is natuurlijk zonde. Maar in een evaluatie van de Wet Gratis Schoolboeken las ik dat scholen overwegend tevreden zijn over bestaande lesmethoden. Welk probleem lost Neon dan precies op voor scholen en leerlingen?
"Er is wel degelijk onvrede over de kwaliteit van schoolboeken, bleek twee jaar geleden uit een manifest uit de sector. Natuurlijk is niet iedereen ontevreden. Maar leraren weten bijvoorbeeld vaak niet of bepaalde lesstof wel bij de wettelijk verplichte kerndoelen aansluit of ze missen wetenschappelijke onderbouwing en flexibiliteit. En ook de Tweede Kamer is kritisch."
Hoe worden jullie conceptboeken de komende tijd getest?
"Zo'n tweeduizend leraren hebben zich aangemeld. Om te mogen testen, bezoeken ze eerst een bijeenkomst waar we ons verhaal vertellen. Daarna is het minimale dat we van de testers vragen: blader de boeken de komende weken eens door en vertel ons wat je ervan vindt."
"Maar we hopen dat ze er ook daadwerkelijk mee gaan lesgeven, omdat je dan het beste ontdekt wat er beter kan. Overigens zijn nog lang niet alle boeken voor alle leerjaren en niveaus af, we doen eerst het eerste jaar van elk vak."
Jullie beloven schoolboeken die beter zijn dan de bestaande, maar jullie auteurs zijn veelal leraren en een leerkracht is niet per definitie een goede schoolboekenschrijver. Hoe gaan jullie die belofte toch waarmaken?
"Klopt, zeker niet elke leraar kan dit. Maar onze auteurs maakten vaak al hun eigen lesmateriaal. Op 46 auteursvacatures reageerden ruim 1.000 mensen. We hebben die niet om cv's en motivatiebrieven gevraagd, maar om een lesontwerp voor bijvoorbeeld een 3-havoklas. Die zijn beoordeeld door een sollicitatiecommissie met didactisch experts."
"Daardoor hebben we nu bijvoorbeeld een hoofdauteur wiskunde die pas 27 jaar oud is en twee Turkse auteurs die pas net in Nederland wonen. Zij hadden al veel ervaring in het maken van lesmaterialen en hadden slim uitgedokterd hoe je die met AI naar het Nederlands vertaalt. Op basis van hun cv's hadden we ze misschien niet eens uitgenodigd voor een gesprek, maar ze maakten aantoonbaar het beste lesmateriaal voor hun vak."
Inmiddels zijn 127 deelnemende schoolbesturen, dus zo'n 1.500 scholen, betalend coöperatielid. Hoe hoog is die jaarlijkse bijdrage en wat krijgen scholen daar nu al voor?
"Lidmaatschap kost momenteel 10 euro per VO-leerling en 7 euro per PO-leerling per jaar. In ruil daarvoor krijgen schoolbesturen de mogelijkheid om te testen en zo mee te werken aan de lesmethoden die ze altijd al wilden. Als ze nu niet meedoen, verschijnt er mogelijk een schoolboek waar ze wederom ontevreden over zijn."
Maar hoe ga je komende tijd om met de feedback van maar liefst 1.500 verschillende scholen?
"Bij tegenstrijdige feedback kunnen we een enquête organiseren onder alle leraren van dat vak. Maar we kunnen het nooit iedereen naar de zin maken. Juist daarom vinden we het zo belangrijk dat scholen onze lesmethodes op maat kunnen maken."
Blankesteijn laat zien hoe dat werkt. Op zijn laptopscherm is een biologieboek te zien in een soort tekstverwerkingsprogramma. "Kijk, met deze knop kun je hier een alinea toevoegen in dezelfde vormgeving als de rest van het boek. Of wat oefenvragen, of een heel hoofdstuk. De inhoudsopgave wordt steeds automatisch aangepast."
"We denken dat heel veel scholen de boeken een beetje willen aanpassen. Dat bijvoorbeeld een Rotterdamse school bij het geschiedenisboek extra informatie en foto's wil toevoegen over Rotterdam in de Tweede Wereldoorlog."
Hoeveel duurder wordt het lesmateriaal daardoor? Eerder gaf je aan dat één gedrukt schoolboek misschien 5 euro gaat kosten, boven op bijvoorbeeld 20 euro aan 'abonnementskosten' per leerling. Commerciële schoolboekenpakketten kosten nu honderden euro's.
"Dat hangt af van het aantal pagina's. Een school die tien hoofdstukken toevoegt, zal hogere printkosten hebben dan een school die het standaardboek gebruikt. Als je een bepaald hoofdstuk van onze lesstof niet gaat gebruiken, verwijder je dat en betaal je daar geen drukkosten voor. Als je het lesmateriaal alleen digitaal gaat gebruiken, betaal je helemaal geen extra kosten."
"Elke gemaakte variant wordt ook toegankelijk voor anderen, dus we hopen op die manier over vijf jaar van ons biologieboek ook bijvoorbeeld een montessorivariant, hoogbegaafdenvariant en dyslexievariant te hebben."
Mag een school op basis van bijvoorbeeld levensovertuiging dan ook alle hoofdstukken over bijvoorbeeld homoseksualiteit, transgender personen, abortus of de Holocaust verwijderen?
"Ja, dat mag. We trekken de grens bij wat wettelijk niet is toegestaan. Hoofdstukken verwijderen mag, maar ze mogen bijvoorbeeld niet toevoegen dat bepaalde mensen mogen worden gedood."
En wat nou als de andere 126 schoolbesturen fel tegenstander zijn van bijvoorbeeld een abortusvrije en lhbti-vrije maar wettelijk toegestane editie? Uiteindelijk is Neon ook van hen.
"Uiteindelijk is alles een ledenbeslissing. Stel dat een meerderheid van de leden een bepaald type school niet wil toestaan, dan kunnen ze dat bepalen, ja. Het is een democratisch systeem."
Source: Nu.nl algemeen