Chipbedrijf Nvidia is het hart van de AI-industrie en probeert dat ook te blijven, bijvoorbeeld door zelf nieuwe klandizie uit de grond te stampen. Is dat houdbaar? ‘Ik denk dat CEO Huang alles doet om het momentum gaande te houden.’
is economieredacteur van de Volkskrant en schrijft over technologie. Speciale aandacht heeft hij voor de opmars van kunstmatige intelligentie.
De financiële banden binnen de AI-industrie zijn een vrijwel onontwarbaar kluwen, maar de spin in dit web is van veraf zichtbaar: Nvidia. Dat bleek deze week nog maar eens, toen het chipbedrijf een overeenkomst sloot met zes grote Wall Street-financiers, waaronder Goldman Sachs, KKR en BlackRock.
Zij willen een pot van zeker 500 miljard dollar bijeenbrengen. Dat geld is bedoeld voor leningen aan bedrijven, die hiermee rekenkracht kunnen huren bij ‘AI-fabrieken’ (lees: datacenters) vol Nvidia-chips om AI-modellen te kunnen draaien.
Veel details zijn niet bekend, zoals wanneer die miljarden er moeten liggen. Niettemin onderstrepen de afspraken hoe Nvidia de investeringsgolf in kunstmatige intelligentie, waar het zelf zo van profiteert, eigenhandig probeert aan te jagen.
Kijk je onder de motorkap van een willekeurig Amerikaans of Europees AI-bedrijf, dan is Nvidia zelden ver weg. Is het niet de leverancier van de benodigde chips, dan is het wel een miljardeninvesteerder. Vaak is het beide.
Hoe houdbaar is dat bedrijfsmodel? En is het niet gevaarlijk voor Europa, dat ook in grote mate afhankelijk is geworden van de chipgigant?
Nvidia, opgericht in 1993, ontwerpt complexe computerchips, en laat die produceren door chipfabrikanten als het Taiwanese TSMC en het Zuid-Koreaanse Samsung.
Aanvankelijk was het bedrijf vooral bekend om zijn computerchips voor videogames, maar vijftien jaar geleden besloot mede-oprichter en CEO Jensen Huang volop in te zetten op chips voor kunstmatige intelligentie. Zulke chips moeten grote hoeveelheden berekeningen tegelijkertijd kunnen doen om de enorme taalmodellen van AI-bedrijven goed te laten werken.
Het chipbedrijf was er vroeg bij. Tegen de tijd dat ChatGPT in 2022 aan de hele wereld openbaarde hoe snel AI zich in de jaren ervoor had ontwikkeld, liep Nvidia technologisch al mijlenver voor op de concurrentie.
De resultaten spreken voor zich. Sinds ChatGPT uitkwam, is de winst van Nvidia verveertigvoudigd tot 120 miljard dollar in het afgelopen boekjaar. Het groeide uit tot een van de waardevolste bedrijven ter wereld en bereikte als eerste een beurswaarde van 5 biljoen dollar.
Maar het ongekende succes begint zich nu tegen Nvidia te keren, zegt politiek econoom Leevi Saari, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en de Amerikaanse denktank AI Now Institute. ‘De groeiverwachtingen zijn nu zó hoog, dat het steeds moeilijker wordt daaraan te voldoen.’
Kijk naar de grote Zuid-Koreaanse chipfabrikant SK Hynix, zegt hij, die eind juli een gigantische groei in omzet en winst bekendmaakte en alsnog de Zuid-Koreaanse aandelenbeurs omlaag joeg. Beleggers hadden op nóg meer gerekend. Zou zoiets in de Verenigde Staten gebeuren, dan kunnen de gevolgen enorm zijn.
Het steenrijke Nvidia valt in zo’n scenario heus niet meteen om, zegt Saari. Maar veel van zijn klanten – zoals de zogeheten neocloudbedrijven die zich in de schulden steken om datacenters vol Nvidia-chips te bouwen – mogelijk wel. ‘En veel Amerikanen hebben de gevolgen van inflatie verzacht dankzij de grote winsten op de aandelenbeurs. Wat zouden de politieke gevolgen zijn als dat wegvalt? Ik denk dat we dan in een geheel nieuwe wereld terechtkomen.’
Nvidia-topman Jensen Huang heeft de dotcombubbel van eind jaren negentig van dichtbij meegemaakt en weet dondersgoed hoe heftig de markten kunnen reageren, zegt Saari. ‘Ik denk dat hij er alles aan doet om het momentum gaande te houden.’
Dat doet Huang allereerst door eigenhandig nieuwe klandizie uit de grond te stampen. Zijn bedrijf investeert in tal van AI-ondernemingen en doet start-ups aantrekkelijke aanbiedingen voor het kopen van chips.
Ook in Europa: onder meer de Nederlandse datacenterbouwer Nebius en Mistral, het Franse antwoord op grote modellenbouwers als OpenAI en Anthropic, werken nauw samen met het concern.
Geregeld steekt Nvidia geld in bedrijven die vervolgens chips terugkopen. Dit soort ‘circulaire’ investeringen leiden op de financiële markten tot de vrees dat de vraag naar AI-chips kunstmatig wordt opgepompt, al zijn analisten verdeeld over de ernst van dit risico.
Huang zelf doet het idee van circulaire investeringen af als ‘belachelijk’. Hij wijst erop dat zijn bedrijf verantwoordelijk is voor een klein percentage van de investeringen die AI-start-ups binnenhalen.
Duidelijk is dat Nvidia zijn lot nauw met het succes van kunstmatige intelligentie heeft verbonden, zegt Cecilia Rikap, onderzoeksleider aan het Institute for Innovation and Public Purpose aan University College London. ‘Het zet volledig in op AI. Meer nog dan de cloudgiganten, die diversere inkomstenbronnen hebben.’
Het gros van de omzet van de chipontwerper komt momenteel van een handvol bedrijven, waaronder Amazon, Google, Meta en Oracle. Dat maakt kwetsbaar. Zeker omdat veel van deze bedrijven eigen AI-chips ontwikkelen en deze steeds vaker gebruiken.
Voor Nvidia is het daarom zaak om te diversificeren, zegt Rikap. Vandaar dat het bedrijf naast het verkopen van chips ook zelf datacenters wil beheren, zoals deze week bleek uit het plan met de geldschieters van Wall Street. Daarmee komt het in het vaarwater van grote cloudaanbieders als Amazon, Google en Microsoft.
De econoom beschrijft de relatie van Nvidia met die techgiganten dan ook als ‘frenemies’. ‘Ze hebben elkaar nodig, maar proberen zich ondertussen los te worstelen van elkaar.’
Dat Nvidia maar wat graag de samenwerking aangaat met regeringen wereldwijd, past ook geheel in deze strategie, zegt ze. Zoals in Europa.
De Europese Unie wil zich ontworstelen aan de technologische dominantie van Amerikaanse big tech. Ironisch genoeg kan het daarbij niet om het grootste Amerikaanse techbedrijf van allemaal heen. Voor Nvidia is de Europese vrees voor afhankelijkheid van Amerikaanse AI intussen een zakelijke kans van jewelste.
Veelzeggend is de foto die vorig jaar verscheen op de sociale media van zowel Nvidia als Henna Virkkunen, Eurocommissaris voor Technologische Soevereiniteit. Gemoedelijk legt Virkkunen haar hand op de rug van de immer in een leren jas gestoken topman Huang.
De twee hadden gepraat over hoe Europa ‘het AI-continent’ kan worden, in de woorden van Nvidia. Het bedrijf staat naar eigen zeggen ‘gretig’ klaar om Europa daarbij te ondersteunen. Virkkunen, op haar beurt, is ‘zeer blij’ met Nvidia’s ‘ondersteuning van Europa’s streven om een leider te worden in AI’.
Very happy about NVIDIA’s intention to support AI factories and Gigafactories in Europe. Their advanced AI chips, investments and expertise are most welcomed and needed. Thank you Jensen Huang for your commitment to support EU ambition to lead in AI. pic.twitter.com/LsWJf2Ho1g
De Commissie heeft onder meer een programma opgezet om tientallen (deels) overheidsgefinancierde AI-datacenters te bouwen. Hier moeten Europese bedrijven, onderzoeksinstellingen en overheidsorganisaties aan ‘soevereine’ rekenkracht kunnen komen om de afhankelijkheid van Amerikaanse en Chinese AI af te bouwen. In een persbericht van afgelopen juni pocht Nvidia dat het chips levert voor de overgrote meerderheid van de Europese ‘AI-fabrieken’, een term voor AI-datacenters die een paar jaar geleden in zwang is geraakt omdat Huang hem ging gebruiken.
In feite pikt de Europese techindustrie dankzij deze agressieve investeringsstrategie een graantje mee van Nvidia’s enorme AI-winsten in de VS, zegt Leevi Saari. Dat biedt voordelen. ‘Zodra Nokia een samenwerking aankondigde, schoot de aandelenkoers omhoog. En Mistral krijgt enorm veel steun van Nvidia.’
Maar de dominantie van het chipbedrijf is een risico, zegt hij. Wie eenmaal Nvidia-chips heeft aangeschaft, stapt niet zomaar over op andere, omdat ze gepaard gaan met een softwaresysteem om ze te besturen: Compute Unified Device Architecture (CUDA).
Ook dat is een strategie om bedrijven op de langere termijn aan zich te binden. De Franse mededingingswaakhond is naar eigen zeggen bijna klaar met een drie jaar lopend onderzoek naar de vraag of Nvidia zijn marktmacht hiermee misbruikt.
Het kan betekenen dat Europese bedrijven, universiteiten en overheidsinstanties zelfs na aanschaf van de chips afhankelijk blijven van het Amerikaanse concern, bijvoorbeeld voor software-upgrades. ‘Daarmee geven we een deel van onze autonomie over de ontwikkeling van AI op’, aldus Saari. Afhankelijkheid van Amerikaanse hardware geeft de Amerikaanse regering bovendien een extra drukmiddel in geval van conflicten.
‘Op de lange termijn heeft Europa een eigen chipstrategie nodig’, aldus econoom Rikap, zodat het zelf meer computerchips kan ontwikkelen en produceren. Dat is van belang voor tal van toepassingen, zegt ze: voor duurzame technologieën, auto’s, ruimtevaart, noem maar op.
Maar op de korte termijn valt er niet veel te doen aan Nvidia’s dominantie, denkt ze. Ze adviseert de Europese Unie als blok chips te kopen om lagere prijzen te kunnen bedingen, en zich niet te laten meeslepen door de volgens haar ‘overdreven’ beloftes van Huang over de economische voorspoed die AI zal brengen. Een toekomstbeeld, zo wijst ze, waar hij nogal een belang bij heeft.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant