Citrusvruchten, aardbeien en spinazie: als je die eet, kun je ervan uitgaan dat je meerdere bestrijdingsmiddelen binnenkrijgt. Dat bleek deze week uit de jaarlijkse Pesticiden Eetwijzer. Lezers vragen zich af of biologisch eten helpt om bestrijdingsmiddelen te vermijden.
Eerst is het belangrijk om onderscheid te maken tussen pfas en bestrijdingsmiddelen. "Sommige pfas zijn ook een bestrijdingsmiddel, maar vaak worden de stoffen op één hoop gegooid", zegt emeritus hoogleraar toxicologie Jacob de Boer tegen NU.nl. "'Pfas' is een hele groep verbindingen."
Meestal wordt met pfas gedoeld op stoffen waarmee teflon, dus de antiaanbaklaag van je pan, wordt gemaakt of die in (waterproof) cosmetica of in bepaalde plasticproducten zitten.
Of het nou om pfas of om pesticiden gaat, veel lezers van NU.nl maken zich zorgen als er nieuws over schadelijke middelen naar buiten komt. De meesten willen de mogelijk gevaarlijke stoffen het liefst zoveel mogelijk vermijden. Bijna elke Nederlander heeft meer pfas in het bloed dan veilig is, bleek vorig jaar uit onderzoek van het RIVM. Je krijgt pfas zowel via voedsel als via drinkwater binnen.
"Je doet er in het algemeen wel goed aan als je biologisch eet", zegt De Boer. Dat wil zeggen: waar bij gewone supermarktproducten een kleine hoeveelheid bestrijdingsmiddelen wordt gemeten, kun je er bij biologische producten van uitgaan dat er vrijwel geen middelen worden aangetroffen.
Het nadeel: wie biologisch koopt, moet zijn portemonnee soms aardig omkeren. Gelukkig is biologisch eten niet de enige oplossing. Je kunt als consument op genoeg andere dingen letten en dat hoeft niet duur te zijn, zegt Annemarie van Wezel, hoogleraar toxicologie aan de Universiteit Utrecht.
Kijk bijvoorbeeld naar waar je voedsel vandaan komt. "Binnen Europa is het gebruik van pesticiden en pfas redelijk gereguleerd", zegt Van Wezel. Volgens haar kan het altijd beter, maar over het algemeen kun je dus beter lokale producten kopen dan producten van buiten Europa.
Dat wil niet zeggen dat Nederland vrij is van blaam: pfas is hier wijdverspreid. Daar speelt onder meer Chemours een grote rol in. Omwonenden van het chemiebedrijf hebben nog meer pfas in het bloed dan gemiddeld.
Dat geldt ook voor mensen die in de buurt van de Westerschelde wonen. Het RIVM raadt aan zo min mogelijk vissen en mosselen uit de Westerschelde te eten. Pas ook op met eieren van hobbykippen: niet-commerciële eieren bevatten meer pfas dan die uit de supermarkt.
Let dus op waar je voedsel vandaan komt en varieer met je eten. "We weten van pfas dat het zich kan ophopen", legt Van Wezel uit. Door veel verschillende voedingsmiddelen te eten, voorkom je een te hoge opbouw van een stof uit één specifieke bron.
Zo hebben aardbeien, een product dat erom bekendstaat het meest bespoten te zijn, soms tien verschillende bestrijdingsmiddelen. Daar zijn wel normen voor, maar boeren vullen die norm bij wijze van spreken helemaal op.
"Stel dat je per middel 1 milligram mag achterlaten, dan doen ze dat ook voor elk middel", zegt De Boer. Zo krijg je per middel misschien niet veel binnen, maar bij elkaar opgeteld wél. En over dat zogeheten cocktaileffect is nog weinig bekend.
Eet daarnaast niet te veel bewerkt voedsel. "Bewerkt eten is door allerlei apparaten gegaan en die lekken ook weer pfas. Daarnaast gebeurt dat soms nog via de voedselverpakking", zegt Van Wezel.
Lokaal, gevarieerd en onbewerkt: op die manier eten hoeft je normale boodschappenlijst niet heel veel duurder te zijn. Bovendien helpt het prijzige biologische voedsel wel om de hoeveelheid bestrijdingsmiddelen te beperken, maar voor pfas ligt dat anders. Van Wezel: "Pfas krijg je ook binnen via de lucht en via drinkwater, en zit in de bodem. Dat zit dus ook in biologische producten."
Bij drinkwater hangt de hoeveelheid pfas af van het soort water waarvan het is gemaakt. Met name via oppervlaktewater krijgen we veel pfas binnen. "Oppervlaktewater komt bijvoorbeeld uit de Rijn", zegt De Boer. "Drinkwaterbedrijven krijgen pfas daar minder goed uit."
Op wat er in je drinkwater en in de bodem zit, heb je zelf minder invloed. Daarvoor zijn we voornamelijk afhankelijk van Nederlandse en Europese wetgeving. De politieke wil om pfas te beperken lijkt nog te ontbreken.
Wel heeft de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) vorige maand de veiligheidsnorm voor TFA naar beneden bijgesteld. Dat is een schadelijke stof die door afbraak van pfas in grondwater en in de bodem terecht kan komen, waardoor het ook in graanproducten zoals brood en koekjes kan zitten.
Nu er minder van dit middel wordt toegestaan, worden consumenten er beter tegen beschermd. "Het is fijn dat dit middel nu de aandacht heeft van het toelatingscollege", zegt Van Wezel. "We willen zoveel mogelijk van alle schadelijke bronnen af, maar dit is al een goede stap."
Source: Nu.nl algemeen