Nepal telt de doden na de verwoestende modderstromen rond de Trishuli-rivier, maar staat meteen voor de volgende vraag: hoe moet het land zich herstellen? Zuidoost-Azië-correspondent Noël van Bemmel vanuit het rampgebied: ‘Hydrologen en glaciologen zeggen: ‘Nee meneer, dit was geen wake-upcall, maar een laatste waarschuwing.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Noël, jij bent in Nepal en bezocht afgelopen weekend het overstromingsgebied van de Trishuli-rivier. Hoe verlopen de reddingswerkzaamheden daar nu?
‘Het reddingswerk in de bedolven dorpjes verloopt uitermate moeilijk. De hulpverleners moeten door een metersdikke laag grijze modder ploegen, die steeds harder wordt. Zelfs met behulp van politiehonden is het heel moeilijk om nog mensen te vinden. Ik ben een tijdje met zo’n speurhond meegelopen, maar die sloeg nergens meer op aan.
‘De meeste lichamen die worden gevonden, zijn door de rivier meegevoerd. Afgelopen weekend werden er weer honderden lichamen geborgen, tot wel 150 kilometer stroomafwaarts van hun woonplaats. In de dorpjes wordt nog massaal gezocht naar vermisten, maar de kans is groot dat die helemaal in het zuiden van Nepal bij de grens met India terecht zijn gekomen.’
Hoe werkt de identificatie van de slachtoffers als hun lichamen zo ver van huis worden gevonden?
‘Nabestaanden uit het noorden kunnen niet zomaar afreizen naar het zuiden van Nepal. Daarom worden de lichamen gefotografeerd en vervolgens in een loods met droogijs en mobiele airco-installaties bewaard. Bij de mortuaria worden de foto’s opgehangen in de hoop dat iemand ze herkent. Dat zijn best lugubere beelden: naakte, opgeblazen lijken met vervormde gezichten en ontbrekende lichaamsdelen, waar ook gewoon families en groepen schoolkinderen langs lopen.
‘Zo hoopt Nepal toch zo veel mogelijk slachtoffers te identificeren. Als dat niet binnen tien tot veertien dagen gebeurt, worden ze in een ondiep graf begraven, met een nummerbordje erbij. Door vingerafdrukken en DNA van tevoren af te nemen, hopen autoriteiten slachtoffers achteraf alsnog te kunnen identificeren. Zo kunnen nabestaanden hun dierbaren toch nog cremeren en dan mogelijk weer uitstrooien in dezelfde heilige rivier.’
Hoger in het gebied zijn de reddingswerkzaamheden gericht op mensen die vastzitten in tunnels. Wie zijn dat?
‘Dat gaat om ruim negenhonderd bouwvakkers en ingenieurs die werken aan waterkrachtcentrales. Nepal heeft nu zes van die hydro-elektrische energieprojecten, maar daar worden er nog een stuk of zeventig van gebouwd. Daarom waren er in die valleien, waar bijna geen mensen wonen, wel veel bouwvakkers aan de slag. Zij werken in of aan kilometerslange tunnels in de bergen rondom zo’n energiecentrale.
‘Buiten hun zicht steeg het water en zo werden ze verrast door de modder die de tunnels is ingestroomd. Volgens de bouwplannen moeten er veilige plekken zijn waar de werkers hadden kunnen schuilen. Daar zijn de reddingswerkers nu naar op zoek, maar die tunnels zitten vol met modder, dus die moeten eerst worden leeggehaald. Dat maakt dat de reddingsoperatie erg lang duurt. Er wordt gevreesd voor het leven van die arbeiders.’
Nepal wil de energieproductie en export flink uitbreiden. Worden nieuwe waterkrachtcentrales straks op minder kwetsbare locaties gebouwd?
‘Het lijkt erop dat het land de risico’s niet goed heeft ingeschat en terug moet naar de tekentafel. Die nieuwe centrales moeten op veiligere plekken worden neergezet dan in de valleien, de tunnels moeten veel hoger komen zodat het water er niet meteen instroomt en er moeten sensoren komen zodat de deuren dichtgaan. Maar al die maatregelen kosten geld en het was al niet makkelijk om investeerders te vinden voor de projecten.
‘Dat geldt ook voor andere kwetsbaarheden in de infrastructuur van Nepal. Alle bruggen over de rivier zijn nu kapot. Die moeten op andere plekken én beter geconstrueerd opnieuw worden gebouwd. Ook moet er een waarschuwingssysteem komen.
‘Dat er deze keer effectief gewaarschuwd werd, kwam voornamelijk door het sociale netwerk in de valleien: mensen hogerop belden familie, vrienden en collega’s stroomafwaarts om hen te waarschuwen. Van een hightechsysteem met sensoren of een seismologische alarmcentrale was geen sprake. Dergelijke innovaties kosten veel geld, terwijl Nepal al een heel arm land is.’
Heeft de regering een plan om aan de nodige fondsen te komen voor de wederopbouw en versterking van de Nepalese infrastructuur?
‘Ja, zij willen op de jaarlijkse klimaatconferenties verder praten over compensatiefondsen. Nepal is een van de kwetsbaarste landen ter wereld voor klimaatverandering, terwijl ze zelf bijna niks aan dat probleem bijdragen. Ze hopen dat deze ramp het belang van die compensatiefondsen goed laat zien en daardoor kan helpen andere landen te overtuigen daaraan bij te dragen.
‘De omvang van deze ramp was ook zo onverwacht dat het nu moeilijk is om in te spelen op de toekomst. Hydrologen en glaciologen in Kathmandu zeggen: ‘Nee meneer, dit was geen wake-upcall, dit was de final warning’.
‘Al jaren bestuderen wetenschappers hier dit soort overstromingen: smeltende gletsjers creëren tijdelijk stuwmeren die vervolgens de rivier laten overstromen. Maar geen enkele computersimulatie voorspelde het uiteindelijke rampscenario. Nu moeten ze nieuwe modellen gaan bouwen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant