Geef kinderen de ruimte om zelf aan de slag te gaan met teksten en reflecteer samen hoe ze tot hun bevindingen zijn gekomen. Dat is het echte begrijpend lezen, stelt Willemijn Curiston.
Ik had mazzel met lezen, enorme mazzel. Mijn moeder geeft les aan groep 3, het schooljaar waarin de meeste leerlingen in Nederland leren lezen. Dus zodra ik thuis als klein kind interesse toonde in boekjes en verhaaltjes, leerde ze mij ook deze magische vaardigheid. Beginnend bij A-A-P, AAP, het boek Aap heeft een boek, wat later Mees Kees werd en waarop Matilda weer volgde, enzovoorts; tot het einde van de basisschool werd mij voorgelezen. Zo’n eigen leesfee die mij mijn leesplezier gaf, gun ik ieder kind.
Leesplezier, dat woord zit in haast elk artikel over de dalende leesvaardigheid onder Nederlandse jongeren als een heilige graal die ons kan redden van de afgrond. Begrijpend lezen is de slechterik in het verhaal, de Dreuzel, de Bulstronk, het ultieme kwaad dat het leesplezier van arme leerlingen opslurpt als een enorm zwart gat.
Over de auteur
Willemijn Curiston (20 jaar), studeert kunstgeschiedenis.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het is een mythisch monster dat ook ik ken. Waar ik op de basisschool dolgraag door onze bescheiden schoolbieb huppelde en ik mijn boeken niet eens tijdens de o zo belangrijke eindtoetsvoorbereiding weg kon leggen, werd ik op de middelbare school geconfronteerd met De Leeslijst. En als een vloek werd mijn leeslust, samen met die van al mijn klasgenoten, weggeslurpt in het niets.
Het is lastig te omschrijven waar het precies aan lag. Was het de sterk gelimiteerde opties van De Lijst, waarbij de keuze viel op het boek dat het minste overspel, ziekte en dood bevatte? Waren het de opdrachten, die zo nietszeggend waren dat ik ze binnen maanden straal ben vergeten? Waren het de lessen volgestampt met signaalwoorden en kernzinnen die beweerden alle antwoorden te bieden, maar in werkelijkheid eenieder in een hypnose van verwarring bracht? Waren het al deze ingrediënten die samen versmolten tot een giftige appel, aangeboden door de boze heks genaamd Cito? Wellicht.
Maar in de zesde klas kreeg mijn leeslust opeens een kus van mijn literaire ware liefde, mijn A-A-P. De Inktaap is een literaire prijs die door jongeren wordt uitgereikt – allemaal lezen ze de drie genomineerde boeken en komen vervolgens samen om met de auteurs in gesprek te gaan. Het jaar dat ik meedeed was Het Lied van Ooievaar en Dromedaris door Anjet Daanje een van de kanshebbers, een zwaargewicht van 1185 gram en welgeteld 656 bladzijden, inclusief een kaft die helaas wat weg heeft van een plasje kots.
En toen deed ik het ondenkbare: ik zette een pen op de pagina’s van dit livre terrible. Want die meisjes die op pagina 48 worden genoemd, had ik daar niet net 29 pagina’s eerder over gelezen? In een oogopslag was ik Sherlock Holmes geworden. Mijn hele boek staat van kaft tot kaft vol met aantekeningen, highlights, paginavlaggetjes en tabellen met mijn manische bevindingen, want ik moest en zou weten wat de mysterieuze hoofdpersoon allemaal had gedaan.
En hier zit de les die de middelbare school mij nooit heeft geleerd: de ware aard van dat omstreden en onbegrepen ‘begrijpend lezen’. Mijn rol als detective was begrijpend lezen op zijn best: het opmerken van motieven, het vergelijken van verschillende onderdelen van de tekst en het op verschillende manieren benaderen van woorden, oftewel tekstbegrip op een diep niveau. En dat was verslavend, enerverend en ronduit magisch.
Sinds mijn avontuur met het boek van Anjet Daanje ben ik nog altijd rustig aan het lezen. Terwijl ik herstel van de monsterlijke middelbare school, lees ik het nieuws en voel ook ik de weemoed over de leesvaardigheid van mijn net-niet-leeftijdgenoten. Maar ik heb ook geleerd dat het dus niet zo hoeft.
Begrijpend lezen is geen gedachteloos monster, het is Frankensteins monster; we begrijpen en benaderen het verkeerd. Leesplezier is ook geen heilige graal, de twee hebben elkaar zelfs nodig. Geef les over hoe je een tekst moet begrijpen, maar doe dat niet met trucjes zonder enige bruikbare uitkomst. Doe het echt. Leer kinderen over interpretatie, over nuance, over dubbelzinnigheid en hoe auteurs die inzetten, niet alleen in boeken, maar ook bijvoorbeeld in het nieuws.
Geef kinderen de ruimte om zelf aan de slag te gaan met teksten en reflecteer samen hoe ze tot hun bevindingen zijn gekomen. Dat is het echte begrijpend lezen, en als je die manier van denken eenmaal kent, is het monster opeens niet meer zo eng.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant