is journalist en documentairemaker.
Een collega belde. ‘Guus Kouwenhoven is dood.’ Ik check de WhatsApp van Kouwenhoven. Laatst gezien: ‘zondag 6 september, 21:22.’ Het nummer geeft geen gehoor.
In 2017 werd Kouwenhoven bij verstek veroordeeld tot 19 jaar celstraf wegens betrokkenheid bij illegale wapenhandel en medeplichtigheid aan oorlogsmisdaden in het West-Afrikaanse Liberia en Guinee.
De dood van Neerlands bekendste voortvluchtige oorlogsmisdadiger werd deze week aanvankelijk alleen in de Liberiaanse pers opgepikt. Bij het Nederlandse ministerie van Justitie, dat twintig jaar geleden alles op alles zette om hem te veroordelen, bleef het stil.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De laatste keer dat ik Guus Kouwenhoven sprak, reed hij in een goudkleurige Porsche door Kaapstad, zijn toevluchtsoord. Samen met zijn Ivoriaanse fotomodel en twee jonge kinderen woonde hij ongestoord in een villa met twee zwembaden en uitzicht op de Atlantische Oceaan.
In december 2017 lichtte een Zuid-Afrikaans arrestatieteam hem van zijn bed omdat Nederland om zijn uitlevering had gevraagd. Kouwenhoven vond het prima dat ik hem maandenlang volgde in afwachting van die rechtszaak. Eind 2021 beviel een Zuid-Afrikaanse rechter zijn uitlevering, maar het is om duistere redenen nooit gebeurd. Vastgelopen in de stroperige wielen van justitie.
Een groot contrast met het mediaspektakel dat over een andere voortvluchtige Nederlander wordt gemaakt: de wegens drugshandel veroordeelde Bolle Jos. Minister David Van Weel zei deze week de ontwikkelingshulp naar het buurland van Liberia, Sierra Leone, te willen stopzetten om het land te dwingen om Bolle Jos uit te leveren. De premier van Sierra Leone noemde dat dreigement ‘schandalig’ en ‘neokolonialisme’. Van Weel zag in die verontwaardiging de bevestiging dat zijn stoere woorden indruk hadden gemaakt in de hoofdstad Freetown.
Mag je de bewoners van een land collectief straffen omdat hun overheid niet doet wat je wil? De vergelijking met Cuba dringt zich op, waar de bevolking door Trump van brandstof is afgesloten omdat de regering weigert het kapitalisme te omarmen. Of Oekraïne, collectief gestraft door Poetin omdat de regering Navo-aspiraties had. Van Weel wil met zijn klare taal meedoen met de big boys.
Waarom is Bolle Jos voor Van Weel zoveel urgenter dan Guus Kouwenhoven, in veel opzichten de voorganger van Bolle Jos in West-Afrika? Kouwenhoven begreep net als Bolle Jos dat je voor goede zaken dicht bij de macht moet zitten. Bolle Jos begon een relatie met de dochter van de president. Kouwenhoven pakte het groter aan.
Kouwenhoven runde vanaf de jaren tachtig Hotel Africa in Monrovia met meer dan driehonderd kamers. Het hotel was een hang-out voor iedereen die er toe deed in West-Afrika. Warlords, presidenten. Onder die gasten: Charles Taylor, een van de meest moorddadige leiders die Afrika ooit heeft gekend.
Taylor financierde zijn wapens met de opbrengsten uit de diamantmijnen in Sierra Leone en illegale houtkap in eigen land. Onder zijn presidentschap werd bijna de helft van Liberia’s bomen geofferd aan houtkapbedrijven.
Charles Taylor werd in 2012 tot 50 jaar cel veroordeeld voor zijn oorlogsmisdaden die hij in de jaren negentig in buurland Sierra Leone beging. Kouwenhoven zou volgens de rechtbank in Den Bosch wapens aan Taylor hebben geleverd met schepen die aanlegden in de haven van zijn houtkapbedrijf. De beveiligers van Kouwenhovens bedrijf waren bovendien door Taylor aangesteld en nog steeds actief in zijn leger.
Toen ik Kouwenhoven vroeg of hij zijn beveiligers op maandagochtend nooit vroeg wat ze in het weekend hadden uitgespookt, liep hij boos weg uit het interview. Vijf minuten later stond hij met een grote doos donuts voor mijn neus om het goed te maken.
Taylors (kind)soldaten werden gedrogeerd met cocaïne, crack en andere drugs. In de jaren negentig groeiden Liberia en Sierra Leone uit tot doorvoerhavens waar Bolle Jos nu in beweegt. Taylor werd zelf nooit voor drugshandel veroordeeld. Taylors ex-vrouw werd afgelopen augustus aangeklaagd wegens betrokkenheid bij een drugslading ter waarde van 300 miljoen dollar.
Toen Taylors regime in 2003 viel, ontvluchtte Kouwenhoven halsoverkop het land. Daarna papte hij aan met de president van een ander Afrikaans land, Congo-Brazzaville. Daar heeft hij tot aan zijn dood ongestoord bomen gekapt, per telefoon vanuit Kaapstad. Zijn zoon zag ter plekke toe op de zaken. Ook sommige van zijn voormalige beveiligers uit Liberia waren actief in zijn bedrijf in Congo-Brazzaville.
Hoewel Nederland in 2017 om uitlevering vroeg, werd Zuid-Afrika geen ontwikkelingshulp ontzegd toen het proces jaren later vastliep. David van Weel heeft de naam Kouwenhoven nog nooit in zijn mond genomen. In Kaapstad kon je Guus Kouwenhoven nog weleens tegenkomen in het Waterfront-winkelcentrum. Dan groette hij vriendelijk. Voortvluchtig maar vergeten. En lang niet zo sexy als Bolle Jos.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant