De Chinese autolampenproducent Xingyu beëindigde onlangs de arbeidscontracten van pas afgestudeerde werknemers. Toen die dat aan de grote klok hingen, kwamen Europese klanten van Xingyu met succes in actie.
is correspondent China voor de Volkskrant. Ze woont in Beijing.
Het was een onaangename keuze die een honderdtal jonge, hoogopgeleide werknemers van Xingyu kreeg voorgeschoteld. En dat krap een maand nadat ze waren aangenomen als managers of onderzoekers bij China’s grootste autolampenproducent. Ze konden ofwel per direct weer vertrekken, met een half maandsalaris als ontslagvergoeding, of ze moesten voortaan tegen lager loon ‘schroefjes draaien’ – een Chinese uitdrukking voor in de fabriek werken.
In China zijn dergelijke arbeidspraktijken ‘niet raar of nieuw’, zegt sinoloog Shang Zheyu van de Universiteit Leiden. Maar dit verhaal nam een verrassende wending: de starters verspreidden een geluidsopname van het ultimatum online, dienden klachten in bij de Hongkongse beurs waar Xingyu een beursgang voorbereidt en schreven brieven naar de belangrijkste Europese klanten van het bedrijf, zoals autofabrikant Volkswagen.
Met die acties boekten ze succes: Xingyu bood in rap tempo excuses aan. De gedupeerde medewerkers krijgen nu onder meer drie maanden uitkering terwijl ze naar nieuw werk zoeken. Wie daarna nog geen vervangende baan heeft gevonden, krijgt zes maanden salaris.
De zaak gaat viraal op Chinese sociale media. Daarbij wordt veel gegrapt, ziet sinoloog Shang, maar meestal met een serieuze onderliggende boodschap. Zo zou uit het verhaal blijken dat ‘China’s vakbond in Europa zit’: Chinese vakbonden staan onder staatssupervisie, en worden als traag en ineffectief gezien. Daarnaar verwees zij ook met een andere veelgemaakte grap: ‘Westerse medicijnen zijn snelwerkend’.
Of Xingyu daadwerkelijk onder buitenlandse druk van koers wijzigde, is overigens onduidelijk. Wel hebben BMW, Mercedes-Benz en Volkswagen bevestigd dat ze onderzoeken zijn gestart. ‘Fundamentele waarden en rechten moeten in onze gehele toeleveringsketen worden gerespecteerd en beschermd’, stelt Volkswagen in een verklaring. Wang Zichen, een analist van een Beijingse denktank, schreef in zijn nieuwsbrief dat het waarschijnlijker is dat Xingyu door alle publieke aandacht tot actie overging, die bij ‘elke buitenlandse erkenning’ weer aanzwol.
Volgens Shang sloeg het verhaal aan omdat het ‘een zoektocht naar rechtvaardigheid’ betreft, die ‘zeer inspirerend is voor alle jongeren die worstelen met de moordende competitie’. In China zijn banen schaars, juist voor hoogopgeleide werknemers als die van Xingyu: ruim drie kwart had een bachelorsdiploma, de rest een masterdiploma.
Dit jaar studeert een recordaantal van 12,7 miljoen Chinezen af. De jeugdwerkloosheid bedraagt volgens overheidscijfers 17,9 procent. Mogelijk liggen de werkelijke cijfers nog hoger: na een aanpassing van de meetmethode in 2023 daalde het percentage met zes procent.
Uit nationalistische hoek klinkt in China ook kritiek op het ‘grensoverschrijdende klagen’. Die staande term betekent in China zoiets als de vuile was buiten hangen. Toch blijft zelfs de staatskrant People’s Daily voorlopig achter de werknemers staan. Die noemt de ontslagactie ‘een flagrante schending van maatschappelijk vertrouwen’. Wel blijft de vraag of de overheid ook beleid gaat voeren om herhaling te voorkomen, stelt commentator Hu Xijin, die vroeger ook bij staatsmedia werkte.
Ondertussen smeden Chinese jongeren nieuwe plannen om over de grens te klagen. In een online database verzamelen ze informatie over internationale partners van Chinese bedrijven, om daarmee hun arbeidsrechten beter te beschermen. Het project draagt een veelzeggende titel: Hope.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant