Door klimaatverandering leven we in een andere tijd. Daar hoort een nieuwe identiteit bij. Laten we daarom weer ruimte maken voor onze verbeelding en elkaar de vraag stellen: wat voor Nederland willen we zijn?
Vanochtend deed ik de koelkast open en pakte ik de hagelslag voor op mijn boterham. Wegens de hitte stond die daar, anders zou de chocolade smelten. De zomer is inmiddels bijna voorbij, dus daarna kon hij weer naar het keukenkastje.
Toch zette dat mij aan het denken. Als zelfs onze hagelslag zich moet aanpassen aan het klimaat, wat gebeurt er dan verder met onze Nederlandse trots in een veranderende wereld?
Over de auteur
Merel Fiets (21 jaar) is voorzitter van de Jonge Klimaatbeweging.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Zeg je ‘Nederland’, dan zeg ik: fiets, kaas, dijken, tulpen en bitterballen. Nederlanders verbinden zich ook rondom grote evenementen: Koningsdag, carnavalsfeesten, de Nijmeegse Vierdaagse en de voetbalcultuur. We zijn er trots op.
Tegelijkertijd is de wereld veranderd. De vijfde hittegolf is inmiddels voorbij, maar deze zomer werd de klimaatcrisis een overduidelijk onderdeel van het dagelijks leven. We voelen en zien de gevolgen met slapeloze plaknachten en geelgekleurde grasvelden. En dit is nog maar het begin.
Klimaatverandering verandert de dingen die we vanzelfsprekend vinden, zoals genoeg water, schone lucht of normale hagelslag. De nieuwe generatie groeit op met deze nieuwe context en moet hierin een nieuwe leefstijl gaan vormgeven. Theatermaker Anoek Nuyens noemde de klimaatcrisis dan ook een cultuurcrisis. Het is allang niet langer alleen een technisch of economisch vraagstuk, maar een crisis die ons bevraagt op iets veel fundamentelers: wie wij zijn.
Veel Nederlandse evenementen worden georganiseerd rond het idee dat de zomer een prettige tijd is. Maar wat gebeurt er als zomerse hitte steeds vaker gezondheidsrisico’s met zich meebrengt? Als een sportevenement moet worden aangepast of ingekort omdat het simpelweg te heet is? Deze zomer werd er al gesproken over het verplaatsen van de Vierdaagse. Ook gingen evenementen niet door of werden ingekort vanwege code rood voor hitte. Dat gold ironisch genoeg ook voor de Climate Classic, een fietstocht voor het klimaat.
Het is heel menselijk te proberen om onze gebruikelijke routines zo lang mogelijk in stand te houden. We kunnen steeds meer airco’s installeren, evenementen verplaatsen naar de vroege ochtend, of op het strand blijven zitten, kijkend naar de rookpluimen van de natuurbranden. En soms is het ook nodig om tradities te beschermen. Maar dit kan niet onze enige strategie zijn.
De vraag is dan ook of we alles moeten willen behouden zoals het was. De afgelopen weken woedde er een discussie over de vraag of airco’s nodig zijn. Maar misschien hebben we vooral een andere leefstijl nodig met siësta’s, bomen en koele ontmoetingsplekken. De klimaatcrisis dwingt ons om opnieuw te bepalen wat we normaal, waardevol en typisch Nederlands vinden. Klimaatadaptatie betekent dus ook vaker de oude ritmes loslaten en verandering accepteren, in plaats van altijd krampachtig te blijven vasthouden aan ten dode opgeschreven fossiele tijdperkverleden.
Dat klinkt misschien als verlies, ofwel transitiepijn. Jongeren groeien in deze tijd al op met een merkwaardige nieuwe vorm van nostalgie: verlangen naar dingen die we zelf nauwelijks hebben meegemaakt, zoals de Elfstedentocht. Maar accepteren kan ook worden gezien als een kans om dichter bij elkaar te komen en samen na te denken over wat we belangrijk vinden. Daarbij hoort niet alleen de vraag wie wij zijn, maar ook de vraag: wie wíllen we zijn en in wat voor wereld willen we leven?
Dat is een culturele vraag die om collectieve verbeeldingskracht vraagt. Hierin ligt ook ruimte voor optimisme. We kunnen nieuwe tradities bedenken. Nieuwe sporten. Nieuwe manieren van wonen en reizen. Nieuwe manieren om onze plek in de wereld en onze relatie met elkaar en met de natuur vorm te geven. We kunnen onze energie steken in nieuwe, wenselijke vormen van leven om mee te geven aan de toekomst.
Cultuur is bij uitstek iets wat ons verbindt rond identiteit en trots. Ook de verandering en vorming van cultuur is een gezamenlijk proces dat je niet van de ene op de andere dag bedenkt, maar dat ook ontstaat door omstandigheden. Zo is hagelslag ook ooit uitgevonden door een ingenieuze directeur van een dropfabriek die keek naar de tikkende hagel op de ruiten, en is Koningsdag een uit de hand gelopen verjaardagsfeestje.
Tradities veranderen voortdurend mee met de tijd en de omstandigheden waarin we leven. Kijk bijvoorbeeld naar de Elfstedentocht. Voor mijn generatie is de Elfstedentocht een traditie die we waarschijnlijk nooit zelf zullen meemaken. Toch hebben we deze traditie niet zomaar losgelaten. Er is nu een fietselfstedentocht, een wandelelfstedentocht en zelfs een zwemtocht langs de Friese elf steden. Blijkbaar zijn we als Nederlanders heel goed in het verzinnen van iets nieuws wanneer het oude niet meer vanzelfsprekend is.
Laten we dus niet boos en onzeker zijn over veranderingen, maar gezamenlijk de nieuwe wereld vormgeven. Misschien staan we over 200 jaar wel bekend om de waterfiets. Wie weet komen we in Nederland dan ook van ons vluchtige broodje hagelslag af en gaan wij ook uitgebreid bourgondisch lunchen met een goed glas wijn van Friese bodem, genietend van de natuur om ons heen. Dat lijkt mij zo verkeerd nog niet.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant