is columnist voor de Volkskrant
Mijn zoon, die in een periode zit van Heel Veel Lezen, vroeg me of ik Goodreads kende, de app waarop lezers boeken recenseren. Hij liet me een boek zien dat van de gebruikers van Goodreads enorm veel sterren had gekregen. De titel ben ik vergeten, maar op het omslag zag je een zwierige tekening van een vrouw die een poedeltje uitliet in een park, met veel winkeltasjes aan haar arm: een van die vele boeken waarin shoppen en/of geinige hondjes een grote rol spelen.
Tja, zei ik, je hebt niet veel aan de recensies van willekeurige vreemden. Daarom luister ik liever naar echte mensen, en een goede vriendin die veel leest tipte me met klem Onverbreekbaar, verhalen van moeders en dochters van Rachel Aviv, dat vorige maand in het Nederlands uitkwam.
Over moeders en dochters kun je een miljard bibliotheken volschrijven, maar dit boek – nonfictie, al zijn de verhalen bijna te vreemd om waar te zijn – gaat specifiek over moeders en dochters bij wie een geestelijke verstoring tussen ze in komt te staan.
Een dochter lijdt aan fugues, episodes waarin ze vergeet wie ze is en gaat zwerven, onvindbaar voor haar familie. Een moeder – de beroemde schrijfster Alice Munro – weet dat haar vriend haar dochter heeft misbruikt, maar blijft toch bij hem. Een andere moeder, een Filipijnse, moet om geld te verdienen haar kinderen achterlaten om in New York oppas te worden voor andere kinderen; ze blijft er decennia, en haar dochters zien haar terugkeer naar de Filipijnen inmiddels als ‘een soort mythe’. Twee zussen dealen jaren met een psychotische moeder, die plots geneest van haar wanen als bizarre bijwerking van een medicijn dat ze krijgt voor kanker – en dan hebben ze een geheel nieuwe moeder, die ze nog wel wat verwijten, namelijk een krankzinnige opvoeding.
De band tussen Rachel Aviv en haar eigen moeder is ook niet geheel normaal (welke wel?). Ze schrijft in haar inleiding dat haar moeder, toen Aviv langere artikelen begon te schrijven, een soort ‘referentiewaan’ kreeg. Dat is een term uit de psychiatrie: het betekent dat mensen onterecht denken dat teksten een persoonlijke boodschap aan hen bevatten. Haar moeder dacht steeds dat Avivs journalistieke verhalen over háár gingen.
En dan schrijft Aviv: ‘Moederschap zou je een soort chronische referentiewaan kunnen noemen. Zolang kinderen nog klein zijn is het terecht om elk gebaartje of geluid als een signaal te interpreteren. Maar terwijl het kind zich stap voor stap van de moeder losmaakt, blijft zij in die interpreterende staat van paraatheid steken, nog altijd gespitst op signalen die niet langer voor haar bedoeld zijn.’ Lief en tragisch.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Source: Volkskrant