Het Nederlandse klimaatbeleid stelt de laatste jaren zo weinig voor, dat de verwachte broeikasgasuitstoot in 2030 al drie jaar op rij niet meer daalt. Als het kabinet niet héél snel stevige maatregelen neemt, worden ook de klimaatdoelen voor 2040 en 2050 een farce.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Dat stelt het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in zijn jaarlijkse Klimaat- en Energieverkenning, de onafhankelijke doorrekening van de effecten van het Nederlandse klimaatbeleid. De dertiende editie is de allersomberste uit de reeks. De hoofdconclusie is dat er een enorme kloof gaapt tussen de woorden en de daden van het kabinet. PBL-directeur Marko Hekkert spreekt van een ‘heel erg zorgelijk’ beeld.
‘We gaan met volle kracht aan het werk om de klimaatdoelen te halen’, schrijft de huidige coalitie begin dit jaar in haar regeerakkoord. ‘Het klimaatdoel van 2030 wordt lastig, maar we houden die ambitie vast.’ D66, VVD en CDA onderkennen daarmee dat Nederland ver achterloopt op het vereiste reductieschema voor 2030. Ook stellen ze dat streefdoel niet te willen loslaten.
De langetermijnambities neemt de coalitie in het regeerakkoord tevens uiterst serieus: ‘Door vol in te zetten op langetermijnbeleid doen we alles wat nodig is om de klimaatdoelen voor 2040 en 2050 te halen.’
Loze woorden blijkt nu, want de bijbehorende daden blijven uit. Het PBL heeft het klimaatbeleid uit het regeerakkoord meegenomen in de nieuwe doorrekening en dat maakt voor 2030 geen enkel verschil. Er is bijkans een wonder nodig om dat wettelijk klimaatdoel, een vermindering van de broeikasgasuitstoot met 55 procent ten opzichte van 1990, te halen. De kans daarop is volgens het PBL minder dan 5 procent, wat ‘heel erg onwaarschijnlijk’ betekent.
In 2024 en 2025 schatte het PBL de realisatiekans van het 2030-doel al net zo laag in, maar nu is er weer een jaar verstreken. Het kabinet heeft daardoor minder tijd om maatregelen te nemen die al binnen vier jaar effect sorteren. Dat het 2030-doel niet gehaald zou worden was allesbehalve onvermijdelijk, maar is volgens het PBL ‘in belangrijke mate het gevolg van politieke keuzen’.
‘Politieke impasses hebben het tempo uit de energietransitie gehaald’, schrijft het planbureau in het nieuwe klimaatrapport. De kabinetten-Rutte maakten al te weinig werk van het klimaatbeleid, maar de PBL-doorrekening van 2023 bood nog een sprankje hoop. Het 2030-doel leek toen even binnen bereik te komen, met een ‘haalkans’ van 15 procent. Het jaar daarop viel het kabinet, waardoor een aantal geplande maatregelen niet doorgingen. Het kabinet-Schoof moest weinig hebben van klimaatbeleid, en het kabinet-Jetten doet vooralsnog te weinig om dat tij te keren.
Het wordt tijd dat de kabinetsploeg van premier Jetten ‘met volle kracht aan het werk gaat’, zoals het in zijn coalitieakkoord beloofde. Vooruitkijkend naar 2040 ziet Hekkert een ‘heel erg groot gat’ tussen de cijfermatige werkelijkheid en de met de mond beleden ambities van het kabinet. Een kloof van tientallen procentpunten om precies te zijn.
Het nog onofficiële Europese en Nederlandse klimaatdoel voor 2040 is een daling met 90 procent van de broeikasgasuitstoot ten opzichte van het referentiejaar 1990. Met het huidige beleid komt Nederland niet verder dan 61 tot 72 procent, voorspelt het PBL.
Het klimaatdoel voor 2050 (klimaatneutraliteit oftewel netto 0 procent uitstoot) ‘gaat echt niet lukken’, zegt Hekkert, tenzij het kabinet in de lente met een ‘heel stevig pakket maatregelen’ komt. Het PBL roept het kabinet dan ook op daarmee over de brug te komen in de Voorjaarsnota.
De verwachte klimaatprestaties per sector richting 2040 verschillen aanzienlijk van elkaar, leert het PBL-rapport. De elektriciteitssector vergroent de komende vijftien jaar het snelst, met dank aan een flinke uitbreiding van het aantal windparken op zee. De uitstoot van verkeer en vervoer daalt ook fors door elektrificatie en de bijmenging van biobrandstoffen.
Maar de broeikasgasuitstoot van de landbouw daalt tot 2040 amper, voorziet het PBL. Kabinetten schrikken er almaar voor terug boeren klimaatmaatregelen op te leggen. Die voorkeursbehandeling van de landbouwsector is de standaard sinds de klimaattafels onder leiding van Ed Nijpels in 2018 een Klimaatakkoord produceerden. Het nieuwe stikstofbeleid kan daar verandering in brengen, mits dat leidt tot een forse krimp van de veestapel.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant