Het begint op een traditie te lijken: boze boeren die D66-politici opwachten in Diepenheim, de artistieke biotoop op het Twentse platteland. Na Tjeerd de Groot, Rob Jetten en Sigrid Kaag was zondagavond landbouwminister Van Essen aan de beurt. ‘U vernielt Nederland omwille van de natuur.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Oost-Nederland.
Als landbouwminister Jaimi van Essen (D66) weer over subsidies begint, valt een veehouder in een vaalrood poloshirt hem in de reden. ‘Ik heb niks aan geld’, zegt de 40-jarige Haaksbergenaar. ‘Ik wil gewoon mien koei’n houden.’
Zondagavond kwamen niet voor het eerst boze boeren naar Diepenheim, een artistieke biotoop op het Twentse platteland. Al ruim tien jaar worden daar in Herberg de Pol Haagse politici ontvangen in talkshow Politiek in de Pol. D66’ers kunnen daarbij sinds 2019 steevast rekenen op ongenood bezoek met tractoren.
Dat jaar brak de stikstofcrisis uit en zette D66-Kamerlid Tjeerd de Groot de discussie op scherp met de suggestie dat de veehouderij maar moest halveren. Toen hij dat kwam uitleggen in Diepenheim, werd hij opgewacht door boeren die een hamburger voor hem bakten. Een jaar later was Kamerlid Rob Jetten aan de beurt, die naderhand zijn auto terugvond onder de Farmers Defence Force-stickers.
Bij Sigrid Kaag, destijds minister van Financiën, ging het er intimiderender aan toe. Nadat een man was veroordeeld voor een bezoek met een fakkel bij haar huis, leek het een groep boeren en anti-overheidsdemonstranten in 2023 een goed idee om haar in Diepenheim met fakkels op te wachten. ‘Een warm welkom’, noemden ze dat.
In juni presenteerde de jonge D66-minister Van Essen (34) plannen die enigszins in de buurt komen van de halvering waarmee De Groot zeven jaar geleden de boeren op stang jaagde. Om van ‘het stikstofslot’ te komen, en vergunningverlening voor onder meer woningen, wegen en vliegvelden weer mogelijk te maken, moet de landbouw in 2035 42 tot 46 procent minder ammoniak uitstoten ten opzichte van 2019.
Farmers Defence Force kondigde voor Prinsjesdag nieuwe acties aan tegen die plannen. Met daarin ook een boodschap voor collega’s die ‘met de staart tussen de poten’ denken aan opgeven: ‘Het is opstaan of oprotten.’
Terwijl Van Essen in cultuurcentrum Herberg de Pol zondagavond uit de doeken doet hoe hij zijn doelen wil bereiken, klinken buiten claxons van trekkers. Het is voor het eerst dat hij buiten Den Haag onaangekondigd bezoek krijgt van demonstrerende boeren. Veel van zijn voorgangers deinsden ervoor terug. Door stikstofplannen af te zwakken, of onder het vorige kabinet met de BoerBurgerBeweging zelfs helemaal stop te zetten.
Op de vraag na de talkshow aan Van Essen hoe hij zijn rug wel recht denkt te gaan houden, reageert hij eerst verbaasd, en dan onverschrokken. ‘Staan er boeren buiten? Ik dacht dat het een brandalarm was dat ik hoorde’, zegt hij na een slok Hertog Jan 0.0.
Boeren die onaangekondigd verhaal komen halen; hij vindt het ‘geen manier om een goed gesprek te voeren’. Het zal volgens hem ook niet helpen. ‘Van demonstreren krijg je geen vergunning. Door hier met trekkers heen te komen, krijg je geen nieuwe stal.’
Van Essen heeft dan zijn toehoorders in de zaal al gezegd dat Nederland het gedraal rond stikstof ‘helemaal beu is’. Zijn overtuiging is dat we met zijn plannen ‘nog nooit zo dichtbij zijn geweest om het stikstofslot op te lossen’. Dus nee, hij is niet voornemens in te binden.
Na een briefing met zijn beveiligers, politie en woordvoerder, stapt Van Essen de boeren in de avondzon tegemoet. Op het pleintje voor Herberg de Pol staan ze hem op te wachten naast vijftien trekkers, omgekeerde vlaggen en een enkel protestbord met typisch boerenrijmelarij: ‘Liever een koe die pist! Dan het gezeik van een linkse stikstof veganist!!’
‘Jullie wilden mij wat meegeven, had ik begrepen?’, zegt de geboren Enschedeër Van Essen, die ineens een wat zwaardere Twentse tongval lijkt te hebben dan zojuist in de zaal. Er volgen priemende vingers en een spervuur aan bezwaren. ‘Jongen, ik heb het allemaal uitgerekend’, zegt de boer in vaalrode polo, die niet met zijn naam in de Volkskrant wil. ‘Als je 40 procent moet reduceren, dan ga je eraan. Iedere boer gaat eraan!’
Rustig legt Van Essen uit dat ‘ons plan daar niet op gericht is’. Dat er ‘een hele pot geld’ (20 miljard, red.) is ‘om te zorgen dat we verder kunnen met boeren in Nederland’. Want, zegt de oud-wethouder van Losser en Deventer: ‘Het gaat niet om reductie van boeren, het gaat om reductie van stikstof en natuurherstel, zodat we weer vergunningen kunnen verlenen.’
Overtuigd raken de boeren niet. ‘Het hele plan is bedacht om de veehouderij te saneren’, zegt een. Een ander spreekt van een verzonnen probleem: ‘U weet heel goed dat het hele stikstofverhaal puur is bedoeld om als overheid aan grond te komen.’
De minister heeft genoeg gehoord als iemand zegt: ‘U vernielt Nederland omwille van de natuur.’ Van Essen: ‘Ik heb net gezegd dat ik heel graag met jullie wat dieper in gesprek wil, maar dan is het wel jammer als we zo beginnen.’ Van Essen belooft voor een uitgebreider gesprek met ‘vijf tot tien’ boeren langs te komen op een boerderij in Haaksbergen.
Nog geen kwartier is verstreken als Van Essen tussen hen door naar zijn dienstauto beweegt. In de wetenschap dat hij, als eerste D66’er met daadwerkelijk invloed op het landbouwbeleid, het betrekkelijk gemakkelijk heeft gehad in Diepenheim.
De boeren ondertussen vertwijfeld achterlatend. ‘Hij moet een keer ons verhaal gaan horen’, zegt de veehouder in vaalrode polo. ‘In plaats van altijd weer zijn verhaal vertellen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant