Een half jaar na de bordesfoto van het kabinet-Jetten en de ‘Het kan wél’-campagne waarmee D66 voor het eerst een premier wist te leveren, tempert de regering de verwachtingen. ‘De eerlijke boodschap is: niet alles kan tegelijk’, was de ontnuchterende constatering in de Troonrede.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Waar Prinsjesdag ieder jaar vol tradities en gebruiken zit, stond het Binnenhof stil bij een naoorlogs novum: de Troonrede van koning Willem-Alexander vertolkte voor het eerst de boodschap van een missionair minderheidskabinet. Dat was te merken ook. Dit jaar geen waslijst aan maatregelen die het kabinet van plan is door te voeren, maar uitgestoken handen en een beroep op een gezamenlijke verantwoordelijkheid om het land bestuurbaar te houden.
Het kabinet deed een nadrukkelijk beroep op de oppositiepartijen ter linker- én rechterzijde van het parlement. Na de rommelige begrotingsonderhandelingen waarbij de coalitie van D66, VVD en CDA niet alleen geen akkoord met de oppositie wist te bereiken, maar het ook onderling niet eens werd over de vermogensbelasting, deed de koning een oproep om de komende tijd de samenwerking op te zoeken.
‘Democratie moet mensen verenigen, niet uit elkaar spelen. Een van de belangrijkste vragen daarbij is of mensen er nog op vertrouwen dat politiek en overheid hun problemen ook echt oplossen. Het is een gezamenlijke opdracht aan parlement en regering om ervoor te zorgen dat die vraag vaker met ‘ja’ wordt beantwoord.’
Net als bij het aantreden van het kabinet, blijven de speerpunten waarop de coalitie doorbraken wil forceren overeind: stikstof, wonen, migratie en sociale zekerheid. En hoewel het kabinet-Jetten in zijn eerste begroting niet over de meerderheden beschikt om de plannen met gemak door beide Kamers te krijgen, zullen de onderhandelingen na Prinsjesdag worden hervat. ‘Het gesprek gaat door’, zei de koning. ‘Maar het doel is om zoveel mogelijk gezamenlijk de problemen aan te pakken die soms al veel te lang wachten op een oplossing.’
Het kabinet denkt aan doorbraken op dossiers die al jaren muurvast zitten, zoals stikstof, wonen en migratie. D66, VVD en CDA menen dat bezuinigingen op werknemersverzekeringen en het snijden in de sociale zekerheid de manier zijn om het sociale stelsel houdbaar te houden.
En hoewel het kabinet weet dat het moet zoeken naar steun van de oppositie, stelt het wel een aantal kaders. Bij stikstof bijvoorbeeld; een dossier dat Nederland volgens de koning nu al jaren ‘gijzelt’. Terwijl de hooibalen langs de snelwegen in brand werden gestoken, maakte de koning duidelijk dat dit kabinet niet van plan is te buigen voor nieuwe boerenprotesten. ‘Opnieuw afstel of uitstel zou onverantwoord zijn.’
Ook blijft het kabinet vinden dat ingrepen in het sociale stelsel nodig zijn. ‘Wie ziek wordt of werkloos, moet niet worden opgesloten in een uitkering’, zei de koning. ‘Het kabinet hoopt zo snel mogelijk met vakbonden en werkgevers tot een breed gedragen sociaal akkoord te komen.’ Door af te zien van de versnelde verhoging van de AOW-leeftijd en de versobering van het maximumdagloon meent het kabinet goede wil te hebben getoond. Door de andere bezuinigingen vooruit te schuiven vindt het kabinet bovendien dat het genoeg ruimte voor de bonden heeft gecreëerd om aan tafel te gaan. Of met name de FNV dit ook vindt, is nog de vraag. Voorzitter Hans Spekman ziet vooruitgeschoven bezuinigingen nog steeds als bezuinigingen.
Daarnaast klonk in de Troonrede een waarschuwing richting de oppositie dat de ruimte om de komende weken de begroting te vertimmeren minimaal is. Het financiële kader dat het kabinet hanteert, is de ruimte waarbinnen de oppositie het geld zal moeten vinden. ‘Financieel zijn er duidelijke grenzen’, klonk het uit de mond van de koning. ‘Daarom houdt het kabinet vast aan een begrotingsbeleid dat de rekening niet vooruitschuift.’
Toch hoopt het kabinet de komende dagen tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen op een welwillende houding van de oppositie. ‘Nederland staat in een eeuwenlange traditie van samenwerking, die ooit begon met de onderkenning van het gezamenlijke belang van goed waterbeheer. Het is in die traditie dat de regering met u wil blijven werken aan een beter Nederland.’
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant