Ook al zijn er dinsdag bij de sabotageactie op het spoor geen gewonden gevallen, de straffen ervoor kunnen torenhoog zijn: van 15 jaar cel tot levenslang. ‘Als er een reële kans op gevaar ontstaat, kan de dader al veroordeeld worden’, zegt Sanne Buisman, universitair hoofddocent strafrecht aan de VU.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Om welk delict gaat het hier?
Sanne Buisman: ‘Het gaat waarschijnlijk om een gevaarzettingsdelict. Dit betreft artikel 164 van het strafrecht: opzettelijke gevaarzetting van trein- en luchtverkeer, waarbij de algemene veiligheid van personen of goederen opzettelijk in gevaar wordt gebracht. Er zijn handelingen gepleegd, in dit geval het vastbinden van de buizen aan het spoor, waardoor er gevaar ontstaat.
‘Het interessante aan dit artikel is dat alleen de gevaarzetting oproepen al voldoende is om te worden veroordeeld. Dat betekent dat de trein niet per se hoeft te ontsporen of dat mensen gewond hoeven te raken. Het gevaar ontstaat zodra er voor een ongeluk kan worden gevreesd.
‘Als voorbeeld: in 2019 oordeelde de rechtbank in Den Haag dat het neerleggen van een verkeerspaal op een tramspoor valt onder dit artikel, ook al wordt de paal op tijd verwijderd. Dit omdat er een reëel risico op gevaar is.’
Welke straf staat hierop?
‘De maximale straf is 15 jaar. Dit hangt samen met wat het artikel wil beschermen: de veiligheid van het verkeer op het spoor is zo belangrijk dat de bijbehorende straf hoog is.
‘De straf kan oplopen, van 30 jaar tot levenslang, als het misdrijf met terroristisch oogmerk wordt gepleegd. Als de dader bijvoorbeeld de bedoeling had om (een deel van) de bevolking ernstige vrees aan te jagen of de fundamentele structuren van een land te ontwrichten of vernietigen. In dit geval zou het waarschijnlijk om dat tweede gaan: bij ernstige vrees denk je eerder aan aanslagen waarbij explosieven of vuurwapens zijn gebruikt.
‘Dat een beweegreden, dus waarom iemand iets doet, als strafverzwarend meeweegt, is bijzonder. Motieven kennen wij in beginsel niet in het Nederlands strafrecht. Maar het artikel over terroristisch oogmerk kwam vanuit de EU. Na de aanslagen van 9/11 wilden Europese landen terroristische aanslagen op dezelfde manier strafbaar stellen. Zo kennen Duitsland en ook het Verenigd Koninkrijk, dat toen nog een belangrijke speler was in de EU, wel motieven in het strafrecht.’
Weegt de omvang of de impact van het delict mee in de hoogte van de straf?
‘Ja. Om de hoogte van de straf te bepalen, kun je kijken naar hoe groot de sabotage is. Een groot deel van het land is nu ontregeld. Stel dat de buizen alleen aan het spoor in Steenwijk waren verbonden, zou dat vervelend zijn voor het noorden van het land, maar beperkte impact hebben op de rest van Nederland.’
Source: Volkskrant