De achttien ministers van het kabinet-Jetten presenteerden dinsdagmiddag hun plannen voor het komende jaar. Een overzicht van de maatregelen, van uw portemonnee tot de woningmarkt.
• De gemiddelde koopkracht van huishoudens daalt volgend jaar licht. Werkenden met de laagste inkomens kunnen een plus tegemoetzien van in doorsnee 0,2 procent, gepensioneerden krijgen er gemiddeld 0,3 procent bij. Andere inkomensgroepen moeten rekenen op een daling van gemiddeld 0,1 tot 0,2 procent. Veranderende (internationale) economische omstandigheden kunnen nog veel invloed hebben op die prognose.
• Dat is deels een gevolg van een verhoging van de inkomstenbelasting. Die stijgt komend jaar met ongeveer 4 miljard euro. Dat bedrag loopt op de langere termijn op tot 8 miljard euro extra.
• Enkele producten worden duurder omdat ze onder een hoger btw-tarief gaan vallen. Zo gaat het tarief op de ballonvaart en op bloemen en planten van 9 naar 21 procent. Omdat de alcoholaccijnzen vanaf komend jaar automatisch meestijgen met de inflatie, gaat ook de prijs van bier en wijn waarschijnlijk omhoog.
• Voor huishoudens is 499 miljoen euro beschikbaar via de Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE), onder meer voor de aanschaf van warmtepompen en isolatiemaatregelen.
• Om mensen te helpen hun energierekening te betalen opent het kabinet het Noodfonds Energie. Er is 193 miljoen beschikbaar om huishoudens met een laag inkomen en een hoge energierekening in de komende winter te ondersteunen.
• Het eigen risico in de zorgverzekering gaat omhoog van 385 naar 400 euro. Dat is de eerste verhoging sinds 2016. De regeringscoalitie wilde meer verhogen, maar dat is uitgesteld in afwachting van verdere onderhandelingen met de oppositie.
• Het kabinet verwacht een stijging van de maandelijkse zorgpremie met ongeveer 12,50 euro, die daarmee uitkomt op gemiddeld 169 euro per maand. Die beslissing is, later deze herfst, uiteindelijk aan de zorgverzekeraars. De lagere inkomens worden gecompenseerd via een hogere zorgtoeslag. Die stijgt tot maximaal 140 euro per maand.
• Voor gratis schoolfruit in het basis- en voortgezet onderwijs (waarvoor scholen zich kunnen aanmelden) wordt 23 miljoen euro extra uitgetrokken.
• In 2027 wordt een begin gemaakt met de vaccinatie van 60-jarigen tegen gordelroos. In de jaren daarna volgen in cohorten de 61- tot 69-jarigen. De ziekte, veroorzaakt door hetzelfde virus als waterpokken, veroorzaakt jeuk en brandende pijn. Bij een deel van de mensen leidt het tot complicaties die zeer ernstig kunnen zijn en een zware wissel trekken op de zorg.
• Om de vrije val van onder meer de leesvaardigheid onder leerlingen af te stoppen, trekt het kabinet jaarlijks 500 miljoen euro uit voor het verbeteren van de basisvaardigheden.
• 80 miljoen euro gaat naar het aantrekkelijker maken van het onderwijs voor mensen die nu nog een ander beroep uitoefenen.
• Om scholen wegwijs te maken in de wereld van de kunstmatige intelligentie – en hun advies te geven over veilig gebruik ervan – maakt het kabinet bijna 11 miljoen euro vrij voor een ‘publieke AI-voorziening’ voor scholen.
• Leerlingen met een achterstand krijgen extra tijd en aandacht. Het kabinet trekt hiervoor 121 miljoen euro uit.
• Er gaat een streep door de bezuinigingen op wetenschappelijk onderzoek van het vorige kabinet. Het kabinet-Jetten trekt hiervoor structureel 428 miljoen euro uit.
• Uit hetzelfde potje moet een opvolger van de nationale supercomputer Snellius (185 miljoen euro) worden betaald. En voor de komst van de Einsteintelescoop, die zwaartekrachtgolven kan meten en waarvan minister Rianne Letschert vurig hoopt dat die in Zuid-Limburg komt te staan, ligt 25 miljoen euro klaar.
• Het kabinet zet in op een ‘waardegedreven realistisch buitenlandbeleid’. Als onderdeel daarvan verhoogt het de niet-militaire steun aan Oekraïne de komende drie jaar met in totaal 327 miljoen euro (109 miljoen euro per jaar), naast de 878 miljoen die al was gereserveerd.
• Er wordt opnieuw extra geld uitgetrokken voor ontwikkelingssamenwerking, namelijk 1,1 miljard voor de komende drie jaar. De grote structurele bezuinigingen op ontwikkelingshulp die het kabinet-Schoof inboekte vanaf 2027 worden daarmee verminderd, maar niet teruggedraaid. De extra niet-militaire steun aan Oekraïne wordt ook uit dit budget betaald.
• Het kabinet investeert 35 miljoen euro in het mondiale netwerk van diplomatieke posten. Hiermee wordt de bezuiniging van 70 miljoen euro door het kabinet-Schoof voor de helft teruggedraaid. De ambassades in Libië, Burundi, Myanmar, Zimbabwe en het consulaat-generaal in Brazilië worden gesloten, zoals eerder was aangekondigd. Maar het consulaat-generaal in Antwerpen blijft toch open en ook het plan om de ambassade in Zuid-Soedan te sluiten wordt ‘vanwege de humanitaire situatie teruggedraaid’.
• Er komt ‘een organisatie die buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging kan detecteren’. Hiervoor maakt het kabinet 10 miljoen euro extra vrij. Daarnaast kan de veiligheidsdienst AIVD volgend jaar rekenen op 25 miljoen extra.
• Om de woningmarkt weer in beweging te krijgen en vooral meer en sneller te bouwen, trekt het kabinet 7 miljard euro uit tot en met 2035. Binnen dat budget ligt bijna 940 miljoen euro klaar voor ‘grootschalige woningbouwlocaties’. Hier moeten vele duizenden woningen verrijzen, vaak bij bestaande steden en dorpen.
• Binnen dit miljardenbudget is 650 miljoen euro gereserveerd voor subsidies voor woningbouwprojecten. Het gaat om projecten die zonder deze subsidie niet rendabel zouden zijn. Nog eens 205 miljoen euro gaat naar onder meer het beter benutten van bestaande gebouwen.
• Een groot probleem voor de doorstroom op de woningmarkt is het gebrek aan ouderenwoningen. Hierdoor blijven ouderen te lang in een te groot huis wonen. Daarom maakt het kabinet 635 miljoen euro extra vrij voor de bouw van meer ouderenwoningen.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De kamer van Klok’:
Source: Volkskrant