Servische studenten die hun land maandenlang in de ban hielden met protesten tegen de regering richten nu zelf een politieke partij op. Ze schuiven onder anderen een cardioloog, een bankier, een filosoof en een oud-basketballer naar voren om zich te laten vertegenwoordigen.
is correspondent Italië, Griekenland en de westelijke Balkan voor de Volkskrant. Ze woont in Rome
De nieuwe politieke partij kan een bedreiging vormen voor de populistische president Aleksandar Vucic, die in Servië al twaalf jaar aan de macht is. De 56-jarige cardioloog Ilija Srdanović voert de nieuwe lijst aan. ‘Jongeren in Servië hebben een boodschap afgegeven: ze willen dit land veranderen’, zei hij tijdens de eerste bijeenkomst van de politieke partij.
De Studentska lista, zoals de partij heet, komt voort uit de protestbeweging die ontstond toen eind 2024 een deel van een station in Novi Sad instortte. De ramp, waarbij 16 mensen om het leven kwamen, werd het symbool van de onvrede over de zittende macht en de daarmee gepaard gaande corruptie. Honderdduizenden mensen gingen maanden achtereen de straat op. De studenten eisten nieuwe verkiezingen, een wens die Vucic afgelopen zomer inwilligde.
Om op 25 oktober deel te kunnen nemen, moesten de studenten afgelopen weekend tienduizend handtekeningen verzamelen. De partij noemde het ‘geen toeval’ dat meerdere notarissen, die verplicht bij het tekenproces aanwezig moeten zijn, zich kort daarvoor hadden afgemeld.
Volgens Servische media moesten mensen soms zes uur wachten om te kunnen tekenen. Op meerdere plekken in het land ontstonden lange rijen. Desondanks kon de partij de benodigde handtekeningen maandag aan de kiescommissie in Belgrado overhandigen.
Voorafgaand hieraan trok een menigte door de hoofdstad. Ze droegen een spandoek mee met de tekst ‘Studenten winnen’. ‘Jullie hebben ons gezegd niet op te geven, en dat hebben we ook niet gedaan’, sprak student Milica Popovic duizenden aanwezigen toe. ‘Nu is het tijd dat wij de instituties van dit land overnemen.’
Hoe nauw verweven de Servische Progressieve Partij van Vucic is met instellingen als universiteiten, theaters en de media bleek deze week, toen de nationale volleybalbond het damesteam openlijk op de vingers tikte. De vrouwen zouden niet enthousiast genoeg hebben gereageerd toen president Vucic hen kwam feliciteren met een behaalde medaille.
Anders dan de naam doet vermoeden bestaat de Studentenlijst niet alleen uit studenten. De protestbeweging heeft 250 kandidaten geselecteerd uit verschillende gelederen van de samenleving. Bekende en minder bekende namen staan op de lijst, zoals een muzikant, bankier, filosoof en oud-basketballer.
‘Kennis is macht in een maffia-vrije staat’, is de slogan waarmee de Studentenlijst een einde wil maken aan de wijdverspreide corruptie. Verder hoopt de partij dat Servië, al sinds 2012 kandidaat-lidstaat van de Europese Unie, eindelijk werk kan maken van het toetredingsproces. Onder leiding van Vucic bleef het land lonken naar China en Rusland, en weigerde het de democratie en de rechtsstaat te versterken, waardoor de gesprekken met de EU vastliepen. Een massaal eerbetoon aan de overleden oorlogsmisdadiger Ratko Mladic, leverde onlangs felle kritiek op uit Europa.
De studenten hebben Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, daarom gevraagd om af te zien van een geplande reis naar Servië. Ze vrezen dat Vucic haar bezoek zal gebruiken voor zijn campagne. Omdat zijn termijn als president afloopt en niet opnieuw verlengd mag worden, probeert hij na de verkiezingen opnieuw terug te keren als premier, een rol die hij al eerder vervulde. Afgelopen weekend schoof zijn partij Vucic naar voren als lijsttrekker.
Vucic heeft geen goed woord over voor de nieuwe uitdagers, die hij maandag omschreef als ‘een naamloze lijst, zonder programma, zonder plannen, zonder iets’. De president trad in het verleden hard op tegen de protestbeweging. De studenten en hun docenten zouden er volgens hem op uit zijn ‘de staat te vernietigen’ en worden aangestuurd door andere landen.
Source: Volkskrant