Daags na Prinsjesdag vinden vandaag vanaf 10.15 uur de Algemene Politieke Beschouwingen (APB) plaats. In dit liveblog houdt de politieke redactie van de Volkskrant u op de hoogte van de belangrijkste ontwikkelingen in het debat.
Op de APB is doorgaans al de meeste aandacht gevestigd van alle Kamerdebatten, dit jaar zijn de beschouwingen zo mogelijk nog belangrijker: Jetten heeft nog altijd geen meerderheid gevonden voor zijn begroting.
Hier leest u het liveblog over Prinsjesdag terug en hier vindt u al onze artikelen over de Miljoenennota terug.
Na drie kwartier debat volgt voor het eerst de directe confrontatie die centraal staat in dé politieke vraag van dit moment: gaat het de premier lukken om de wensen van coalitiepartner VVD te verenigen met die van oppositiepartij Pro? Het leidt tot een klassiek politiek debat over de verdeling van de lasten.
VVD-fractieleider Ruben Brekelmans komt naar de interruptiemicrofoon om Jesse Klaver te vragen waarom hij ‘tegen alle hervormingen is om vooruitgang aan te jagen’.
Klaver kaatst de bal terug. De VVD staat economische vooruitgang in de weg, vindt hij. Hij was laatst bij ASML in Veldhoven, waar het bedrijf zelf moest betalen voor een nieuwe afrit van de belendende snelweg. ‘De infrastructuur is niet toereikend. Terwijl dat onze taak is. Maar dat doet het kabinet niet.'
Hij verwijst naar VVD-minister Heinen: 'Er zit een begrotingshavik op Financiën, die houdt alles tegen. En de VVD gebruikt altijd het excuus van investeringen in de economie om te bezuinigen op gewone mensen. Nou, dat gaan we niet doen.’
Brekelmans vindt Klaver daarin te halsstarrig. Hij vraagt zich af waarom Pro niet wil meedenken over ingrepen in de sociale zekerheid. ‘Het moet lonen om te werken’, haalt hij een gouwe ouwe van de VVD aan. ‘Al die mensen die nu in een uitkering zitten voor wie het niet loont om te gaan werken, dáár moeten we wat aan doen.’
Klaver is niet onder de indruk: ‘De VVD zit sinds 2010 onafgebroken in de regering. Wat is er sindsdien gebeurd om werken meer te laten lonen?’ Brekelmans heeft zijn prioriteiten verkeerd afgesteld, vindt de Pro-voorman. ‘Als Brekelmans praat over de stakers van de afgelopen weken, dan heeft hij een blik in zijn ogen van wie zijn die mensen? Als hij daarentegen over vastgoedbeleggers praat, komt er vuur in zijn ogen. Als het gaat over miljonairs, is geld voor de VVD opeens geen probleem. Maar de havenarbeiders, de buschauffeurs, die kunnen het uitzoeken.'
Raoul du Pré
Tussen Jesse Klaver (Pro) en Joost Eerdmans (JA21), die beide van groot belang kunnen zijn in de zoektocht naar een meerderheid, ontspint zich een discussie. Heeft het kabinet links of toch vooral rechts willen paaien met deze begroting?
Eerdmans ziet een duidelijke ‘grotere knieval’ voor Pro dan voor zijn partij. ‘Een miljard erbij voor ontwikkelingssamenwerking. Op sociale zekerheid is alles geparkeerd. (...) Er zitten een aantal heel fijne dingen in die speciaal voor Pro zijn neergelegd, is mijn gevoel.’
Daar kan Klaver zich absoluut niet in vinden. Hij blijft erbij dat er ‘geen richting wordt gekozen over welke kant we op moeten gaan met Nederland'. ‘Gewone mensen betalen nog steeds de rekening.’
Hij wijst erop dat de inkomstenbelasting in de komende jaren toeneemt met 8 miljard euro, terwijl een belasting op vermogens op de lange baan is geschoven omdat de coalitie er onderling niet uitkwam over de precieze vorm. Het verlies voor de schatkist van het uitblijven van een vermogensbelasting ‘kan oplopen tot 20 miljard’. ‘Dat is allemaal geld dat naar de allerrijksten gaat, en niet naar gewone mensen.’
Volgens Eerdmans zet Klaver te zeer zijn hakken in het zand in zijn verzet tegen de begroting. ‘Pro wil alles van tafel, JA21 wil alles óp tafel. Je kunt toch veel beter kijken van: wat zijn de aanknopingspunten om wel te praten?’
U bent in de praatjes van het kabinet gaan geloven, reageert Klaver. Natúúrlijk wil zijn Pro meepraten over een goede begroting. ‘Dat waren we in januari, dat waren we in augustus, dat zijn we vandaag, zijn we morgen, zijn we overmorgen.'
Dion Mebius
SGP-leider Chris Stoffer merkt dat Klaver het in zijn betoog over ‘gewone mensen’ heeft en wil van de Pro-leider weten of boeren daar dan ook onder vallen. Volgens Stoffer blijkt dat namelijk niet uit de steun die Pro heeft gegeven aan het stikstofplan waarover ‘boeren in paniek’ zijn. ‘Mensen zien geen toekomst meer’, aldus de SGP’er. ‘Kunnen we boeren perspectief geven?’
Maar dat kan op weinig begrip van Klaver rekenen. ‘Stikstof speelt al zo ongelofelijk lang’, zegt hij. ‘Het zet het land op slot’. Hij neemt in herinnering dat het laatste kabinet-Rutte al een ‘moedige poging’ deed om de impasse te doorbreken, maar dat die uiteindelijk strandde. Het plan dat er nu ligt is daarom al een ‘compromis’ waar het ‘maximale is uitgehaald’. Ook Klaver is niet over alles wat erin staat tevreden, maar vindt het nu wel nodig om ermee in te stemmen. ‘Als we nu niet doorpakken op dit dossier, gaat het mis.’ Als het kabinet het stikstofplan zoals het er nu ligt doorvoert, blijft Pro het volgens hem steunen.
Volgens Stoffer is het antwoord van Klaver kenmerkend voor het ‘verschil tussen rechts en links’ waarin het kabinet keuzes moet maken. Hij roept Klaver nog een keer op om de paniek van boeren niet te negeren. ‘Dadelijk blijft er geen boer meer over in Nederland.’
Klaver benadrukt dat niet alle boeren er zo over denken. ‘Er zijn ook boeren die zeggen: dit is precies wat nodig is.’ Hij verwijst ook nog naar de recente ontwrichtende acties van boeren. ‘Daar gaan we niet voor zwichten.’
Hessel von Piekartz
Na Paternotte meldt ook een tweede leider van een coalitiepartij zich bij de interruptiemicrofoon. CDA-fractievoorzitter Henri Bontenbal wil inzoomen op de discussie over de bezuinigingen op de sociale zekerheid, en specifiek arbeidsongeschiktheidsuitkeringen (WIA) en de WW. Een van de belangrijke discussies daarin is wie zeggenschap heeft over het geld dat door werknemers en werkgevers wordt ingelegd om die uitkeringen te bekostigen.
Nu is het zo geregeld dat het geld uiteindelijk opgaat in de algemene middelen. Vakbonden wijzen erop dat de potten voor de uitkeringen nu ‘overvol’ zitten en dat de bezuinigingen die kabinet-Jetten voorstelt dus onnodig zijn. Klaver wil al langer dat werknemers en werkgevers er zelf weer over gaan, omdat op die manier kan worden voorkomen dat de inleg voor andere doeleinden wordt gebruikt dan de uitkeringen zelf. Ook zou het bezuinigingen voorkomen.
Op dat gebied blijken Bontenbal en Klaver in dezelfde richting te denken, al wil de CDA-leider wel van de fractievoorzitter van Pro weten hoe dat er in de praktijk uit zou zien. Dat leidt nog niet meteen tot overeenstemming, maar een opening voor de discussie is er duidelijk wel.
Hessel von Piekartz
Na een paar korte interrupties van de kleine rechtse fracties over klimaat, stapt D66-fractievoorzitter Jan Paternotte naar voren voor de eerste interruptie vanuit de coalitie. De afgelopen weken liepen de gesprekken van het kabinet met de oppositie hopeloos vast en ook de coalitiepartijen D66, VVD en CDA kwamen er onderling niet uit.
Paternotte verwijst naar de inleiding van Klaver waar de Pro-leider teruggreep naar de wederopbouw en het het belang van visie en samenwerking. ‘Is hij bereid zijn woorden waar te maken’, wil Paternotte van Klaver weten. In wat veel weg heeft van een wanhoopspoging roept Paternotte Klaver op om de komende weken opnieuw in gesprek te gaan. De D66’er wil dat Pro haar bezwaren tegen een politieke deal, waar JA21 onderdeel van uitmaakt, opgeeft.
Het komt Paternotte op een verbale oorwassing van Klaver te staan. ‘Ik vind dit heel verwarrend. Dus de fractievoorzitter van D66 spreekt mij erop aan dat ik vooral een akkoord met JA21 moet sluiten, terwijl zij zelf in de formatie niet in een kabinet met JA21 wilde stappen? Ik doe mijn best te begrijpen wat de heer Paternotte hier staat te doen, maar dit is echt een potje politieke gaslighting van heb ik jou daar’.
Voor Pro is een deal met JA21 onbespreekbaar. Niet alleen liggen de twee partijen sociaal-economisch aan de uiterste zijden van het politieke spectrum, Klaver sluit de partij van Joost Eerdmans ook uit vanwege de radicaal-rechtse ideeën, zoals de remigratieplannen.
Ook het verwijt van Paternotte dat Klaver over zijn schaduw heen moet stappen en moet aanschuiven aan een volgende ronde gesprekken met meerdere oppositiepartijen, kon op weinig waardering van Pro rekenen. ‘D66 is gaan geloven in de eigen spin, de spin dat Pro niet zou willen praten.’ Klaver verwijst naar de formatie waar Pro pleitte voor een breed kabinet, maar gesprekken hierover kwamen niet van de grond. Klaver gaat verder en wijst erop dat het zijn partij was die met het kabinet meedacht over de stikstofplannen en ook het energiepakket onlangs aan een meerderheid hielp.
Praten wil Klaver dan ook nog steeds. 'Ik was er gewoon in de zomer. Ik was er om te praten met het kabinet. Alleen na twee korte gesprekjes werden we niet meer uitgenodigd.'
Volgens Pro zit er voor D66 maar één ding op, en dat is een richting kiezen: links of rechts.
Avinash Bhikhie
De eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen staat op het punt van beginnen. Na de presentatie van de Miljoenennota is het woord woensdag eerst aan de Kamer om te reageren op de kabinetsplannen. Uit de troonrede bleek dat het minderheidskabinet opnieuw een oproep doet aan de oppositie om samen te werken, maar een route naar een meerderheid is nog lang niet in zicht.
Een akkoord met Progressief Nederland zou snel tot een meerderheden kunnen leiden, maar Jesse Klaver vindt dat het beleid een forse ruk naar links moet maken. Klaver wil de bezuinigingen op de sociale zekerheid van tafel en vindt het niet uit te leggen dat het leeuwendeel van de investeringen in bijvoorbeeld defensie gedekt worden door extra belasting te heffen op arbeid. Pro vindt dat er meer gevraagd mag worden van vermogenden. Als grootste oppositiepartij trapt Pro zo meteen af.
Avinash Bhikhie
Een van de belangrijkste eisen van de grootste oppositiepartij Pro zal vandaag zijn dat de vermogenden in Nederland een groter deel van de rekening gaat betalen. Maar een nieuwe vermogenswinstbelasting als opvolger van de oude vermogensrendementsheffing (box 3) is peperduur, blijkt uit de Prinsjesdagstukken. De geschatte kosten bedragen 13 tot 23 miljard euro.
Lees hier het hele bericht van politiek en financieel redacteur Yvonne Hofs.
De eerste Rijksbegroting van het minderheidskabinet-Jetten is een feit. Het grote zoeken naar een meerderheid voor de plannen, waaronder een lastenverhoging voor de werkenden, kan beginnen. Hoe denkt premier Rob Jetten deze klus te klaren? ‘In een gesprek of onderhandeling krijgt niemand 100 procent zijn zin.’
Lees hier het interview dat politiek verslaggever Dion Mebius hield met premier Rob Jetten.
De achttien ministers van het kabinet-Jetten presenteerden dinsdagmiddag hun plannen voor het komende jaar. Een overzicht van de maatregelen, van uw portemonnee tot de woningmarkt.
Lees hier het hele overzicht van de hand van de chef van de politieke redactie, Raoul du Pré.
Een half jaar na de bordesfoto van het kabinet-Jetten en de ‘Het kan wél’-campagne waarmee D66 voor het eerst een premier wist te leveren, tempert de regering de verwachtingen. ‘De eerlijke boodschap is: niet alles kan tegelijk’, was de ontnuchterende constatering in de troonrede.
Lees hier het hele nieuwsbericht van politiek verslaggever Avinash Bhikhie.
Hier zult u op de hoogte gehouden worden van alle ontwikkelingen en belangrijke delen van de Algemene Politieke Beschouwingen, het belangrijkste Kamerdebat van het jaar.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant