is cultuurhistoricus en Europa-expert.
Als guilty pleasure kijk ik vaak naar hard-realistische tv-programma’s. Programma’s die dicht op de huid van het dagelijks leven zitten. Meldkamer Utrecht Centraal bijvoorbeeld, waarin je de NS-medewerkers van Veiligheid & Service op de voet volgt en alles meemaakt wat zij meemaken op de treinstations van Nederland. Of Bureau Utrecht/Groningen/Maastricht van Ewout Genemans, waarin je als het ware in de politieauto meerijdt van melding naar alarm. Rauwe, menselijke televisie, waarbij je het slechtste en mooiste van mensen voorbij ziet komen.
Wat je vooral ziet, en dat is de reden dat ik kijk, is wat de zogenaamde street level-professionals allemaal voor hun kiezen krijgen. Bijna onophoudelijk worden ze geconfronteerd met verwarde mensen, korte lontjes, doorgesnoven festivalgangers, agressieve zwartrijders, dronken corpsballen of ongedocumenteerde vreemdelingen. Wat een baan! En wat een enorm respect moet je voor deze mensen hebben die steeds opnieuw in spannende situaties terechtkomen, waarbij agressie en geweld altijd op de loer liggen.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Pijnlijke waarheid: op straat en in het openbaar vervoer kom je de fall-out van onze falende beleidssystemen tegen. Onze trotse verzorgingsstaat lekt aan alle kanten. Hoezo verzorging van de wieg tot het graf? De aangeharkte middenklasse-samenleving van na de oorlog piept en kraakt.
Er is een direct verband tussen wat de NS-medewerkers, de politie en handhavers op de stations en op straat aantreffen en wat er mis is met de ggz, de jeugdzorg, het asielsysteem, de woningmarkt, onderwijs & opvoeding, arbeidsmigratie, en noem maar op. Falende beleidssystemen laten hun sporen na.
Onlangs is dit eindelijk een thema geworden op de politiek-maatschappelijke agenda, onder de noemer ‘de verloedering van het straatbeeld in de stad’. De overlast van verwarde daklozen, crackgebruikers, ontslagen arbeidsmigranten en rondreizende asielzoekers heeft zodanige vormen aangenomen dat vrijwel iedereen er tegenaan loopt. Een déjà vu van de heroïne-overlast van Perron Nul en de Zeedijk van vroeger. Maar het is nu ernstiger. In stadsparken wonen de nieuwe paria’s van onze samenleving in tentenkampen. Hoever staan we nog af van ellendige Amerikaanse toestanden? Of zijn we al Amerika geworden?
Burgemeester Femke Halsema komt de eer toe de noodklok te hebben geluid over de toenemende verloedering en onleefbaarheid van de steden. Wel wijst ze te makkelijk met de vinger alleen naar Den Haag, alsof Amsterdam zelf er niet veel meer aan zou moeten doen.
Wat we op straat en op de perrons zien, is nog maar de helft van de ijsberg. De andere helft zit ‘achter de voordeur’, zoals dat heet. Daar hebben andere frontlinie-professionals mee te maken. Woningcorporaties, jeugdzorg, scholen, schuldhulpverlening, maatschappelijk werkers.
Ook zij komen van alles tegen. Eenzaamheid, huiselijk geweld, kinderverwaarlozing, armoede, drugsverslaving. Soms treft men woningen aan met hele grootfamilies, zonder huisraad, maar wel barbecueënd op de huiskamervloer.
Tragisch maar waar: te veel mensen kunnen niet of nauwelijks voldoen aan de eisen van modern burgerschap. Zijn niet in staat tot zelfredzaamheid, op eigen benen staan, kinderopvoeding. Velen hebben bijvoorbeeld al geen DigiD en lopen zo het risico op digitale uitsluiting van overheidsdiensten.
Een jaar geleden heb ik, samen met Movisie, kennisinstituut voor sociale vraagstukken, onderzoek gedaan naar leefbaarheid en gemeenschapskracht in plattelandsdorpen en probleemwijken in Nederland. Van de mienskip-dorpjes in Noardeast-Fryslân tot het Arnhemse Geitenkamp en Capelle-Schollevaar.
Steevast blijkt dat ‘de samenleving ertoe doet’. Mensen die gekend zijn en meedoen, komen een heel eind in deze steeds complexere samenleving. Maar er zijn ook veel mensen die buiten de boot vallen. Die kampen met grote opvoedingsproblemen en sociale marginalisering.
Zij doen een ongekend beroep op de instellingen van onze verzorgingssamenleving. In probleemwijken staat het water de frontlinieprofessionals aan de lippen. Daar is de druk veel te groot geworden, maar deze professionals slaan zelden alarm. Terwijl zij het verschil uitmaken of we Europees of Amerikaans gaan samenleven.
Hun stem zou zwaarder moeten wegen. Wat kunnen de probleemwijken nog aan? Hoeveel meer verwarde mensen? Hoeveel meer ondermijning? Hoeveel meer opvoedingsdrama’s? De stem van de frontlinie van de verzorgingsstaat is van levensbelang voor het behoud daarvan op langere termijn.
Source: Volkskrant