Het verzet is volwassen geworden in het tweede deel van het Charles de Gaulle-tweeluik. Het historische drama wordt opgetild door de trefzekere regie, een heerlijk stoïcijnse Simon Abkarian als De Gaulle en een subtiel gevoel voor absurdisme.
‘Oorlog is een morele kwestie’, aldus Charles de Gaulle. Waar anderen buigen en draaien, uit praktische overwegingen of een gebrek aan ruggengraat, daar houdt De Gaulle met een ijzeren discipline vast aan zijn principes. Met De Gaulle: Liberté bouwt regisseur Antonin Baudry voort op de fundamenten die hij legde in het eerder dit jaar verschenen De Gaulle: Résistance.
Die eerste film leek in thuisland Frankrijk aanvankelijk te floppen, maar groeide mede dankzij goede kritieken toch uit tot een succes. Dit slotstuk van het tweeluik over de Franse generaal beslaat de jaren 1943 en 1944, eindigend bij de bevrijding van Parijs. Samen vormen de delen een solide en ambitieus historisch epos, opgetild door Baudry’s trefzekere regie, een heerlijk stoïcijnse Simon Abkarian als De Gaulle, en een subtiel gevoel voor absurdisme.
Net als in de eerste film zijn de Duitsers grotendeels onzichtbare antagonisten. Résistance richt zich vooral op de verdeeldheid van de Fransen onderling (de film opent met een schokkende scène waarin gaullisten door hun landgenoten worden opgepakt), en hoe die op hun beurt, lamgeslagen als ze zijn, gevangen zitten tussen de invloedssferen van Groot-Brittannië en Amerika. De Gaulle kan daarbinnen maar lastig een vuist maken. Zeker in de eerste helft is hij grotendeels veroordeeld tot een rol aan de zijlijn, verwikkeld in een machtsstrijd met de meer plooibare (en daarom door de Amerikanen begunstigde) Henri Giraud.
Het verzet, inmiddels onder leiding van Jean Moulin, is in dit tweede deel volwassen geworden. Had die verhaallijn in de eerste film nog een vrij hoog jongensboekgehalte, hier vormt het een emotioneel zwaartepunt dat prachtig culmineert wanneer de troepen van generaal en De Gaulle-loyalist Philippe Leclerc de Hauteclocque het verzet te hulp schieten in Parijs. Filmbeelden en archiefbeelden komen samen terwijl op de geluidsband een opname klinkt van Paul Éluards gedicht Liberté.
Die scène ademt een lyriek die de film vaker opzoekt, zoals ook in een scène waarin dezelfde Leclerc met een colonne legervoertuigen en kamelen door de woestijn scheurt, terwijl de manschappen luidkeels zingen. Tegelijk heeft Baudry (zelf in het verleden diplomaat) oog voor de politieke machinaties op de vierkante millimeter, en een speels genoegen in het neerzetten van de ego’s die dat schaakspel spelen: Churchill, Roosevelt, en natuurlijk De Gaulle zelf. ‘Daar is de diva’, mompelt iemand als De Gaulle fashionably late zijn opwachting maakt bij een vergadering.
Zo is dit De Gaulle-tweeluik nooit een eenzijdig heldenepos, maar wel een meeslepend historisch drama met schwung. Een tweeluik dat ook oog heeft voor de minder belichte kanten van het Frankrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog én voor de urgentie van De Gaulles standvastigheid in het heden. Zonder het onnodig expliciet te maken, zijn deze films een pleidooi om onverzettelijk te zijn in het verzet tegen ontwrichtende sentimenten in de samenleving.
Drama
★★★★☆
Regie Antonin Baudry
Met Simon Abkarian, Anamaria Vartolomei, Niels Schneider
159 min., in 50 zalen.