De internationale steun voor nieuwe normen tegen autonome wapensystemen groeit. Na een succesvol afgesloten voorzitterschap moet Nederland zich hier nu volop voor gaan inzetten.
‘Belangrijke internationale afspraken gemaakt over killerrobots’, kopte NOS op zaterdag 5 september. Maar zover zijn we helaas nog niet. Hoewel er een stap in de goede richting is gezet, moeten de echte onderhandelingen over internationaal juridisch bindende afspraken over killerrobots nog beginnen. En daar hangt veel van
af.
In Genève werd begin september na een week onderhandelen tussen staten, onder voorzitterschap van Nederland, een tekst met ‘elementen voor een instrument’ over autonome wapensystemen aangenomen. Tot het laatst bleef het spannend of de 128 landen van de Conventie over Conventionele Wapens (CCW) het met elkaar eens zouden worden.
Over de auteur
Roos Boer is projectleider Autonome Wapens bij PAX.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Maar ze werden het uiteindelijk eens en dat zou een heel belangrijke stap voor het internationaal recht kunnen zijn. Maar alleen als deze elementen nog verder worden aangescherpt en omgezet in een internationaal juridisch bindende afspraak. Gezien de razendsnelle ontwikkelingen op het gebied van wapentechnologie is de urgentie ongekend groot en is er internationaal in ieder geval politiek momentum, mede door het voorzitterschap van Nederland.
In totaal praten landen bij de VN al meer dan tien jaar over autonome wapensystemen. In diezelfde tien jaar hebben autonome systemen en de groei van het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) in militaire toepassingen een enorme vlucht genomen. Dat is geen probleem als het gaat om taken als het opruimen van explosieven of het evacueren van gewonde soldaten. Maar AI speelt een steeds belangrijkere rol in de besluitvorming bij bombardementen en ander gebruik van militair geweld, waarbij de soldaat steeds meer op afstand komt te staan en er steeds minder sprake is van goed geïnformeerde keuzes.
Dit leidt tot ethisch onacceptabele situaties, waarbij de volgens het oorlogsrecht vereiste onderbouwde keuze om geweld te gebruiken steeds meer naar de achtergrond verdwijnt. Van Oekraïne tot Gaza en Iran zien we hoe het geweldsgebruik steeds meer aan algoritmes wordt toevertrouwd.
De gesprekken in Genève gingen nadrukkelijk alleen over autonome wapensystemen, en niet over het bredere probleem van AI-gebruik bij beslissingen over de inzet van geweld. Dat maakt de gesprekken zeker niet minder urgent. Drie weken geleden nog schreef The New York Times dat drie mensen omkwamen bij een aanval met een autonoom wapensysteem op propaanflessen bij een benzinepomp in de Oekraïense plaats Zaporizja. Dat betekent dus dat de gesprekken over autonome wapens slechts een deel van het probleem adresseren.
Daarnaast is het zorgelijk dat naar verluidt uit de – achter gesloten deuren – overeengekomen tekst blijkt dat op het laatste moment nog bepaalde elementen waarvoor eerder brede steun was, zijn afgezwakt door militaire grootmachten als Rusland, de VS en China. De elementen zoals die nu zijn overeengekomen, moeten dan ook zeker niet het eindstation zijn, maar gezien worden als de basis voor onderhandelingen voor uiteindelijke verdragsafspraken.
Dit laat onverlet dat dit het moment is en dat internationale steun voor nieuwe normen tegen autonome wapensystemen groeit. Na een succesvol afgesloten voorzitterschap moet Nederland zich hier nu volop voor gaan inzetten.
Paus Leo XIV, VN-secretaris-generaal António Guterres, de voorzitter van het Internationale Rode Kruis en een steeds grotere groep landen zijn er inmiddels van overtuigd dat er betekenisvolle menselijke controle moet zijn en dat wapens niet volledig autonoom mogen opereren. En er is geen tijd te verliezen. Als we niet willen dat machines beslissingen nemen over leven en dood, zullen we nu moeten ingrijpen.
In november komen de landen weer samen en gaat het er echt om spannen of zij besluiten dat gat te dichten door over te gaan tot onderhandelingen over een sterk verdrag. Het is een kans die we niet mogen laten schieten.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant