Het kabinet schuift de oplossing voor het box 3-probleem voor zich uit, omdat de coalitie ruziet over wie de miljardenrekening van een vermogenswinstbelasting moet betalen: werkenden, bedrijven of andere vermogenden. Dat dilemma ligt nu voor in beide Kamers.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Het is gemakkelijk politiek bedrijven als parlementariërs kunnen kiezen voor lastenverlichting zonder zich te hoeven bekommeren om de kosten van die gulle gift aan hun kiezers. Vandaar dat rechtse partijen er de afgelopen maanden als de kippen bij waren om voor een vermogenswinstbelasting te pleiten. Beleggers in vastgoed, kunst, cryptovaluta, aandelen en obligaties hoeven dan niet meer jaarlijks met de fiscus af te rekenen. Onder deze groep zijn veel mensen met minstens een paar ton vermogen, en die stemmen vaak rechts.
De Eerste Kamer wil het bestaande wetsvoorstel voor de hervorming van de inkomstenbelasting op vermogen niet steunen, omdat dit een mix is van een vermogensaanwas- en een vermogenswinstbelasting. De Tweede Kamer stemde begin dit jaar wél voor het wetsvoorstel, omdat er geen goed alternatief zou zijn. Inmiddels hebben de rechtse fracties in de Tweede Kamer dezelfde bedenkingen. Ook zij willen nu zo snel mogelijk naar een volledige vermogenswinstbelasting.
Staatssecretaris Eelco Eerenberg zal zijn wetsvoorstel ingrijpend moeten wijzigen om het door de Eerste Kamer te loodsen. Misschien moet hij zelfs een compleet nieuw wetsvoorstel indienen bij de Tweede Kamer.
Het probleem is dat het invoeren van een vermogenswinstbelasting veel geld kost. Eenmalig 13 tot 23 miljard euro, blijkt uit ambtelijke berekeningen die op Prinsjesdag naar buiten kwamen. Dat bedrag zal het kabinet ergens vandaan moeten halen. Tot nu toe heeft het parlement zijn hoofd nog niet hoeven te breken over de vraag wie deze rekening gepresenteerd krijgt. Wel heeft de Tweede Kamer per motie uitgesproken dat het geld niet bij lage inkomens mag worden opgehaald.
Maar voordat er over een wetsvoorstel over box 3 gestemd kan worden, moeten kabinet en Kamers een besluit nemen over de financiële dekking. Dat betekent pijn uitdelen aan groepen burgers of bedrijven in de vorm van een of meerdere lastenverzwaringen.
De coalitie kwam er onderling niet uit en kiest daarom voor uitstel. Uit een door VVD-minister Eelco Heinen opgestelde conceptbegroting, die het kabinet woensdag op bevel van de Tweede Kamer publiceerde, blijkt dat Heinen in augustus 11 miljard euro wilde uittrekken voor de box 3-hervorming. De VVD wil in 2028 een vermogenswinstbelasting op aandelen en vastgoed invoeren, en in 2030 een volledige vermogenswinstbelasting.
De kosten wilde Heinen deels verhalen op werkenden met een inkomen vanaf ongeveer 80 duizend euro bruto. Die zouden in zijn voorstel vanaf 2029 jaarlijks 1,2 miljard euro extra inkomstenbelasting gaan betalen. In de Miljoenennota is die belastingverhoging beperkt gebleven tot 750 miljoen, maar die gaat wel volgend jaar al in.
Daar staat tegenover dat Heinen ook twee verlagingen van de inkomstenbelasting voorstelde. Hij wilde 1,5 miljard euro korten op de in het coalitieakkoord afgesproken vrijheidsbijdrage voor burgers. Ook wilde Heinen de arbeidskorting voor werkenden met 385 miljoen per jaar verhogen (dat is uiteindelijk 1,4 miljard euro geworden).
Coalitiegenoten D66 en CDA gingen op 26 augustus niet akkoord met Heinens conceptbegroting. De vrijheidsbijdrage is een voorstel uit het verkiezingsprogramma van het CDA. D66 wil geen overhaaste invoering van een vermogenswinstbelasting. De VVD haalde voorlopig bakzeil, maar de strijd is nog niet gestreden. Het kabinet heeft het besluit over de invoering van de vermogenswinstbelasting en de bijbehorende financiering slechts uitgesteld. De interne ruzie over box 3 staat daarmee op de waakvlam.
Een besluit moet nu uiterlijk in het voorjaar vallen, maar liever eerder, zei Eerenberg dinsdag. Want tenzij beide Kamers nog dit jaar een wetsvoorstel aannemen, lijdt de schatkist sowieso verlies. Het is dan niet meer mogelijk de nieuwe vermogensbelasting in 2028 in te voeren. Elk jaar uitstel kost 3 miljard euro.
Heinen en Eerenberg doen in hun Prinsjesdagbrief over box 3 een aantal dekkingsvoorstellen, maar die zullen stuk voor stuk moeilijk verteerbaar zijn voor de rechtse fracties die om een vermogenswinstbelasting vragen.
De keuze bestaat grofweg uit het verhogen van de vennootschapsbelasting voor het midden- en kleinbedrijf, het verhogen van de box 3-belasting (maar dat zou het verwachte voordeel van een vermogenswinstbelasting meer dan teniet doen), het beperken van de leenmogelijkheden in box 2, het afschaffen van het lage btw-tarief voor kampeerplaatsen en het afschaffen van de zelfstandigenaftrek.
De extra verhoging met 1,2 miljard euro van de inkomstenbelasting voor hoge inkomens, die minister Heinen in zijn conceptbegroting voorstelde, staat trouwens ook nog steeds in dat lijstje.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant