Initiatiefnemers zijn zangeres Alicia Keys en haar man Kasseem Dean, die kunst verzamelen van hoofdzakelijk zwarte kunstenaars. De regeling is overigens nog steeds op vrijwillige basis.
schrijft voor de Volkskrant over kunst, cultuur en moderne mores.
Toen rapper P. Diddy in 2018 het schilderij Past Times van Kerry James Marshall op een veiling kocht voor 21,1 miljoen dollar (18,4 miljoen euro), was dat slecht nieuws voor de schilder. Het was een recordbedrag voor een werk van een levende zwarte kunstenaar, maar Marshall kreeg niks. Hij had het in 1997 geschilderd; zijn galerist verkocht het toen voor 25 duizend dollar aan een groot bedrijf dat sport- en evenementenlocaties beheert in Chicago.
Die eigenaar liet het veilen in 2018 en streek de winst op. Marshall had het nakijken en voor P. Diddy zal inmiddels de titel van het schilderij, Past Times, iets meer lading hebben gekregen. De rapper (echte naam Sean Combs) zit momenteel een gevangenisstraf uit voor mensenhandel en verkrachting. Zijn advocaten lieten hem deze week vallen omdat hij zijn rekeningen niet betaalt.
De verkoop van het schilderij leidde tot discussies over de noodzaak van royalty’s voor beeldend kunstenaars in de VS. Het kunstverzamelaarsechtpaar Kasseem Dean (muziekproducer Swizz Beatz) en zangeres Alicia Keys spraken zich uit voor een rechtvaardig percentage voor de makers bij doorverkoop, vergelijkbaar met royalty’s voor muzikanten.
Kasseem Dean verzamelt kunst van hoofdzakelijk zwarte kunstenaars. Toen hij en Keys in 2010 trouwden, werd het een gezamenlijke bezigheid. Hun Dean Collection bevat werk van onder meer werk van Amy Sherald, Gordon Parks, Jean-Michel Basquiat en Mickalene Thomas en wordt geregeld uitgeleend aan musea.
Nu heeft het echtpaar hun initiatief voor een royaltyregeling bekrachtigd, althans met één veilinghuis, Bonhams, en nog steeds op vrijwillige basis voor de verkopende eigenaar. Beeldend kunstenaars hebben daarmee in de Verenigde Staten voor het eerst de mogelijkheid te delen in de winst op hun werk op de ‘secundaire markt’.
Onder de naam Dean’s Choice wordt een verkoopmodel voorgesteld waarbij levende kunstenaars bij doorverkoop van hun werk een minimumpercentage van 1 procent van de verkoopprijs – of 500 dollar, als dat méér is dan die ene procent – ontvangen bij verkoop. Bonhams voegt daaraan hetzelfde percentage toe uit de koperspremie. Het precieze percentage bepaalt de verkoper, en de kunstenaar moet zich vooraf aan de veiling melden bij Bonhams.
Seth Johnson, directeur van het veilinghuis, geeft aan dat de maatregel tegemoetkomt aan lang gekoesterde wensen van kunstenaars en van een groeiende groep verzamelaars die ethisch willen handelen. Wat het Bonhams gaat kosten, is nog niet duidelijk, maar daarover is de directeur laconiek: ‘We willen dat dit ons geld kost, omdat dat een graadmeter is voor het succes van dit initiatief, dat is het hele doel ervan’, zei hij tegen The Art Newspaper.
In Nederland, en in de meeste landen in Europa, is sinds 2006 het recht op royalty’s bij doorverkoop vastgelegd in de Auteurswet. Voor dit zogenoemde volgrecht is lang gestreden; toen schilderijen werden doorverkocht van kunstenaars als Luc Tuymans en Marlene Dumas, die daar zelf niets aan verdienden, namen de protesten steeds luider toe.
Nederland heeft in vergelijking met andere Europese landen wel een strenge wetgeving bij volgrecht. Volgrecht is pas van kracht bij verkoop boven de drieduizend euro. Dan geldt een percentage van 0,25 tot 4 procent, afhankelijk van de hoogte van het bedrag. Kunstenaars zullen er nooit rijk van worden, hoe astronomisch de marktprijzen ook zijn; een maximum is ingesteld op 12.500 euro. Naast levende kunstenaars kunnen in Europa ook erfgenamen zich melden, tot zeventig jaar na het overlijden van de kunstenaar.
Niet elk veilinghuis houdt zich aan de informatieplicht die verbonden is aan het volgrecht; in 2014 won beeldrechtenorganisatie Pictoright, die voor veel kunstenaars het geld int, een rechtszaak tegen veilinghuis Simonis en Buunk omdat dat geen informatie had verstrekt over veilingen van werk van onder meer Karel Appel en Marlene Dumas. Handelaar Peter Pappot kreeg in 2012 van de rechter een dwangsom opgelegd omdat hij geen informatie had verstrekt bij de verkoop van werken van Kees van Dongen.
Als de voorgestelde regeling in 2018 al van kracht was in de VS, had Kerry James Marshall minimaal 211.000 dollar verdiend aan de verkoop van zijn schilderij Past Times.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant