Schoonmakers leggen deze week hun werkzaamheden neer en voeren actie tegen de nieuwe cao. Maar de onvrede zit dieper, blijkt tijdens de stakingsbijeenkomst in Utrecht. ‘Schoonmakers krijgen geen respect, maar we zijn heel belangrijk.’
is verslaggever op de economieredactie van de Volkskrant.
Paulo Lucas (42) schuilt onder de paraplu van zijn collega Kivoloka Joao (43). Beiden zijn geboren in Angola, maar ze kennen elkaar van hun baan als schoonmaker op Schiphol. ‘Zwaar werk’, zegt Lucas, die net als Kivoloka een rood FNV-hesje heeft aangetrokken voor de actiebijeenkomst in Utrecht. ‘Je moet toiletten deepcleanen met chemicaliën en je moet heel veel bukken.’ Joao vult aan: ‘Wat we vroeger met z’n tweeën deden, doen we nu alleen. Het is harder werken dan vroeger.’
Vandaag voeren Lucas en Joao actie voor een nieuwe cao voor schoonmakers en glazenwassers. Onder aanvoering van de FNV leggen schoonmakers in het hele land het werk neer, onder meer op treinstations.
De cao werd deze zomer uitonderhandeld door vakbond CNV en werkgeversorganisatie Schoonmakend Nederland, belangenbehartiger van werkgevers. FNV haakte af in de onderhandelingen, nadat vier vijfde van haar leden zich uitsprak tegen de nieuwe afspraken. Omdat het kleinere CNV zijn handtekening wel zette, kon de cao toch per 1 september ingaan.
De FNV wil de cao openbreken en nieuwe afspraken maken. De belangrijkste eisen: de lonen moeten automatisch meestijgen met de inflatie, schoonmakers mogen bij ziekte niet worden gekort (in de huidige cao krijgen werknemers die korter dan 6 jaar voor een bedrijf werken bij verzuim maximaal 90 procent van hun dagloon), en de loonsverhogingen moeten niet in januari, maar bij het aflopen van de vorige cao in juli ingaan. Met terugwerkende kracht dus.
Op de klanken van Nederlandstalige schlagers zijn rond het middaguur tientallen mensen uit touringcars gestapt. De vrolijke muziek steekt schril af bij het decor, een grauw industrieterrein in Utrecht-West. Hier organiseert vakbond FNV deze donderdag een bijeenkomst voor stakende schoonmakers.
Vanaf het podium roept FNV-bestuurder Caroline Lamberts de schoonmakers op om een mitella te halen bij een van vier rode partytenten in de hoeken van het grasveld. Een symbool van verzet, want: ‘De bazen willen dat jullie doorwerken, zelfs als je een mitella draagt.’
Lamberts draagt haar toehoorders op om de lap stof later op de dag niet te laten slingeren. ‘We zijn schoonmakers, hè? We houden het netjes.’
De actievoerders hebben zich op het grasveld verzameld, pal voor het kantoor van schoonmaakbedrijf Asito. Daar luisteren zij naar strijdlustige sprekers die elkaar in rap tempo opvolgen. Verzetslied Bella Ciao is veelvuldig te horen. ‘Wij gaan net zo lang door tot ze ons naar de onderhandelingstafel roepen’, roept schoonmakersvertegenwoordiger Silvana Feller in de microfoon. ‘Wij gaan door! Wij gaan door!’, klinkt het vanuit de menigte.
De persvoorlichter van Schoonmakend Nederland is ook naar het bedrijventerrein gekomen, en wil even een nuance plaatsen bij wat zich op het podium afspeelt. ‘Uiteraard betalen de werkgevers door bij ziekte, maar van 100 procent doorbetaling is nooit sprake geweest.’
Ze onderstreept het belang van het werk dat de schoonmakers doen. ‘Maar het is ook geven en nemen in een onderhandeling’, zegt ze. ‘In de afgelopen vijf jaar hebben schoonmakers er meer dan 30 procent bij gekregen, waarvan 4,7 procent in 2026. Dat was ruim boven de inflatie.’ Toch blijft de branchevereniging open staan voor gesprekken met de FNV.
Na twee stakingsdagen zijn de gevolgen op Schiphol en in de treinen nog te overzien, al zien sommige reizigers steeds meer troep. De NS en Schiphol hebben met FNV afgesproken dat een deel van de schoonmakers blijft doorwerken. ‘Zodat mensen niet uitglijden’, zegt een NS-woordvoerder. ‘En om te voorkomen dat ophopend vuil van de perrons op het spoor waait.’
Ook op Schiphol zijn de gevolgen te overzien, laat een woordvoerder weten. ‘Kantoormedewerkers die een uurtje over hebben, helpen mee om de terminal netjes te houden. Dan gaat het bijvoorbeeld om het opruimen van bekers, papier en ander zwerfafval.’
De bagatelliserende woorden van de NS en Schiphol vallen niet goed bij een vrouwelijke spreker op het podium. ‘Een of twee schoonmakers op locaties waar wordt gestaakt, doen teniet wat wij doen’, zegt zij. ‘De treinen zijn niet schoon, maar optisch schoon. Wij worden hier onzichtbaar gemaakt. Maar als wij dit weekend niet staken, zijn wij het die alles weer grondig schoonmaken.’ Haar oproep tot ‘hardere acties’ wordt met gejuich ontvangen.
Ook Hans Spekman laat zich even op het podium zien. De FNV-voorzitter heeft zijn handen vol aan de landelijke acties, maar is vandaag op de fiets gesprongen om de stakende schoonmakers in zijn woonplaats een hart onder de riem te steken. ‘Jullie zijn zo belangrijk. Overal waar ik heb gewerkt, heb ik jullie werk gezien. Ik wil dat iedereen dat ziet.’
Voor de stakende Lucas en Joao draait deze stakingsmiddag om meer dan alleen de nieuwe cao. ‘Schoonmakers krijgen geen respect. Maar we zijn heel belangrijk. We houden het openbaar vervoer en Schiphol schoon, maar krijgen weinig aandacht. Daarom blijven we staken, zodat mensen merken dat het openbaar vervoer, scholen en ziekenhuizen vies zijn. Mensen gaan het zien’, zegt Lucas.
Als de bijeenkomst na anderhalf uur op zijn einde loopt en de schoonmakers richting de bussen trekken, blijkt dat ze de staking zeer serieus nemen. Overal blijven papieren tasjes en bekertjes achter op het grasveld. En een paar verweesde mitella’s.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant