De trouwe schare fans die Agnes Obel in Nederland toch al had, zou weleens flink groter kunnen worden met haar nieuwe album. Ze heeft veel meer lol in het maakproces, en dat hoor je. Én ze is een toontje lager gaan zingen.
schrijft voor de Volkskrant over popmuziek.
Het toeval bepaalde dat de Deense muzikant Agnes Obel in Utrecht was toen de wereld zich schrap zette voor de coronapandemie en Nederland een voorschot nam op de eerste lockdown. Dat was 12 maart 2020. Ze zou die avond optreden in de Grote Zaal van TivoliVredenburg.
Alles was al opgebouwd. Ze maakte zich klaar voor de soundcheck toen de mensen van ‘TiVre’ kwamen vertellen wat zojuist op tv was medegedeeld: alle evenementen met meer dan honderd bezoekers werden per direct afgelast. De boel mocht weer worden afgebroken.
Dat was rond halfvier ’s middags. Nog diezelfde dag ging er een streep door de hele tournee, want overal in Europa gingen de zalen op slot. Myopia, Obels vierde album, was drie weken daarvoor verschenen.
Zesenhalf jaar later, op een warme augustusdag in 2026, ontvangt Agnes Obel (45) de pers in een vergaderruimte van een Amsterdams hotel. Ze deed in 2022 en 2025 wat optredens in Nederland, dus ze was na de pandemie niet helemáál van de aardbodem verdwenen, maar we hebben wel zesenhalf jaar moeten wachten op haar vijfde album The Meaning of Flowers, de opvolger van Myopia. Zo lang had dat bij haar nooit eerder geduurd.
Het heeft alles te maken met het feit dat ze in coronatijd zwanger raakte, beviel via een keizersnede en vervolgens de tijd nam haar dochter op te voeden tot de 5-jarige die ze nu is. Haar gezin is meegekomen naar Amsterdam: man en dochter zijn proefjes aan het doen in technologiemuseum Nemo, terwijl Obel zich voorbereidt op de openluchtoptredens die aan de verschijning van haar nieuwe album voorafgaan: een in Caprera in Bloemendaal, twee in het Amsterdamse Bostheater.
Eerst nog even terug naar die rare dagen in maart 2020. Het lijkt alweer zo lang geleden.
‘De avond vóór Utrecht was mijn concert in Groningen nog doorgegaan, maar de sfeer was al een beetje nerveus; de sluiting hing in de lucht. Na de afgelasting in Utrecht was de kans groot dat de volgende stap een volledige lockdown zou zijn. We moesten snel naar huis, toen het nog kon, voordat de grenzen dicht zouden gaan.’
Thuis, dat was Berlijn, en dat is het nu nog steeds, maar Obel en Alex Brüel Flagstad (haar man, die filmregisseur is en veel van haar videoclips maakte) gingen eerst naar hun geboorteland Denemarken om hun hond op te halen, die voor de duur van de tournee bij Obels ouders was ondergebracht.
‘Bijna alles was al dicht. De veerboten tussen Duitsland en Denemarken waren vrijwel leeg. Ik herinner me dat Zwitserland als eerste op slot ging. Nederland en Denemarken volgden. Direct daarna Duitsland. We bereikten Berlijn gelukkig op tijd. Mét de hond.’
In haar thuisstudio in Berlijn begon Obel metéén te werken aan een nieuw album, zoals ze eigenlijk altijd doet na het vervullen van de liveverplichtingen. Het moest een album over technologie worden, over onze tijd waarin je niet meer zeker weet wat echt is en wat niet. Werktitel: The Inversion.
‘Dat zou inmiddels een heel gedateerd en alweer door de ontwikkelingen ingehaald album zijn geweest’, lacht ze nu. ‘Misschien maar goed dat ik het niet heb voltooid.’
Ze kreeg allerlei kwalen, besloot maar eens een zwangerschapstest te doen en toen verschenen dus die twee paarse streepjes. Dat hadden Alex en zij nou niet direct zien aankomen.
‘Het overviel ons nogal, maar voor ik het wist, was ik heel erg zwanger, met alle vreemde smaken, gevoelens en sensaties die je je erbij voorstelt. Ik voelde me emotioneel en intens verbonden met alles wat leeft: mensen, dieren, de natuur. Dat album over technologie dat ik aan het maken was, kwam me plotseling volkomen irrelevant voor. Ik kon er niets meer mee, dus ik begon met iets nieuws.’
Zo vormde zich, in plaats van The Inversion, vanaf de zomer van 2021 stap voor stap een album over zwangerschap, vruchtbaarheid, de scheppende oerkracht van vrouwen, metamorfose, geboorte en de overweldigende kracht van moederliefde.
Af en toe deed ze er een klus naast. Zo schreef ze instrumentale stukken voor een wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van muziek op mensen met een depressie, droeg ze enkele instrumentale stukken bij aan de soundtrack van de film Foe (2024) en deed ze dus twee korte tournees in 2022 en 2025, met man en dochter in haar kielzog.
‘Maar het grootste deel van de tijd werkte ik thuis aan The Meaning of Flowers. Vijf jaar, dat is erg lang. Pas in april van dit jaar was het album af. Het was een ontzettend creatieve periode, dat wel. Ik heb geloof ik nog zestien kant-en-klare songs liggen die het album niet hebben gehaald. En er is nog veel meer restmateriaal.’
Het eindresultaat markeert de start van een nieuwe fase, de tweede, na een eerste die ruim een decennium beslaat (2010-2020). We leerden Agnes Caroline Thaarup Obel in 2010 kennen als een fonkelend Deens talent met een prachtig debuutalbum (Philharmonics) onder haar arm. Haar moeder, Katja Obel, speelde Bartók en Chopin op de piano en leerde haar dochter al op zeer jonge leeftijd pianospelen. Ze studeerde een jaar piano aan het conservatorium, deed cursussen muziekproductie en opnametechniek.
Op die klassieke ondergrond vormden zich lagen jazz, folk en pop. Barokke kamermuziek, Nina Simone, Kate Bush, Tori Amos, Jeff Buckley, het zat er allemaal wel een beetje in. Deze vrouw kon melodiëen van kristal schrijven en ze hemelbestormend mooi zingen.
Na Philharmonics verschenen Aventine (2013), Citizen of Glass (2016) en daarna dus Myopia (2020), succesvolle albums, zeker ook in Nederland, waar ze meer dan 35 keer optrad en een trouw publiek voor zich won, maar het waren wel albums waaraan Obel eindeloos schaafde, gedreven door een perfectionisme waarvan ze zelf soms gek werd.
‘Dankzij de zwangerschap en het moederschap ben ik, denk ik, voorgoed van dat doorgeslagen perfectionisme genezen. Mijn eerste vier albums waren zorgvuldig gelegde puzzels: elk woord, elke noot op zijn plek. Ik werd door sommige mensen gezien als een dromerig natuurvrouwtje dat door het bos zwierf en de liedjes tot zich liet komen, maar het maken van een album benaderde ik eerder als exacte wetenschap.
‘Het maakproces van The Meaning of Flowers was veel losser en speelser. Ik wilde gewoon dingen uitproberen, foutjes omarmen en lol hebben in mijn studio. Je lijf en je geest maken nogal wat door tijdens zwangerschap en na de geboorte van je kind. Met perfectie heeft dat allemaal bar weinig te maken. Dit album moest in woorden en klanken recht doen aan die periode: een persoonlijk album over grote, universele, diepmenselijke gevoelens.’
Plezierige bijkomstigheid: ze is optreden veel leuker gaan vinden.
‘Ik vond optreden zelden leuk, ik was altijd vreselijk nerveus en raakte alleen maar gefrustreerd door de dingen die misgingen. Nu zoek ik niet meer krampachtig naar perfectie en gaat alles eigenlijk alleen maar beter.’
Journalisten die Obel interviewen over het album, krijgen behalve een persbericht met biografische informatie ook een literatuurlijst toegemaild: fictie, non-fictie en poëzie die Obel inspireerden tijdens het maakproces van The Meaning of Flowers.
Dat gaat van gedichten van de Deense dichteres Inger Christensen tot de hedendaagse Italiaanse filosoof Emanuele Coccia en de poëziebloemlezing What We Carry: Poetry on Childbearing (2021), maar de opvallendste namen op de lijst zijn toch die van Hannah Arendt (The Human Condition, 1958) en Enheduanna, de hogepriesteres die zo’n vijfduizend jaar geleden leefde in Mesopotamië en geldt als schrijfster van de oudste literaire werken waarvan de auteur bij naam bekend is. Obel werd naar eigen zeggen ‘fan’ na het lezen van het verzameld werk The Complete Poems of the World’s First Author (2023).
Enheduanna richtte zich in een deel van haar gedichten tot Inanna, de Soemerische godin van vruchtbaarheid, liefde, seks en oorlog. Haar woorden over scheppende vrouwelijke kracht vonden hun weg in een lied als Gemini: ‘How we grew into two/ turning life into a ring.’
In Blood So Red, het duidelijkste ‘bevallingslied’ van het album, springen de zinnen ‘I see Inanna’ en ‘two souls, one chain’ eruit.
‘Dat de oudste bij naam bekende literaire auteur uit de wereldgeschiedenis een jonge vrouw was, vind ik geweldig’, grijnst Obel. ‘En dat ik me zo ontzettend kan herkennen in haar woorden, die ze vijfduizend jaar geleden schreef, vind ik ronduit sensationeel.’
Door moeder te worden, splits je jezelf veel extra gepieker in de maag: de gezondheid van je kind, somberheid over de wereld waarin het moet opgroeien.
‘Ja, kopzorgen genoeg’, zegt Obel. ‘Maar al met al, op een dieper niveau, heeft het moederschap me beslist gelukkiger gemaakt. Ik ben een blijer mens dan vóór mijn zwangerschap. Relativerender, vooral.
‘Daarom was ik zo geroerd door The Human Condition van Hannah Arendt. Zij ervoer tijdens de Tweede Wereldoorlog de gruwelen van de Holocaust, maar betoogt in The Human Condition dat elke menselijke geboorte een nieuwe start markeert en dat dat ons altijd de kans zal blijven bieden om dingen beter te doen. Die gedachte vind ik inspirerend.’
De universele oerthematiek op het album bepaalde vervolgens de klank ervan. Op alle voorgaande albums horen we altijd Obels herkenbare stem en bespeelt ze vrijwel altijd het instrument dat ze het best bespeelt: de piano.
Op The Meaning of Flowers zingt Obel weliswaar alle liedjes, maar ze veranderde de toonhoogte van haar stem, zodat die in Laymelli of Deem Me Now lager klinkt en nauwelijks als Agnes Obel te identificeren is. In veel songs is de stem ijl en etherisch, spookachtig rondzingend. Het is alsof je op het album verschillende vrouwen hoort zingen. Je zou je kunnen inbeelden dat we in Laymelli de mysterieuze Enheduanna horen zingen. De piano maakt vaak plaats voor een bassynthesizer.
‘Ik wilde dat dit album niet gedragen zou worden door mijn herkenbare stem en pianospel, maar door een dieper, universeler geluid, een soort oerhartslag die uit het verre verleden lijkt te komen.’
Bevallingsverhalen: ook Agnes Obel legt het hare op tafel, naar aanleiding van haar nummer Blood So Red.
‘Ik beviel in coronatijd in een ziekenhuis in Berlijn. Overal mondkapjes en schermen. Ik hoorde overal vrouwen schreeuwen. Een jonge dokter rende als een bezetene rond om het allemaal in goede banen te leiden. Ik moest uiteindelijk via een keizersnede bevallen. Ik hoorde Alex roepen: ‘Ze is zangeres, ze is zangeres, niet haar buikspieren doorsnijden!’’
Zo voltrok zich, om met Hannah Arendt te spreken, Obels eigen ‘miracle that saves the world’, door Enheduanna vijfduizend jaar geleden al beschreven.
‘Daarna maak je je over sommige zaken wat minder druk. Mijn dochter én dit album, ik vind het een mooie oogst.’
Agnes Obel: The Meaning of Flowers. Deutsche Grammophon/Universal.
Obel staat op 27/9 2027 in Carré in Amsterdam, kaartjes zijn al te koop.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant