Amerikaanse wetenschappers hebben een farmaceutisch bedrijf uit de grond gestampt met meer dan 37 duizend werknemers, verdeeld over vier divisies, en een manager die het werk verdeelt. Alleen het kantoorpand ontbreekt; het bedrijf bestaat slechts op een harde schijf, in cyberspace.
is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
De ruim 37 duizend medewerkers en hun baas zijn geen mensen van vlees en bloed, maar ‘agents’ van nullen en enen: stukjes kunstmatig intelligente software, die op eigen houtje kantoorklussen verdelen en uitvoeren.
In een eerste proeve van bekwaamheid slaagde het bedrijf, genaamd Virtual Biotech, erin om twee lastige opdrachten uit te voeren: vind een kansrijk middel tegen longkanker en leg uit waarom een beloftevol middel tegen de darmaandoening colitis ulcerosa vorig jaar bij een werkelijk uitgevoerde patiëntenproef niet bleek te werken.
Dat ging niet heel anders dan door met een chatprogramma vragen aan de fabriek te stellen, schrijven de bedenkers van Virtual Biotech, verbonden aan de Stanford Universiteit, in vakblad Science. Na diep speuren in een onnoemelijke hoeveelheid data, kwam Virtual Biotech met de antwoorden.
Het kansrijke molecuul tegen longkanker, waar wetenschappers eens wat beter naar moeten kijken, is een stof met de catalogusnaam B7-H3, beredeneerden de agents. Het colitismedicijn Vixarelimab mislukte waarschijnlijk omdat het aanliep tegen een bepaald schakeltje in de biochemische dans die aan de darmziekte ten grondslag ligt.
De Nijmeegse hoogleraar Alain van Gool (Radboud UMC) reageert enthousiast. ‘Fantastisch! Dit is de positieve kant van hoe AI gebruikt kan worden’, vindt hij. Hij memoreert hoe in zijn loopbaan bij farmaceut Organon in dertien jaar tijd ‘uiteindelijk maar drie medicijnen’ op de markt verschenen waaraan hij een bijdrage had geleverd. ‘Hadden we dit hulpmiddel destijds maar gehad.’
Van alle medicijnen die worden getest op mensen haalt uiteindelijk maar één op de tien de apotheek. De rest blijkt bij nader inzien niet goed te werken. Nog veel meer kandidaten vallen eerder af, tijdens tests op cellen of proefdieren. Om die beroerde slagingspercentages te verbeteren, bouwden James Zou en collega’s van de Stanford Universiteit hun bedrijf van AI’s die alvast diep nadenken over de slaagkans van een middel.
Softwareagenten zijn, anders dan een chatrobot zoals Gemini of Claude, speciaal getraind op hun taak. ‘Dat geeft ze hun voordeel’, duidt Van Gool. ‘Het grote manco van taalmodellen zoals ChatGPT is dat ze heel algemeen zijn. Je kunt ze ook vragen welke kleur das bij je pak past. Maar een agent is dedicated, getraind op die ene taak.’
De virtuele ‘werknemers’ van Virtual Biotech werden getraind op alles wat er te weten valt over veertigduizend ziektes, achttienduizend geneesmiddelen, 114 duizend bijwerkingen, vijftien miljoen biochemische reacties en drie miljoen DNA-profielen. Dat gaf ze de mogelijkheid om, in overleg met elkaar, verbanden te zien die menselijke beoordelaars waren ontgaan.
‘Ideaal om nieuwe hypotheses te formuleren’, zegt Van Gool. ‘Normaal kost zoiets je jaren werk met een heel bedrijf.’ De Stanford-onderzoekers geven in hun vakartikel prijs wat het kostte om te achterhalen wat er misging met de colitisproef: 59 dollar, iets meer dan 50 euro.
‘Een leuk artikel. Dit is echt wel de toekomst’, denkt ook medisch statisticus Maarten van Smeden, directeur van het AI Methods Lab in Utrecht. Hij prijst de intuïtieve aanpak: ‘Vragen stellen aan een taalmodel doen mensen al volop. En dit is ChatGPT op steroïden.’
Nadeel is wel dat de vragensteller niet in detail ziet van wat de duizenden AI-agents met elkaar bekokstoven, denkt Van Smeden. ‘Ik weet niet goed hoe je dat precies kunt beoordelen. Maar misschien kun je dat alsnog achterhalen door meer en gerichtere vragen te stellen’, oppert hij.
Van Gool ziet een ander nadeel. Een luxeprobleem eigenlijk: onderzoekers dreigen te worden bedolven onder de veelbelovende medische ideeën van de AI’s. ‘We worden nu al overspoeld door de targets’, zegt hij, doelend op mogelijke chemische haakjes voor medicijnen in het lichaam. ‘Met al die mogelijkheden zullen we nog beter moeten kiezen welk medicijn we gaan ontwikkelen.’
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant