Van ijssalon en dierentuin, naar museum en beeldenpark: door Wuppertal in de wonderlijke omgekeerde trein die al ruim een eeuw boven het dal van de Wupper zweeft.
is reisjournalist voor de Volkskrant en auteur van het boek 'Tussen de rails' over de 35 mooiste treinreizen van Europa.
In de West-Duitse speelfilm Alice in den Städten uit 1974 gaat het vrolijke meisje Alice met de depressieve journalist Philip op zoek naar haar oma. De speurtocht voert van New York via Amsterdam naar een niet bij naam genoemde Duitse stad. Daar stappen ze in een futuristische trein, die niet over een spoorlijn rijdt, maar hangend aan een monorail boven de stad zweeft, langs huizen en fabrieken, boven een rivier en winkelstraten, en door parken en bossen. Alice kijkt haar ogen uit; het lijkt Wonderland wel.
Het Wonderland uit de filmklassieker van Wim Wenders bestáát – net als die merkwaardige zweeftrein. Die is dit jaar 125 jaar oud, vervoerde anderhalf miljard passagiers en één olifant, en het is de mooiste manier om ‘het San Francisco van Duitsland’ te verkennen. De omgekeerde spoorlijn door het dal van de rivier de Wupper is 13,3 kilometer lang, elke paar minuten vertrekt er een trein en er zijn twintig stations om uit te stappen. Dit zijn de tien leukste. Welkom in de Schwebebahn van Wuppertal.
De Schwebebahn slingert van west naar oost door het dal van de Wupper, van stadsdeel Vohwinkel via het centrum naar stadsdeel Oberbarmen. Bij beide eindstations zijn keerlussen, werkplaatsen en depots. Onder zweeftreinstation Vohwinkel bevindt zich de Stationsgarten, met een openluchttentoonstelling van relieken uit de 125-jarige geschiedenis van de zweeftrein, zoals een stuk monorail, een knooppunt en een draaistel.
De Schwebebahn zweeft grotendeels boven de Wupper, maar volgt hier de Sonnborner Straße, pal langs huizen waar je zo naar binnen kunt kijken. In Eiscafé Gardasee, waar Philip en Alice in Alice in den Städten koffie en een ijscoupe bestellen, is er in een halve eeuw bijna niets veranderd.
• Eiscafé Gardasee, Sonnborner Straße 96, donderdag-dinsdag 9.00-19.00 uur
De Zoologischer Garten van Wuppertal heeft zijn eigen zweeftreinstation en is een van de oudste en tegelijk modernste dierentuinen van Duitsland. In 1879 was het een landschapspark met een beer en twee wolven in een kooi, nu zijn er ook ara’s, leeuwen, tapirs, okapi’s en pinguïns te bewonderen. Een van de olifanten is vernoemd naar Tuffi, waarover verderop meer.
• Hubertusallee 30, dagelijks 9.00-18.00 uur, € 20, zoo-wuppertal.de
Sommige zweeftreinstations ogen nostalgisch, zoals Landgericht en Werther Brücke in Bergse vakwerkstijl; de meeste zijn simpelweg functioneel, terwijl andere lijken gebouwd als decor voor een sciencefictionfilm uit de jaren tachtig, zoals Kluse en Ohligsmühle. Vlakbij staan de Stadthalle uit 1900 met een wonderschone concertzaal en de Schwimmoper, een modernistisch zwembad uit 1956.
• In de Stadthalle zijn behalve concerten soms ook rondleidingen; stadthalle.de
Hier overstappen op de reguliere trein of uitstappen voor hét kunstmuseum van de stad: het Von der Heydt-Museum opende een jaar na de Schwebebahn. Behalve Van Ruisdael, Cuyp, Van Gogh, Giacometti, Arp en Kiefer is de zweeftrein er ook te zien, vereeuwigd in foto's en olieverf.
• Turmhof 8, dinsdag-zondag 11.00-18.00 uur, donderdag tot 20.00 uur, € 12, von-der-heydt-museum.de
Tijdens de industriële revolutie groeiden de stadjes in het dal van de Wupper zo onstuimig dat ze uiteindelijk aan elkaar groeiden tot één langgerekte stad: Wuppertal. Door de bergachtige omgeving was er weinig ruimte voor wegen, spoorlijnen of een tramnet – eigenlijk was er alleen plek boven de rivier. En zo werd Wuppertal de ideale plek voor de uitvinding van ingenieur Eugen Langen uit 1892: zijn Einschienige Hängebahn System kennen we nu als de Schwebebahn. De bouw begon in 1898, in 1900 maakte keizer Wilhelm II een proefrit en in 1901 werd de lijn geopend. De Schwebebahn van Wuppertal bestaat dit jaar dus 125 jaar.
Van het zweeftreinstation bij de rechtbank kun je twee kanten op: noordwaarts bergop naar de Botanischer Garten met exotische bloemen en planten rond de 19de-eeuwse Villa Eller of zuidwaarts bergop naar Skulpturenpark Waldfrieden, een van de mooiste beeldentuinen van Europa, met negentien grote werken van beeldhouwer Tony Cragg plus wisselende tentoonstellingen.
• Tuin: dagelijks 7.30-19.00 uur, botanischer-garten-wuppertal.de
• Park: dinsdag-zondag 11.00-18.00 uur, € 15, skulpturenpark-waldfrieden.de
In een achter de katholieke kerk Herz Jesu verstopte tuin worden op doordeweekse dagen koffie, thee, taartjes, ijsjes en kleine gerechten geserveerd tegen vooroorlogse prijzen. Deze Offener Garten Kukuna, met zitjes tussen de bloemen, balkonnetjes boven de rivier en uitzicht op de Schwebebahn, is een oase van rust in de drukke stad.
• April-oktober, maandag-vrijdag 11.00-16.00 uur, alleen contant geld
Het in Wuppertal neergestreken Zirkus Althoff bedacht in 1950 een leuke publiciteitsstunt: er werd een olifant meegenomen in de zweeftrein. Het jonge dier raakte in paniek, brak door de deuren heen en belandde 12 meter lager in de Wupper. Tuffi raakte slechts lichtgewond. Een monumentje in de rivier, de Tuffi-Stein, herdenkt het ongeluk. Ook een bezoek waard: het museumhuis van filosoof Friedrich Engels.
• Engels-Haus, dinsdag-vrijdag 9.00-17.00 uur, zaterdag-zondag 10.00-18.00 uur, mi-wuppertal.de
De zweeftrein heeft sinds 2023 een eigen Erlebnismuseum: het Schwebodrom. Het bezoek bestaat uit drie delen: eerst een film over de ontstaansgeschiedenis van idee tot opening, dan een tentoonstelling met historische objecten, foto’s, uitleg en anekdotes, en tot slot een virtualrealityrit in een historisch rijtuig door het Wuppertal van 1929.
• Schwebodrom, Werth 96, woensdag-zondag 11.00-19.00 uur, € 19,50, schwebodrom.com
Wuppertal is ontstaan uit een lint van dorpen in het dal van de Wupper die door de industrialisering aan elkaar groeiden. In Oberbarmen, het andere eindstation, is dat nog altijd te merken aan de dorpse sfeer. Stap hier over op de reguliere trein of neem de zweeftrein gewoon nog een keer – met een dagkaart zweef je zo vaak je wilt heen en weer.
Wuppertal is vanuit Nederland per trein bereikbaar met een overstap in Düsseldorf; een enkele reis kost vanaf € 20, bahn.de/nl
Zweeftrein
De Schwebebahn vertrekt om de 3 tot 6 minuten. Een dagkaart kost € 7,60 en daarmee reis je behalve met de zweeftrein ook met alle bussen. Het Deutschlandticket is ook geldig. Info: schwebebahn.de, tickets: wsw-online.de
Accommodatie
Een handige uitvalsbasis met uitzicht op de Schwebebahn is Holiday Inn Express Wuppertal bij zweeftreinstation Hauptbahnhof; tweepersoonskamer vanaf € 75 inclusief ontbijt; ihg.com
Meer informatie
• Duits Verkeersbureau, Amsterdam, tel. 020 311 3927, germany.travel
• Wuppertal Touristik, bij station Hauptbahnhof, maandag-zaterdag 10.00-18.00 uur, wuppertal.de
Dit is een artikel uit Volkskrant Magazine. Wilt u alle verhalen, columns en rubrieken uit het nieuwste nummer lezen? Dat kan hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant