Alfredo Goeloe overleed vorig weekend in de Rotterdamse wijk Charlois tijdens een aanhouding door de politie. Wie was hij, hoe kon het zo misgaan? En wat zeggen de filmpjes en ooggetuigenverslagen over wat er precies is gebeurd?
Een vrouw met een kinderwagen legt een bos bloemen bij het tijdelijke monumentje op de stoep bij een portiekflat in het Rotterdamse stadsdeel Charlois. Er liggen rozen, zonnebloemen en veel waxinelichtjes. ‘Fuck de politie’, stond er maandag nog op de deur van de garagebox aan de overkant van de straat. En: ‘Morgen kan jij het zijn’. Maar een dag later zijn die leuzen al vakkundig weggepoetst.
Hier stierf Alfredo Goeloe vorige week zaterdag tijdens een aanhouding door de politie. Even ervoor was hij staande gehouden door agenten die op zoek waren naar de dief van een fatbike.
Rushen Servania (38) is een van de ooggetuigen. Die avond klinkt rond acht uur een ijzingwekkende roep om hulp. Vanuit het raam van zijn woonkamer ziet hij Goeloe op straat liggen met agenten boven op hem. ‘Hij riep heel hard ‘help’ en dat hij ziek was, maar ze negeerden dat totaal’, zegt de Rotterdammer.
Het politiegeweld roept vragen op over de omstandigheden waaronder dit kon plaatsvinden. Wie was Goeloe en wat valt er aan de hand van filmpjes en ooggetuigenverslagen te zeggen over wat er zaterdag is gebeurd? En hoe reageert de buurt op weer een geweldsincident waarbij de politie betrokken is?
De 51-jarige Goeloe is van Dominicaanse afkomst. Zijn ouders kwamen naar Curaçao voor een beter leven. Zoals meer Dominicanen die zo de Nederlandse nationaliteit verwierven, verkaste Goeloe daarna naar Nederland. Volgens Gerald Roethof, advocaat van de familie, werkte hij in de bouw en in de schoonmaak tot hij daarmee moest stoppen vanwege zijn gezondheid.
In de buurt van het metrostation Slinge in Rotterdam-Zuid hebben relatief veel bewoners van de portiekflats Caribische roots. Goeloe, die Papiaments, Spaans, Engels en Nederlands sprak, maakte er veel Antilliaanse vrienden. Met hen stond hij regelmatig te kletsen onder de luifel van een belwinkel, een van de vele informele ontmoetingsplekken in de buurt. Ze noemden hem ‘Chamo’, wat zoveel betekent als ‘vriend’ of ‘kameraad’.
Onder de mensen die bloemen komen leggen zijn ook veel jongeren die bevriend waren met kinderen van Goeloe. De Rotterdammer, die door zijn vrienden en buurtgenoten wordt omschreven als warm en hartelijk, had naar verluidt meer dan tien kinderen, bij meerdere vrouwen.
Goeloe heeft die zaterdagavond met zijn hoogzwangere vriendin een babyshower, vertellen zijn bekenden in de buurt. Hij verlaat het feest om met de fatbike van zijn vriendin bij de apotheek medicijnen te halen – hij lijdt aan suikerziekte.
Hij is op weg terug als hij wordt staande gehouden door twee agenten die op zoek zijn naar de dief van een fatbike. Zij hadden een melding gekregen dat de fatbike zou zijn gestolen door een man en een vrouw van rond de 40 jaar, zegt het Openbaar Ministerie Rotterdam.
Waarom ze precies Goeloe aanhielden is nog niet opgehelderd, maar volgens het OM reed hij te hard. De agenten vragen hem om zijn identiteitsbewijs, dat hij niet kan laten zien. Als de agenten hem willen fouilleren, rent hij weg. Het Openbaar Ministerie Rotterdam bevestigt op vragen van de Volkskrant dat hij ‘verdovende middelen’ op zak had, maar wil daarover verder niet in detail treden.
Uit filmpjes van ooggetuigen en dashcams die de Volkskrant heeft gezien, is voor een deel te reconstrueren wat er daarna gebeurt. Omdat het gaat om meerdere losse opnames is er geen volledig beeld van de duur en de gebeurtenissen. Ook is niet altijd duidelijk te horen wat er wordt gezegd. Het is een van de redenen dat experts terughoudend zijn om een oordeel te vellen over het incident.
Goeloe rent weg en wordt achtervolgd door twee agenten, één te voet en de ander op een lichte motorfiets. Ze slaan de hoek om naar de Vaarnerkamp, de straat met de garageboxen. Nog net is te zien hoe de rennende agent zijn voet uitsteekt om Goeloe te tackelen.
Even later ligt de Rotterdammer een paar meter verder op zijn buik en proberen de twee agenten hem met grote moeite te overmeesteren. Goeloe probeert zich los te worstelen en schreeuwt: ‘Au. Ik heb suikerziekte. Au. Help.’ Daarna lijkt hij te zeggen: ‘Ik ben aan het feesten.’ En later, ‘mijn familie’.
Goeloe ligt op zijn buik op de stoep, zijn linkerbeen hangt op de straat. De agenten houden met hun lichaam druk op Goeloe’s bovenlichaam en roepen en fluiten ondertussen om hulp van collega’s. Goeloe zegt nog iets, onduidelijk is wat. ‘Rustig joh, gek’, roept een agent Goeloe toe. Die kreunt enkele keren luid.
Een politieauto met zwaailichten aan stopt, waarna twee agenten uitstappen. Eén knielt neer bij Goeloes rechterbeen en de ander schuift zijn linkerbeen op de stoep. Een tweede politieauto arriveert en een vijfde agent komt erbij staan. ‘Aiaiai’, schreeuwt Goeloe. Een van de agenten laat Goeloe los en een collega lijkt met hem te praten.
Later, onduidelijk is hoeveel later, blijkt dat Goeloe niet meer bij kennis is en beginnen de agenten ter plekke met reanimeren. Het mag niet baten: de vijftiger overlijdt. Op basis van de voorlopige bevindingen van de patholoog kan de doodsoorzaak op dit moment nog niet worden vastgesteld, zegt het OM Rotterdam.
‘Het was heel angstaanjagend’, zegt Servania. ‘Ze bleven maar op hem zitten, alsof hij levensgevaarlijk was. Mijn buurman en ik maakten ons toen al zorgen of hij wel genoeg adem kreeg.’
‘Zijn geschreeuw ging door merg en been’, zegt een 33-jarige buurvrouw van Servania, die zoals veel buurtbewoners niet met haar naam in de krant wil. ‘Ik zat met mijn moeder aan de telefoon en ben naar beneden gegaan om te kijken wat er aan de hand was.’
Toen ze haar telefoon pakte, beet een agent haar toe dat ze niet mocht filmen, vertelt ze. ‘Er zijn vast veel goede politiemensen die mij een veilig gevoel kunnen geven, maar dat waren deze jonge agenten niet.’
De Rijksrecherche onderzoekt de aanhouding van Goeloe. Donderdag vroegen vier Rotterdamse fracties om een extra onderzoek. ‘Dit politiegeweld roept ernstige vragen op over het handelen van de politie’, aldus een verklaring.
Experts met wie deze krant sprak willen geen conclusies trekken over het politieoptreden. Ze benadrukken dat er geen richtlijn is voor agenten wanneer een aangehouden verdachte zegt dat hij medische klachten heeft. Agenten moeten handelen naar bevind van zaken. Een van hen wijst er wel op dat als duidelijk is dat iemand een aandoening zoals suikerziekte heeft, wat vaak gepaard gaat met onderliggende klachten zoals hart- en vaatziekten, je diegene niet te lang onder druk op zijn buik moet laten liggen.
Een dodelijke afloop bij optreden door de politie – tijdens een aanhouding, na een achtervolging of in de politiecel – is zeldzaam: het gaat jaarlijks om ongeveer tien gevallen. Onderzoek van het wetenschappelijk bureau Beke, in 2022 uitgevoerd in opdracht van de politie, wijst op een oververtegenwoordiging van slachtoffers met een niet-westerse migratieachtergrond. Beke analyseerde vijftig fatale politie-incidenten uit de periode 2016-2020 en zag dat van de onderzochte slachtoffers bijna de helft een niet-westerse migratieachtergrond had.
Rotterdam staat volgens cijfers van Controle Alt Delete, een organisatie die zich inzet tegen buitenproportioneel politiegeweld en etnisch profileren, in de top drie van politie-eenheden waar de afgelopen tien jaar de meeste mensen overleden na contact met de politie. In Rotterdam waren dat er zeventien, net als in Amsterdam. Alleen in Oost-Nederland waren het er meer (twintig). Van tien Rotterdamse slachtoffers is de achtergrond bekend: zij hadden alle tien een migratieachtergrond.
In 2023 overleed de 32-jarige Mateusz enkele uren nadat de politie hem tegen de grond had gewerkt en fysiek in bedwang hield. De acht betrokken agenten worden daarvoor vervolgd en moeten zich nog voor de rechter verantwoorden.
Veel buurtbewoners zijn kritisch. ‘Een man die om hulp roept vanwege zijn gezondheid zo behandelen, dat kan echt niet’, zegt een oudere man van Antilliaanse afkomst. ‘Het lijkt of de politie steeds heftiger optreedt in deze wijk. En dat sommige jonge agenten de benodigde capaciteiten missen voor dat werk.’
Bewoners vragen zich af waarom de politie besloot om nou net Goeloe staande te houden als mogelijke verdachte van de diefstal van een fatbike. Het feit alleen dat hij op zo’n snelle fiets zat, lijkt hun niet genoeg, daarvan rijden er in de buurt zoveel rond.
‘Ik denk dan toch dat zijn kleur meespeelt’, zegt een vrouw die een bos bloemen neerlegt. ‘Dat zeg ik als witte Nederlander. Mij wordt nooit gevraagd om mijn ID, maar van mijn buren met kleur hoor ik wel vaak zulke verhalen.’
‘Dat herken ik honderd procent’, zegt een andere witte buurvrouw die bloemen komt brengen. ‘Ik merk hier zelf nooit wat van de politie. Maar als docent op het vmbo hier in de wijk, hoor ik van veel leerlingen met een migratieachtergrond over hun negatieve ervaringen met agenten op straat.’
Veel buurtgenoten zijn ervan overtuigd dat de huidskleur van Goeloe een rol heeft gespeeld bij het optreden van de politie. Ze herkennen zich in het beeld dat de afgelopen jaren in nieuwsartikelen en rapporten is ontstaan over de politie Rotterdam. Een intern onderzoek bij het basisteam Centrum wees twee jaar geleden op structureel racisme binnen dat team.
Een Surinaams-Nederlandse agent met dertig dienstjaren kreeg bij een lege fruitschaal te horen: ‘Jij hebt zeker weer alle bananen opgegeten.’ Hij kwam langdurig ziek thuis te zitten.
In 2020 onderzocht de Rotterdamse politie negen agenten van het politiebureau Marconiplein die zich racistisch hadden uitgelaten in een besloten appgroep. Burgers met een migratieachtergrond werden daarin uitgemaakt voor ‘kutafrikanen’, ‘pauperallochtonen’ en ‘kankervolk’ op wie ze wilden ‘schieten’. Toenmalig korpschef Fred Westerbeke gaf de betrokken agenten destijds de lichtste disciplinaire straf, een schriftelijke berisping, omdat ze spijt hadden betuigd.
Een andere agent van de eenheid Rotterdam die door de rechter was veroordeeld voor een racistische belediging (‘kut gevolgd door het n-woord’), kreeg in 2023 zelfs een nieuwe leidinggevende functie bij de Vreemdelingenpolitie. Pas na scherpe maatschappelijke en interne kritiek werd dit besluit door de korpsleiding teruggedraaid.
De politie Rotterdam zegt in een reactie dat etnisch profileren wordt tegengegaan door ‘naar gedrag, feiten en omstandigheden’ te kijken en ‘niet naar persoonskenmerken’. ‘Mensen op straat moeten erop kunnen vertrouwen dat agenten controles rechtmatig en rechtvaardig uitvoeren.’
Ook zegt de woordvoerder dat de wijk de afgelopen jaren ‘meer politie heeft gekregen, onder wie ook jonge agenten’. Toch zijn er volgens de politie ook nog steeds ‘oudere ervaren agenten in de wijk’ en is er bij de basisteams ‘op straat een goede mix te zien’.
Bij Servania, die af en toe de bloemen bij het monument herschikt, heeft het incident oude wonden opengereten. Hij is zelf slachtoffer geweest van ernstig politiegeweld, eveneens in Rotterdam-Zuid. Hij zat in 2020, het was coronatijd, in zijn auto toen hij werd aangesproken door agenten. Toen hij zijn portier dichttrok, escaleerde de situatie.
In zijn woonkamer speelt hij de passages af uit de aflevering van het onderzoeksprogramma Zembla, waarin de camerabeelden van dat incident zijn vertoond. Hoe een politiehond door het raam in zijn hals beet, hoe hij daarna hardhandig werd overmeesterd, hoe hij wordt geslagen en getaserd. ‘Ik was doodsbang’, zegt hij.
Politie en OM oordeelden achteraf dat het geweld buitenproportioneel was. Servania is nog steeds bezig met een procedure tegen de politie voor een schadevergoeding. Het gaat sindsdien niet goed met hem. Het geloof houdt hem op de been, hij bidt veel. ‘Door wat ik zaterdag heb gezien, komt alles weer terug.’
De oudste dochter van Goeloe heeft aangifte gedaan tegen de agenten, zei haar advocaat Gerald Roethof donderdag. De Rijksrecherche sprak al met ooggetuigen, Servania werkte mee. Zijn buurvrouw ontving de agenten niet thuis, vertelt ze, omdat ze bang is voor de politie en sinds het incident nauwelijks meer kan slapen.
Servania wil niet spreken van racisme bij de politie. ‘Al zijn er wel aanwijzingen voor’, zegt hij bedachtzaam. ‘De politie moet er voor ons zijn, maar soms zijn ze dat niet.’
Met medewerking van Remco Andersen
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant