Zien we een vastlopende regering, of toch ook het bewijs dat een minderheidskabinet zuurstof geeft aan wezenlijk democratisch debat?
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
De tijd zal leren of Rob Jettens minderheidskabinet een succes wordt, maar het bezorgde het land in elk geval de interessantste Algemene Beschouwingen sinds mensenheugenis. Doorgaans heeft het ‘belangrijkste debat van het jaar’ een ritueel karakter: een regeringscoalitie is het na moeizame onderhandelingen al eens over de begroting, wil het leven voor zichzelf niet nog ingewikkelder maken en duldt dus geen enkele bemoeienis meer van de oppositie. Die druipt na twee dagen vergeefs trekken en sleuren gefrustreerd af.
Te vaak zijn op die manier grote politieke beslissingen door het parlement geloodst waarvoor in feite onvoldoende democratisch draagvlak zou zijn gevonden als alle fracties naar eer en geweten hadden mogen stemmen. Wie herinnert zich niet de bekentenis van ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers dat regeren met de VVD soms voelde alsof hij ‘een meloen moest doorslikken’?
Opeenvolgende premiers kregen de complimenten dat ze in de Kamer toch maar mooi overeind waren gebleven, terwijl ze in feite weinig te duchten hadden.
Hoe anders was het dit keer. Rob Jetten moest voortdurend om zich heen kijken en inventariseerde welwillend de wensen en de grieven van de politieke leiders. De publieke tribune kon gewoon meetellen en conclusies trekken: in de volksvertegenwoordiging is op dit moment volstrekt onvoldoende draagvlak voor bezuinigingen op de werknemersverzekeringen zoals het kabinet die heeft voorgesteld. Ook veel rechtse oppositiefracties zijn tegen.
Of het kabinet nou over rechts of over links wil: daar moet water bij de wijn. Dat kun je zien als een vastlopende regering, of als een bewijs dat een minderheidskabinet zuurstof geeft aan wezenlijk democratisch debat.
De premier kon ter plekke zijn knopen tellen. Het stikstofbeleid is wél kansrijk, evenals het woningbouwbeleid, de defensie-investeringen en de onderwijsplannen. Veel departementale begrotingen komen deze herfst gewoon zonder kleerscheuren door beide Kamers.
Maar dat geldt dan weer niet voor de belastingheffing. Daar loopt een klassieke kloof door de Kamer. Voor de door hem voorgestelde verlaging van de inkomstenbelasting voor werkend Nederland krijgt Pro-leider Klaver nog best veel handen op elkaar, maar het rechterdeel van de Kamer haakt af zodra hij de dekking zoekt bij verhoging van de vermogens- en de winstbelasting.
Die breuklijn loopt ook dwars door de regeringscoalitie. De neiging van D66 en CDA om Klaver tegemoet te komen is veel groter dan die van de VVD.
Voor de premier, die haast wil maken met de verdere onderhandelingen, ligt daar nu de grootste uitdaging: het hele proces is gedoemd te mislukken als de regeringspartijen het niet eerst onderling eens worden over hun koers.
Dat kan ook een pragmatische koers zijn – over links bij de sociale zekerheid, over rechts met de belastingheffing – maar als Klaver en zijn bereidwillige collega’s Bikker, Eerdmans, Stoffer, Struijs en Dassen weer net als in augustus te maken krijgen met een kabinet dat zelf niet weet wat het wil, verliezen zij binnenkort hun vertrouwen in dit experiment.
Niemand in het land is gebaat bij de politieke stagnatie die dan weer ontstaat.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant