De US Open verliep dramatisch voor Novak Djokovic, de succesvolste tennisser aller tijden. Met zijn stijgende leeftijd (39) heeft de laatste van ‘de grote drie’ steeds vaker last van fysieke klachten. Het roept vragen op over het einde van zijn tenniscarrière.
is sportverslaggever voor de Volkskrant en schrijft vooral over schaatsen, zwemmen en tennis.
Er is een Servisch woord: inat. Een Nederlandse vertaling van één woord bestaat niet, maar het betekent zoiets als: trotse koppigheid. Novak Djokovic vertelt erover in de documentaire Novak Djokovic: The Wolf in Winter, die onlangs uitkwam. Daarin zegt de Serviër: ‘Als mensen aan je twijfelen en iedereen tegen je is, dan gebruik je dat, inat, de kracht om iedereen het tegendeel te bewijzen.’
Djokovic (39), de succesvolste tennisser aller tijden, heeft inat door zijn aderen vloeien. Hij gedijt op weerstand, op boegeroep, op mensen die beweren dat anderen beter zijn, of die zeggen dat iets onmogelijk is. Meermaals bewees Djokovic het ongelijk van de haters, de antifans – en hij kwam er door de jaren heen veel tegen.
Ook in de nadagen van zijn carrière houdt Djokovic vast aan inat, om nóg maar eens een tegendeel te bewijzen. Steeds vaker wordt hem gevraagd wanneer hij van plan is te stoppen met tennis. Hij gaat door, al piept en kraakt zijn lijf steeds nadrukkelijker.
Voormalig tennisser Andre Agassi, die korte tijd Djokovic’ coach was, vertelt in de zo’n anderhalf uur durende documentaire van Jason Hehir (ook de maker van de bejubelde docureeks The Last Dance): ‘Ik weet niet wanneer het einde voor Novak zal komen. Maar wat ik wel weet over het einde: als het komt, dan komt het snel.’
De laatste grand slam van het tennisseizoen is inmiddels gespeeld. Alexander Zverev is afgelopen zondag als winnaar gekroond, maar voor Djokovic verliep de US Open dramatisch. Hij moest meerdere keren overgeven tijdens zijn partij in de eerste ronde tegen Mariano Navone en stond met tranen in zijn ogen op de baan. Uiteindelijk werd Djokovic al in de eerste ronde uitgeschakeld – dat was voor hem voor het eerst sinds 2006 op een grand slam.
Hij is inmiddels al twee jaar de laatst overgeblevene van ‘de grote drie’. Toen Rafael Nadal in 2024 stopte met tennis, was hij op zijn 38ste een jaar jonger dan Djokovic nu is. Roger Federer, de andere grootheid die samen met Nadal en Djokovic zoveel prestigieuze titels verdeelde, stopte twee jaar daarvoor op zijn 41ste. De Zwitser won zijn laatste van twintig grandslamtitels in 2018, meer dan vierenhalf jaar voordat hij uiteindelijk afscheid nam van de sport.
Djokovic moet drie jaar terug in de tijd voor herinneringen aan zijn laatste grandslamoverwinning. In 2023 won hij de US Open-finale van Daniil Medvedev. Het was zijn 24ste grandslamtitel, en is nog steeds het huidige record bij de mannen.
2023 was sowieso een succesjaar voor hem. Hij pakte dat seizoen drie grandslamtitels. Een paar maanden voor die laatste succesvolle finale speelde Djokovic er ook een op Roland Garros. Daar zei hij met een glimlach in de afsluitende persconferentie, vlak nadat hij zijn 23ste grandslamzege had behaald, dat het als een cliché klinkt, maar dat het voor hem écht voelt alsof leeftijd maar een getal is.
Vervolgens weersprak hij zichzelf direct: ‘De waarheid is dat mijn lichaam anders reageert. Dat is de realiteit, waardoor ik fysiek meer te verduren heb. Zo’n vijf à tien jaar geleden herstelde ik veel sneller, of voelde ik minder pijn en had ik minder last van fysieke klachten dan ik nu heb.’
Tennis is de zwaarste sport die er bestaat, denkt Robin Haase. Hij ‘groeide op met Djokovic’. De Nederlandse tennisser, die zich na een lange carrière in het enkelspel, met als hoogste ranking 33, nu actief is als dubbelspeler, is exact even oud. Hij kwam de Serviër al in jeugdcategorieën tegen. Ze speelden voor hun 12de al op dezelfde toernooien.
‘Mentaal is het zwaar, maar voor het lichaam nog zwaarder. Mensen denken dat je op drie verschillende ondergronden speelt: hardcourt, gravel, gras, maar die banen zijn ook allemaal anders. Dus op verschillende ondergronden heb je verschillende ondergronden. Dat is steeds weer anders belastend voor je lichaam’, zegt Haase.
Hij noemt daarnaast andere aspecten die bij tennis horen, zoals het vele reizen over de wereld – ‘vliegen is ook niet gezond, jetlags zijn een aanslag op je lichaam’ –, de temperatuurverschillen en wedstrijden die soms tot diep in de nacht duren. Elk deel van het lichaam wordt gebruikt bij tennis, zegt hij. ‘Dus bij alle gewrichten, maar ook alle spieren die ertussen zitten, kun je problemen krijgen.’
Djokovic leerde al vroeg om goed voor zijn lichaam te zorgen. Toen hij als 6-jarige begon met tennissen, was hij al toegewijd en serieus. Hij meldde zich een half uur te vroeg bij zijn eerste training, met een zelfingepakte sporttas, met daarin polsbandjes, een handdoek en andere attributen die hij op televisie bij profspelers had gezien. Rond zijn 9de hoorde de kleine Djokovic van zijn eerste coach Jelena Gencic dat het niet alleen gaat om tennistechniek en het spel. Maar ook om de verzorging van je lichaam, om het mentale gedeelte, om slaap, om voeding en om ademhaling.
Met zijn ademhaling leerde hij zijn emoties te reguleren. Djokovic stelt dat hij zijn ademhaling gebruikt als mentale reset tussen punten. Of om zich af te sluiten van het publiek. In Tennis United, een online videoreeks van tennisorganisatie ATP, vertelde hij in 2020 al vijf jaar plantaardig te eten. Daarnaast eet hij al jaren glutenvrij.
Net als Djokovic heeft Haase nog geen einddatum op zijn tenniscarrière geplakt. ‘Ik kreeg vanaf mijn 26ste al de vraag wanneer ik zou stoppen. Nu zijn we dertien jaar verder. En daarom vind ik het ook jammer dat die vraag over stoppen zo vaak aan Djokovic wordt gesteld. Moet het bij elke grand slam weer, denk ik dan. Maar, moet ik nu eerlijk zeggen, inmiddels is het voor hem een logische vraag geworden, dit jaar voor het eerst.’
Na dat succesjaar van 2023 waarin hij drie grandslamtitels pakte, kwam 2024. Er waren twee nieuwe boegbeelden opgestaan. Carlos Alcaraz, die in 2023 de enige overgebleven grandslamtitel had bemachtigd door de Wimbledon-finale van Djokovic te winnen, en Jannik Sinner waren de jonge aanvoerders van een nieuwe generatie. Zij verdeelden samen de grandslamtitels in 2024.
Maar Djokovic had dat jaar zijn zinnen vooral op iets anders gezet: olympisch goud, de ontbrekende prijs op zijn uitpuilende palmares. Twintig jaar lang, hij begon op zijn 16de met professioneel tennis, was het niet gelukt om olympisch goud te winnen. In 2024 behaalde hij ‘het ultieme’. Hij werd, terwijl hij niet meer als onbetwiste topfavoriet gold, olympisch kampioen in Parijs door wonderkind Alcaraz te verslaan.
Maar hij kampte dat jaar ook met fysieke klachten. Tijdens Roland Garros scheurde hij de meniscus van zijn rechterknie, maar stond na een operatie vervolgens wonderbaarlijk snel weer op de tennisbaan: minder dan een maand later speelde hij Wimbledon.
In zijn documentaire zegt hij: ‘Honderd procent toewijding aan tennis kan niet meer, dat is mijn leven niet meer. Ik moet ook echtgenoot en vader zijn. Dat is de strijd. Hoelang nog? Waarom doe ik mezelf en mijn gezin dit steeds weer aan?’ Hij vraagt het zich hardop af, terwijl de camera een beeld laat zien waarop hij met snoertjes vastzit aan een machine. Het is januari 2025, de Australian Open is bezig, en hij, een van de topfavorieten voor de winst, heeft last van een bovenbeenblessure.
Vervolgens switcht hij snel. Hij wil vooral aan zichzelf bewijzen dat hij het nog kan, zegt hij. Meer dan aan een ander. Zijn palmares is vol, maar Djokovic wil meer. Niet lang daarna zal hij geblesseerd opgeven tijdens de halve finale. Later dat jaar moest hij zich met een aanhoudende schouderblessure afmelden voor het laatste deel van het seizoen.
Onderschat Djokovic nooit, was altijd het adagium. Ook in 2025 liet hij indrukwekkende wedstrijden zien. Hij haalde bij alle vier de grand slams de halve finale. Hij won bovendien twee ATP-titels; zijn 100ste en 101ste. ‘Het opnemen tegen die jonge jongens houdt me jong’, zei hij. Twijfel over wie de GOAT is, greatest of all time, wist hij de afgelopen jaren weg te nemen. Nadal, Federer, of hij? Qua palmares is er geen ander antwoord mogelijk: Djokovic.
In 2026 haalde hij de finale van de Australian Open, die hij van Alcaraz verloor, maar werd vervolgens in de derde ronde al uitgeschakeld op Roland Garros. In zijn documentaire, grotendeels in 2024 en 2025 gefilmd, zegt Djokovic niet te weten wat zijn ‘houdbaarheidsdatum’ is, hij heeft geen einddatum in zijn hoofd. ‘Als je je de beste voelt, ondanks je leeftijd, wil je doorgaan.’ Die boodschap verkondigde hij eind juni ook op Wimbledon in zijn voorafgaande persconferentie. Als ik nog steeds bewijs dat ik kan winnen, waarom zou ik dan praten over willen stoppen, vindt hij.
Maar dat was voordat hij zijn tournee naar Amerika begon. Tijdens Cincinnati kreeg hij last van klachten, zakte door zijn knieën, leek over te geven en kreeg medische hulp. Dezelfde klachten die hem bij de US Open parten leken te spelen. Hij hield zijn verklaring vaag. Zei dat het met de hitte te maken had, en dat hij al vele jaren met gezondheidsproblemen kampte. ‘Het was niet de eerste keer en vermoedelijk ook niet de laatste.’
Hij speelde dit jaar uitzonderlijk weinig wedstrijden. Deels doordat het beter uitkwam in zijn planning, deels door blessures. En dan komt de leeftijd weer om de hoek kijken, zegt Haase. ‘Als je 2 procent beter moet worden, nadat je er even geblesseerd uit hebt gelegen, kost het je als je 19 jaar bent twee weken trainingstijd. Maar hem kost het maanden.’
‘Hij is een groot kampioen, die zelf zijn einde mag bepalen’, zegt Paul Haarhuis, zesvoudig grandslamwinnaar in het dubbelspel en de huidige Davis Cup-captain, die zelf stopte op zijn 37ste. ‘Maar hij is inmiddels op een leeftijd waarop iedereen fysiek moeite zou hebben om mee te komen. Het is niet zo raar dat dit gebeurt.’
Djokovic staat inmiddels buiten de top tien op de wereldranglijst, op plek twaalf. ‘Het is wel een beetje jammer’, zegt Davis Cup-speler Jesper de Jong, ‘zo’n legende als hij verdient het niet dat zijn carrière nu een beetje als een nachtkaars lijkt uit te gaan. Maar er zijn nog dingen die hij wil, blijkbaar.’
De Olympische Spelen van Los Angeles in 2028 bestempelde hij eerder tegenover de site Olympics als zijn grote doel. Dan is hij 41. Uitkomen voor Servië, de vlag dragen: het is een groter sportief doel dan excelleren op de grand slams.
Een grootse prestatie kan nog, denkt Haarhuis. ‘Als alles goed valt. Als anderen bijvoorbeeld steekjes laten vallen en het veld openligt.’ Daar is Zverev, de meest recente US Open-winnaar een voorbeeld van. Maar Haarhuis heeft nog een andere verklaring voor het mindere presteren: Djokovic heeft wat meer wedstrijdritme nodig, denkt hij. ‘Hij speelt te weinig wedstrijden en ik denk dat dat hem opbreekt. Je lichaam moet aan die wedstrijdbelasting gewend raken.’
Woensdag verraste Djokovic met een bekendmaking: eind deze maand maakt hij zijn rentree op de China Open in Beijing, het toernooi dat hij zes keer wist te winnen, maar de afgelopen elf jaar oversloeg. Dit jaar is hij niet de grote favoriet, maar Djokovic heeft de statistieken aan zijn zijde. Hij verdedigt er een opmerkelijk record: van de 29 wedstrijden die hij daar speelde, heeft hij er nog nooit een verloren. En er is inat.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant