Wat voor man is Xavi Hernández Creus, de nieuwe bondscoach van het Nederlands elftal? De Volkskrant ging naar zijn geboorteplaats Terrassa, om het te vragen aan onder meer zijn vader en oud-docenten. ‘Hij past goed bij Nederland. Een net land, toch?
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Er is weleens geopperd om het Plaça del Progrés, een keurig plein in het centrum van Terrassa waar Xavi Hernández Creus als kind vaak voetbalde, om te dopen tot Plaça Xavi. Op sociale media ging een petitie rond. Maar het komt er niet van. Levenden worden in Catalonië niet geëerd met een plein, straat of standbeeld. Van Xavi zou het zelf ook niet hoeven. Xavi’s vader zegt: ‘We moeten de zaken niet omdraaien. Terrassa is heel belangrijk voor hém geweest.’
Terrassa is een voormalige textielstad, 30 kilometer landinwaarts van Barcelona. 25 fabrieksschoorstenen zijn bewaard gebleven, sommige stijlvol gerestaureerd, zoals de Bòbila Almirall, waar aan de buitenkant de hoogste wenteltrap van Europa cirkelt (63,25 meter). Ook fraai is de Masia Freixa, een voormalige textielfabriek opgeknapt in de stijl van Gaudí. Nijver, modern, gemoedelijk, praktisch: die uitstraling wil het stadje hebben.
Catalanen worden (vooral in Madrid) trots, arrogant en verwend genoemd, maar in Terrassa hoef je met die laatste twee eigenschappen niet aan te komen. Van het mooiste kasteel is alleen een toren overgebleven, de rest maakte plaats voor bescheiden arbeiderswoningen.
In zo’n woning groeide Xavi op. Hij werd wereldkampioen, tweevoudig Europees kampioen, en won acht landstitels en vier Champions Leagues met Barcelona, waarvan hij jarenlang aanvoerder was, en later ook trainer. Hij staat thans voor zijn vuurdoop als bondscoach van het Nederlands elftal.
‘Xavi’, noemen ze hem overal ter wereld. Of soms Xavi Hernández, want Hernández is de achternaam van zijn vader Joaquim, wiens ouders vanuit Zuid-Spanje vanwege hun werk naar Terrassa kwamen.
Maar in Catalonië hebben ze het liever over Xavi Hernández Creus. Creus (spreek uit ‘Crè-uws’) is de achternaam van zijn moeder. Klinkt lekker Catalaans. Moeder Mercè is een echte Terrassenca.
Het gezin Hernández Creus, drie zonen en een dochter, resideerde in het centrum aan de Carrer del Galileu 136 (eerste verdieping), opa en oma Creus woonden bij hen in. Cruciaal detail. Want iedereen in het gezin was voetbalgek, maar opa Creus nog het meest. ‘Hij ging naar alle wedstrijden van de kinderen. Net als ik’, zegt vader Hernández.
Opa Creus was bovenal FC Barcelona-fan, hij sprak niet over voetbal met mensen die niet van Barcelona hielden. De jonge Xavi moest van opa goed naar het spel van Barcelona kijken. Kijken is net zo belangrijk als zelf spelen, zei hij cruijffiaans.
Xavi – die al kon lopen met negen maanden, en op zijn 9de sneller zwom dan zijn vier jaar oudere broer – zat altijd met zijn hoofd vol voetbal. De enige ‘zonde’ van zijn jongste zoon hangt ermee samen, vertelt vader Hernández geamuseerd. ‘Als hij uit school kwam, moest hij van zijn moeder brood halen. De bakker zat aan het Plaça del Progrés, waar alle kinderen voetbalden. Natuurlijk ging hij dan meedoen, aan het brood dacht hij niet meer. Of te laat, want de bakkerij sloot om twee uur.’
Xavi kwam met zijn shirt over zijn gezicht thuis. Zijn broers waren boos, zijn moeder hield haar jongste zoon uit de wind. Xavi baalde al genoeg, wist zij. Hij was toen al een perfectionist, iemand die dolgraag zijn afspraken nakwam en verantwoordelijkheid pakte.
De trots in de stem van zijn vader is groot. ‘De familieband is hecht, ook doordat we allemaal enorm van sport houden. Xavi was een fantastische jongen en een uitstekende leerling. Vraag maar na op zijn school.’
Op het Creixen Terrassa aan de Carrer de Sant Pere nemen drie leraren plaats in een klaslokaal waar driftig met stoelen wordt geschoven. ‘We maken onze eigen ideale opstelling’, grapt gymleraar Jordi Ballestar. Als er wat stoelen omvallen, roept hij vrolijk ‘strike!’
Ballestar – Guns N’ Roses-shirt, oorbel, kalend, weergaloos grijs krulletje in zijn nek – kent Xavi het best. ‘We spraken veel over sport. Als ik hem nu zie, is hij dezelfde Xavi: vriendelijk, nederig.’
Toen Xavi 4 was, zag Ballestar al dat het knulletje talent had. ‘Maar hij was zo klein, daarom vreesde ik dat hij het niet zou redden; je ziet steeds meer langere voetballers, ook bij Barcelona. Hij moest ook slim zijn, en dat was-ie.’
Op zijn 6de kon Xavi al naar Barcelona’s jeugdinternaat La Masia, maar zijn ouders hielden hem in Terrassa, bij de plaatselijke voetbalclubs Jabac en Terrassa FC, en op zijn school. Ballestar: ‘Wijs besluit.’
Toen hij op zijn 9de alsnog naar FC Barcelona ging, bleef hij thuis wonen. Dagelijks werd hij vanuit school door een taxi opgepikt.
Lerares Engels Montse Pozo: ‘Niemand zag een verschil in houding. Hij speelde internationale toernooien op andere continenten. Dan hoefde hij pas maandag op school te komen, maar op vrijdag was hij er alweer.’
Wiskundedocent Enric Rovira: ‘Enorm verantwoordelijk, enorm normaal, nooit rebels. Hij vertelde nooit over zijn vorderingen bij Barcelona, zelfs niet toen hij op zijn 17de in Barcelona B kwam. Feitelijk was hij toen al profvoetballer.’
De grijzende Rovira weet nog goed hoe hij erachter kwam hoe goed de kleine Xavi kon voetballen. ‘In zijn examenjaar speelden we met de leraren tegen de leerlingen. We stonden tegenover elkaar. Ik was in de dertig, topfit. Maar hij was zo snel, ook met zijn ogen, zo sterk ook, onmogelijk om te dekken, een winnaar!’
Rovira wijst naar een raam dat vrij zicht biedt op een speelplein annex sportveld. ‘Er stond daar een doel. Hij raakte de lat zo hard dat die trilde. Alles controleren, observeren, tweebenig, onmogelijk om de bal af te pakken, onmogelijk! Zoals ik al zei, was ik zelf enorm fit...’
Pozo en Ballestar lachen.
Rovira: ‘Serieus, ik trainde veel. Maar ik was compleet kansloos.’
De superlatieven over het talent, de intelligentie en het karakter van Xavi vliegen door het klaslokaal. Pozo spreekt bijna moederlijk over een jongen met sterke principes. Iemand die geen voordeeltjes hoefde, niet wilde opvallen. ‘Hij droeg nooit Barcelona-kleding op school.’
Rovira vertelt dat Xavi soms op ‘een heel natuurlijke manier’ de leiding nam als er iets moest gebeuren, maar zeker niet wilde worden aangemerkt als ‘de leider’. ‘Zijn zusje en broers waren net zo rustig, netjes, goed opgevoed. Maar Xavi had iets bijzonders, we zouden hem ons ook herinneren als hij geen beroemde voetballer was geworden.’
Ballestar: ‘Iemand met een natuurlijk overwicht. Je hoorde hem niet hard ‘vamos!’ roepen tijdens het sporten, zoals andere kinderen. Hij was fanatiek, maar ingetogen. Geen Memphis Depay. Xavi is zijn tegenpool.’
Rovira: ‘Hij haalde achten en negens. Bij alle vakken. Wiskunde, daar was hij goed in. Ook als voetballer had hij ruimtelijk inzicht.’
Pozo, stralend: ‘Dankzij mij kunnen Nederlandse journalisten met hem praten, want ik gaf hem Engels.’
Misschien dat Rovira hielp een zaadje te planten voor het Nederlands voetbal, zo vermoedt hij zelf. ‘We spraken veel over Gullit, Rijkaard, Van Basten. Later over Ajax en het Oranje van midden jaren negentig. Geweldige ploegen. Ik speelde met mijn zaalvoetbalteam zelfs in oranje tenues.’
Xavi vertelde dat hij zonder de Nederlandse invloeden bij FC Barcelona nooit prof was geworden. Johan Cruijff brak in de jeugdopleiding een lans voor kleine, slimme spelers, Louis van Gaal durfde Xavi te laten debuteren op aanraden van assistent Gerard van der Lem, die Xavi coachte in Barcelona B. Frank Rijkaard en Henk ten Cate gaven hem later een voorname, offensieve rol in de ploeg.
Pozo: ‘Hij past goed bij Nederland. Een net land, toch? We zijn heel erg trots op hem.’
Als trainer van Barcelona oogstte hij voor het eerst kritiek. Xavi klaagde te veel en had moeite met commentaar van de pers.
Rovira: ‘De media zijn erg streng en negatief in Spanje. Bij clubs is veel politiek, dat is moeilijk voor hem. Hij is rechtdoorzee. Het is wel een feit dat we op school nooit kritisch op hem hoefden te zijn. En als speler kreeg hij ook alleen lof. Dus het zal wennen zijn geweest.’
Ballestar: ‘Ik heb hem nooit horen klagen, nooit! Hij heeft alleen weleens gevraagd of hij bepaalde turnoefeningen niet hoefde te doen, omdat hij bang was geblesseerd te raken. Nou, dat was heel plausibel.’
Er volgen nog verhalen over de vrijgevigheid van Xavi. Op feestdagen kwam hij op verzoek op school langs voor een praatje met de kinderen. Als iemand een shirt wilde hebben, regelde hij dat meteen.
Dat is ook wat pensionado Jordi Balvers vertelt, gezeten op een bankje op Xavi’s oude pleintje Plaça del Progrés, dat thans een opgeruimde indruk maakt met twee lunchzaakjes, een speeltuintje en een L-vormige rij zitbanken waar senioren onder groene bomen met elkaar kletsen.
Balvers vroeg een collega die Xavi via via kende om een gesigneerde poster, en kreeg die direct. ‘Goeie jongen’, is zijn conclusie. ‘Maar dat is logisch als je uit Terrassa komt.’
De avond ervoor vertelde een voormalige onderbuurjongen van Xavi een soortgelijk verhaal. ‘Ik was 16, ik wist natuurlijk wie hij was, maar hij niet wie ik was. Ik vroeg om twee tickets voor Osasuna-Barcelona, en hij regelde het.’
Toch is de buurjongen ook kritisch. ‘Hij omringt zich als coach met vrienden. Zijn broer en een jeugdvriend zijn z’n assistenten, nou die hebben echt niet op hoog niveau gecoacht. En een supernormale jongen is hij ook niet gebleven. Hij woont in een groot opvallend huis vlak aan het strand van Barcelona.’ Omwille van die kritische noot geeft hij zijn naam liever niet.
Pas op zijn 23ste ging Xavi het huis uit, nadat hij was getrouwd met journalist Núria Cunillera. Inmiddels is hij zeer vermogend, mede doordat hij in Qatar speelde en trainde. Samen met familieleden runt hij BV Galileu 136, vernoemd naar dat eerste woonadres. Er wordt vooral geïnvesteerd in vastgoed.
Terrassa is nog steeds belangrijk voor Xavi, vertelt zijn vader. ‘Hier kent hij alles en iedereen, hier wonen zijn vrienden en familie.’
Jordi Guillem en Sergi Estapé, journalisten van de plaatselijke krant Diari de Terrassa, bevestigen dat Xavi zich blijft afficheren als een man van Terrassa.
Estapé: ‘Dat is goed voor de stad, qua grootte de derde van Catalonië, maar toch een stipje naast het grote Barcelona. Door Xavi kent men Terrassa. Dani Olmo komt hier ook vandaan. Die is nu populair bij de jeugd. ’
In Nederland doet Terrassa bij hockeyliefhebbers ook wel een belletje rinkelen vanwege hockeyclub Atlètic Terrassa.
Guillem: ‘Maar in Spanje is hockey echt een veel kleinere sport dan in Nederland. Alles draait om voetbal.’
Estapé: ‘Ik herinner me dat Xavi ploeggenoot Boudewijn Zenden meenam naar Terrassa. En dat mensen Zenden nariepen, maar Xavi niet, want die was nog niet echt doorgebroken. Ze gingen samen naar de bioscoop, wat eten. Het is hier niet zo hectisch als in Barcelona.’
Het was in die periode dat AC Milan naar Xavi hengelde.
Estapé: ‘Haters zeiden: hij is te klein, te iel, niet bijzonder genoeg voor FC Barcelona. Maar zijn moeder zei: je blijft lekker thuis. Dat is het moment dat hij doorbrak bij Barcelona.’
Toen hij een grote naam werd, een legende zelfs, liep hij minder vaak over straat.
Guillem: ‘Dat kon ook niet, hij zou overal worden aangehouden. Hij verhuisde naar een rijker dorp, Matadapera, hier om de hoek. Daarna naar Barcelona. Logische keuzes.’
In Barcelona taande zijn populariteit tijdens zijn trainerschap.
Estapé: ‘Het was een moeilijke situatie. Weinig geld, weinig mogelijkheden, toch werd hij kampioen. De mensen rond FC Barcelona zijn altijd extreem kritisch en veeleisend. Ja, Xavi klaagde over het gras, de blessures, het geldgebrek, de tijdelijke verhuizing naar het olympisch stadion. Maar in Terrassa vinden we dat plausibele excuses.’
En dan nu het Nederlands elftal. Op de tafel in de vergaderkamer van de redactie waar Estapé en Guillem hun verhaal doen, ligt een krant met Xavi als kersverse bondscoach op de voorpagina.
Estapé: ‘Er is altijd een goede connectie geweest tussen Barcelona en Nederland. Michels, Koeman, Cruijff, Neeskens, Rijkaard.’
Guillem: ‘De zoon van Neeskens speelde bij Terrassa FC.’
Veel inwoners van Terrassa zullen Nederland supporteren als Spanje de tegenstander is, vermoeden de journalisten. Guillem: ‘Misschien dat ze hier zelfs de Nederlandse vlag hijsen. De ouderen althans, die nog steeds willen dat Catalonië onafhankelijk wordt. De jonge generatie gaat voor winnaars, en de Spaanse ploeg wint alles.’
Xavi heeft zich nooit uitgesproken voor de Catalaanse zaak.
Estapé: ‘Hij zegt: ik ben Catalaan, maar ook Spanjaard, laten we het samen doen. Ook wat politiek betreft staat hij keurig in het midden, net als vroeger op het veld.’
Er is overigens wel degelijk iets in Terrassa vernoemd naar Xavi, eveneens door toedoen van een Nederlander trouwens. In het westen van het stadje ligt een prachtig voetbalveldje, genaamd Xavi Cruyff Court, ter beschikking gesteld door de Johan Cruyff Foundation.
Vermoedelijk zal Cruijff zich in zijn graf omdraaien bij de aanblik ervan. Er voetbalt op deze dinsdagmiddag niemand, want het door hekken omzoomde voetbalplein is afgesloten.
Gevoetbald wordt er wel door vier jongetjes op het kunstgras van het gemoderniseerde stadion van semiprofclub Terrassa FC, dat niet ver van het veldje vandaan ligt. Sporen van Xavi, die er vier jaar in de jeugd speelde, zijn er nauwelijks te vinden, ook niet in de trofeekamer. Alleen boven de printer, in de werkkamer van het (sociale)mediateam, is hij afgebeeld op een oude aankondigingsposter voor een jeugdinterland in Terrassa.
Materiaalman Pepe Mármol loopt al 52 jaar rond bij Terrassa FC. Hij kan zich Xavi nog herinneren. ‘Goede speler, goede jongen. Er is alleen nog soms contact met zijn vader. Jammer? Ach, zo gaat dat. Of hij hier ooit nog iets gaat doen? Dat hangt van hem af.’
Persmedewerker Daniel Melgar, die trots een verse tatoeage van Terrassa FC toont: ‘Met Dani Olmo, die hier ook in de jeugd speelde, hebben we meer, die heeft hier een eigen voetbalkamp. Van Xavi horen we nooit iets.’
Tja, zijn zoon is druk, zegt Joaquim Hernández. Xavi, vader van twee kinderen, is een familieman, maar neemt zijn nieuwe ambt uiterst serieus en is veel in Nederland. Rond interlands zal zijn familie dicht bij hem blijven. Broer Óscar naast hem op de bank, gezinsleden op de tribune. ‘Zo heeft Xavi het graag.’
Xavi meent het als hij zegt dat hij Oranje dominant wil laten spelen. Zijn vader: ‘Hij heeft alles bij FC Barcelona geleerd, de filosofie, de spelopvatting. Jaar na jaar heeft hij zich verder ontwikkeld. Hij is een harde werker. Geloof me, dat krijg je wel mee in Terrassa.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant