Biologie Het Sub-Antarctische eiland Zavodovski telt niet langer de grootste pinguïnpopulatie op aarde. Een half miljoen keelbandpinguïns zijn er in 15 jaar tijd verdwenen. Door klimaatveranderingen zijn ze de hongerdood gestorven.
Twee keelbandpinguïns op het eiland Zavodovski.
De plek geldt als een paradijs voor pinguïns. Het totaal afgelegen en onbewoonde vulkanische eiland Zavodovski is zo geliefd onder de vogels die niet kunnen vliegen dat er in het begin van deze eeuw maar liefst twee miljoen pinguïns leefden op een terrein met twee keer de omvang van Gibraltar. Zavodovski had de grootste pinguïnkolonie ter wereld. Er broeden macaronipinguïns, maar het meest talrijk zijn de keelbandpinguïns. Die laatste 70 centimeter grote vogel heeft een zwarte ronde streep aan de onderkant van zijn gelaat waardoor de vogel de hele dag door met een gelukzalige grijns door het leven lijkt te stappen.
Toch is de situatie van de sierlijke keelbandpinguïn niet langer reden voor veel vrolijkheid. De afgelopen vijftien jaar zijn er op het Sub-Antarctische Zavodovski meer dan een half miljoen keelbandpinguïns verdwenen. Dat blijkt uit metingen van de British Antarctic Survey (BAS). De poolonderzoekers publiceren vandaag hun studie in het tijdschrift Current Biology. Meer dan een kwart van de pinguïns op het eiland is plotsklaps verdwenen. Ruim 60 procent van voorheen bezette nesten is verlaten.
De daling van de populatie komt volgens de onderzoekers niet doordat de pinguïns verhuisd zijn naar een andere plek. Migratie had veroorzaakt kunnen zijn door een uitbarsting van de vulkaan Mount Curry die in 2016 veel as over het eiland verspreidde. De trend van verdwijnende keelbandpinguïns was al eerder ingezet.
„Pinguïns zijn over het algemeen zeer honkvast”, zegt Norman Ratcliffe, pinguïnecoloog bij BAS en leider van het onderzoek. „Een daling van het aantal pinguïns op een specifieke locatie is meestal het gevolg van een verhoogde sterfte onder broedvogels, een afname in de aanwas van nieuwe broedvogels in de populatie en niet zozeer van hun trek naar nieuwe locaties”, vertelt Ratcliffe.
De uitzonderlijk hoge snelheid waarmee de populatie van de keelbandpinguïn afneemt, wordt volgens Ratcliffe veroorzaakt door klimaatverandering. „Deze Antarctische regio staat bekend als een van de snelst opwarmende plekken op de planeet.” De keelbandpinguïns hebben een dieet dat bijna volledig bestaat uit krill. En die kleine garnaaltjes gedijen niet in warmer water.
Via dronesurveys, luchtfotografie met een militair toestel en aan pinguïns bevestigde trackingapparatuur probeerden de Britten het raadsel van de verdwenen pinguïns te doorgronden. Er werd geconstateerd dat ook op andere van de zogeheten Zuidelijke Sandwich Eilanden de aantallen keelbandpinguïns daalden.
„Trackinggegevens laten zien dat keelbandpinguïns het liefst foerageren in koelere wateren ten noordwesten van het eiland, waar ze Antarctische krill verwachten te vinden. Het probleem is dat de wateren opwarmen en de krill naar het zuiden is verplaatst. Naar gebieden waar geen plekken zijn voor pinguïns om te nestelen.”
Keelband- en macaronipinguïns op de hellingen van het eiland.
Pinguïns sterven door gebrek aan voedsel. De hoeveelheid krill is volgens Ratcliffe niet gedaald door de visserij naar deze garnalen waar schepen uit landen als Noorwegen, Zuid-Korea, China, Chili en Oekraïne jaarlijks jacht op maken. Die visserij gebeurt meer ten zuidwesten van Zavodovski.
De populatie van die andere bewoner van Zavodovski, de luidruchtige macaronipinguïn, is opvallend genoeg toegenomen. Het aantal broedparen van deze pinguïn met gele kuif steeg van 168.936 in 2011 tot 216.606 in 2025. De stijging voltrok zich vooral tussen 2011 en 2016 en de aantallen zijn sindsdien redelijk stabiel gebleven. Macaroni’s, de meest voorkomende pinguïn op aarde (zo’n 18 miljoen vogels), hebben een gevarieerder dieet en vangen volgens de onderzoekers „meer alternatieve prooien” zoals visjes en inktvissen wanneer krill schaarser wordt.
Het nieuws illustreert de grote ecologische veranderingen die zich in een razend en niet zelden fataal tempo voltrekken in de leefgemeenschappen van de pinguïns, vogels die al ruim zestig miljoen jaar op aarde leven. Eerder dit jaar is de grootste van de achttien verschillende soorten pinguïns, de keizerspinguïn, geclassificeerd als ‘met uitsterven bedreigd’. Het zee-ijs rond Antarctica waarop ze hun kroost grootbrengen, smelt zo snel dat kuikens in het ijskoude water zakken nog voordat ze een waterdicht kleed hebben. Ook de meest afgelegen plekken zijn niet veilig voor klimaatverandering.
De grootste pinguïnkolonie ter wereld is voortaan te vinden op Cape Adare in de Rosszee, aldus de Britse onderzoekers. Op die laatste plek in Antarctica leven een miljoen adéliepinguïns op een kwetsbaar kluitje.
Een pinguïnkolonie op Zavodovski vanuit de lucht gezien.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie