Biodiversiteit De energietransitie is uiteindelijk ook goed voor de mondiale biodiversiteit. „We maken ons al een tijd zorgen dat het nieuws rondom de natuur altijd negatief is.”
Een groene zeeschildpad (Chelonia mydas) voor de kust van de Turkse stad Antalya. De populatie van dit reptiel is redelijk hersteld.
De biodiversiteit blijft wereldwijd dalen, bevestigt de nieuwste, zestiende editie van het Living Planet Report. Het tweejaarlijkse rapport van het Wereldnatuurfonds monitort zo’n 35.000 populaties van bijna zesduizend gewervelde diersoorten, om de wereldwijde biodiversiteit in kaart te brengen. Gemiddeld zijn de gemonitorde populaties met 73 procent geslonken sinds 1970, maar het Wereldnatuurfonds kiest voor een focus op de lichtpuntjes: sommige diersoorten tonen wél herstel.
Daarmee slaat het rapport – ondertiteld The Science of Hope – een geheel andere toon aan dan de editie van twee jaar geleden. De daling in populatiegrootte van 73 procent was toen ook al duidelijk, al is het nieuwe resultaat robuuster omdat meer soorten en populaties in het onderzoek zijn opgenomen. Het Wereldnatuurfonds koos vorige keer voor een alarmerende boodschap met de bijpassende ondertitel A System in Peril. De nadruk lag op kantelpunten: als ecosystemen niet beschermd worden, passeren ze een grenswaarde waarna ze plots omslaan en een onherstelbare verandering ondergaan.
In het nieuwe rapport worden juist positieve kantelpunten belicht, met als voorbeeld de energietransitie. Naarmate de vraag naar elektrische auto’s of duurzame energie toeneemt, wordt het investeren in zulke groene alternatieven aantrekkelijker, waarbij de biodiversiteit uiteindelijk gebaat is. De overgang is volgens het rapport nu in zo’n stroomversnelling, dat de verandering zichzelf met positieve feedback-lussen in stand houdt. Die positievere, hoopvolle insteek moet aanzetten tot actie, schrijft het Wereldnatuurfonds in het tweede hoofdstuk.
„We maken ons al een tijd zorgen dat het nieuws rondom de natuur altijd negatief is”, vertelt Rebecca Shaw, hoofdauteur van het rapport, in een persbriefing. „Hoop stuurt de verandering aan die we nodig hebben, en dat voeden we met verhalen over natuurherstel. De groene zeeschildpad, de Zuid-Afrikaanse olifant, de blauwvintonijn en de tijger zijn stuk voor stuk flink hersteld dankzij daadkrachtig natuurbeleid.”
Toch benadrukt het Wereldnatuurfonds dat systeemverandering nodig is om de biodiversiteit te laten herstellen. De pijlen zijn gericht op drie systemen: energie, voedsel en financiën. Door deze te laten kantelen, verminderen bedreigingen voor biodiversiteit en klimaat zoals fossiele brandstoffen en grootschalige landbouw. Voedsel- en financiële systemen zitten nog in wat in het rapport de „enabling phase” noemt: echte kanteling moet nog in gang gezet worden.
Vooral in het voedselsysteem liggen kansen, legt Merijn van Leeuwen uit. Hij is expert natuurbehoud voor de Nederlandse tak van het Wereldnatuurfonds. „De grootste bedreiging voor natuur op land is de landbouw. De grootste bedreiging voor natuur in zee is de visserij. En we weten inmiddels dat er genoeg landbouwgrond is om de gehele wereldbevolking te voeden. Daarbij komt dat de landbouw ook sterk afhankelijk is van gezonde bossen, die een rijk bodemleven, bestuivers en wateropslag met zich meebrengen. De kennis is er, we moeten ernaar handelen.”
Meer natuurgerichte landbouw, gezonder en duurzamer eten zijn enkele aanbevelingen van het Living Planet Report, net als het verminderen van voedselverspilling. Op elk van deze gebieden is het zoeken naar kantelpunten, bijvoorbeeld door plantaardig eten te stimuleren of door financieringsprogramma’s op te zetten voor duurzame landbouw. Volgens het rapport kan al een fractie van het geld dat nu besteed wordt aan niet-duurzame landbouwsubsidies een verschil maken.
Verder ziet het Wereldnatuurfonds dat klimaatverandering en het verlies van biodiversiteit investeringsfondsen en banken kan prikkelen om groener te investeren. „Bedrijven realiseren zich hoe afhankelijk ze zijn van een gezonde natuur”, zegt Van Leeuwen. „Het aantal bedrijven dat dat beseft en ook in hun jaarverslag opneemt, is vorig jaar verdubbeld. Het wordt een reëel investeringsrisico om de natuur te beschadigen.”
Het rapport verschijnt in de aanloop naar de komende bijeenkomst van de VN in Armenië, waar biodiversiteit centraal staat. Shaw hoopt dat landen het niet bij hun beloftes houden, maar overgaan tot actie. „De doelen voor 2030 zijn gesteld, via bijvoorbeeld de duurzame ontwikkelingsdoelen (sustainable development goals). Als we zo doorgaan zoals nu, halen we ze niet. Er is echt een fundamentele verandering van onze systemen nodig.”
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie