James Worthy Sorry dat ik er zo weinig voor je was, schrijft James Worthy aan zijn zoon. Maar Nooit alleen is geen suikerzoet mea culpa. Eerder bitterzoet: was de schrijver voor zijn zoon misschien juist een te lieve vader?
De Britse mijnwerker Maurice Newton lapt de ramen van zijn huis, tijdens de Britse mijnwerkersstaking van 1984-1985.
James Worthy: Nooit alleen. Thomas Rap, 176 blz. € 19,99
Is het nou wel zo verstandig om als schrijver je eigen ouderschap in een boek centraal te stellen? Het kind-zijn (Kafka’s Brief aan vader, Bukowski’s Ham on Rye), dat is een ander paar mouwen, maar is een boek waarin je je eigen kinderen behandelt niet per definitie een veilige, door de hang naar harmonie getekende exercitie? Zo voelt het, enkele uitzonderingen daargelaten, wel vaak aan.
En het is ook nogal wat, om de ruimte te geven aan de schaduwzijde die er onvermijdelijk mee gepaard gaat. In de wereld van het cabaret lijkt het wel te kunnen. Zo zei de Amerikaanse komiek Louis CK dat hij pas bij het grote publiek doorbrak toen hij grappen over zijn kinderen ging maken. De grappen waren vaak hard, maar verteerbaar omdat ze goed en waar waren. Bij een schrijvende vader of moeder denk je vaak: ja, och, die kant zit er ook aan, ouwe stroopsmeerder, maar je bedekt ook veel en je kijkt ook weg. Het zijn net ouders, schrijvende ouders.
Je bent dan ook niet meteen dolenthousiast als je de eerste woorden leest van Nooit alleen, het boek dat James Worthy publiceerde over „Liverpool, vaderschap en de toekomst”. „Lieve jongen”, schrijft hij aan zijn inmiddels puberende zoon, waarmee het vermoeden rijst dat dit inderdaad een suikerzoete onderneming zal worden. Laatste woorden van dat eerste, columnachtige hoofdstukje: „Ik hield al van je toen je er nog niet was. En alvast sorry, lieve jongen. Voor alles. Mijn alles.” Ja, dit gaat zoet worden.
Maar bitterzoet, met het bittertje van de verontschuldiging. Het je m’excuse voor de afwezigheid/te veel drank/pesthumeur; wijlen Hazes had het kunnen zingen.
Maar dat steekt dan toch anders in elkaar, want hoe verder je vordert, hoe meer je gaat denken dat Worthy tot dusver niet zo veel vált te verwijten. Geestig en treffend is de passage waarin de inmiddels al wat oudere zoon aangeeft dat zijn vader heus niet zo veel meer thuis hoeft te zijn, meneer (met een snor op zijn twaalfde!) redt zich wel. De afwezige vader kenden we al, maar Worthy is dus te aanwezig. En de zoon een soort arbeidsbureau dat zijn vader de wereld in stuurt om ander, beter betaald werk te zoeken dan dat huiskamerige zzp-geschrijf. Dat wordt gevonden; Worthy gaat in de thuiszorg aan de slag. Hij belt aan bij oude, eenzame mensen en soms zet hij ze onder de douche. Het werk past hem als een handschoen.
Literair is Nooit alleen niet zo heel spetterend, maar Worthy is hartstikke innemend en het is een waardevol, antropologisch tijdsdocument waarin je kunt zien wat dat is, een schrijver anno nu. Er zullen in de toekomst, ga je op den duur denken, weinig schrijversbiografieën meer verschijnen waaruit blijkt dat de schrijver in kwestie een enorm slechte, nalatige, egocentrische ouder was. Dat soort lieden zal inmiddels dus óók in een andere branche werken. Schrijvers zijn vóór-schrijvers geworden, kijk maar eens naar het lijstje (links, grachtengordel, lief) dat Worthy voorleefde.
Eveneens biedt het boek een kijkje in de keuken van een vader die mild wil zijn maar niet altijd. Als Worthy en zijn zoon in de rij staan voor het Liverpool-stadion wordt hun sjaaltje gestolen door een of ander rotjong. De vader van Worthy had het wel geweten en hem na een achtervolging een paar tikken gegeven. Worthy zelf doet dat niet, onder het mom van hij-zal-zo’n-ding-wel-niet-zelf-kunnen-betalen. Maar elders wordt er dan wel weer gepocht met de bereidheid om eventuele bedreigers van het gezin genadeloos te grazen te nemen. Zoals Tony Soprano dat zou doen, zegt Worthy zonder ironie. Tony Soprano, denk je dan, die bij de psychiater ook al mijmerde over het verdwijnen van de strong, silent type.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie