Wetenschapscommunicatie Kinderen vragenderwijs in contact brengen met wetenschap. De show die dat doet bestaat nu ook in boekvorm. „Het gaat om die nieuwsgierigheid, die verwondering.”
De Hoe?Zo! Show in theater De Nieuwe Kolk in Assen, in 2021.
Vragenboeken zijn er genoeg, in de boekhandels. Ze beantwoorden populair-wetenschappelijke vragen voor een breed publiek en zijn vaak vermakelijk om te lezen. Maar wat er nog niet was, is een boek dat aan de hand van vragen uitlegt hoe wetenschap werkt. Hoe wetenschappers tot antwoorden komen en hoe onze kennis voortschrijdt en soms verandert. Dat gat vult het boek Hoe?Zo! Show – Ontdek hoe we weten wat we weten, dat op 26 oktober verschijnt. Het is geschreven voor kinderen vanaf 10 jaar, maar laat ook volwassenen met nieuwe ogen naar de wereld kijken.
Barbara Braams, Lennart de Groot: Hoe?Zo! Show Ontdek hoe we weten wat we weten, 328 blz. € 29,95
Het boek bundelt de leukste vragen, antwoorden én de achterliggende uitleg die de afgelopen jaren voorbij zijn gekomen in de gelijknamige theatershow. Daarin staan telkens vier jonge promovendi op het podium, uit verschillende disciplines, die live echte vragen bespreken van kinderen in de zaal. De vragen variëren van praktisch alledaags tot groots en filosofisch. Hoe weten we welke kleur dinosaurussen hadden? Hoe kwamen er rotsblokken uit de oerknal? En kunnen blinde mensen zien in hun dromen? „Kinderen hebben de leukste vragen”, zegt Barbara Braams, een van de twee initiatiefnemers en medeauteur van het boek. „En de energie tijdens die shows is ook altijd fantastisch.”
Braams is neuropsycholoog aan de VU Amsterdam. Ze ontwikkelde dit project samen met Lennart de Groot, aardwetenschapper aan de Universiteit Utrecht. „We kennen elkaar van de Nationale Wetenschapsquiz in 2017, waar we allebei kandidaat waren”, vertelt ze. „In 2019 hebben we in Utrecht samen de eerste Hoe?Zo! Show georganiseerd tijdens het Weekend van de Wetenschap.” De reacties waren overdonderend, herinnert Braams zich. „Op welk net wordt dit normaal uitgezonden, vroegen mensen. Toen wisten we dat we iets goeds in handen hadden.” Met een beurs uit de Nationale Wetenschapsagenda konden ze het project opschalen. Ze ontwikkelden een lespakket en huurden theaters af om shows voor basisscholen te kunnen geven. Inmiddels staan ze in theaters door het hele land.
„De promovendi weten van tevoren niet welke vragen de kinderen gaan stellen”, vertelt De Groot. „Daarom hebben ze onder andere improvisatietraining gehad. En geleerd hoe je aansluit op de belevingswereld van kinderen.” Braams: „Daarbij mogen ze best laten zien dat zij het ook niet altijd weten. Dat een antwoord soms ook weer meer vragen oproept. Het gaat om die nieuwsgierigheid, die verwondering. Als kinderen bij het weggaan meer vragen hebben dan waar ze mee kwamen, dan zijn wij tevreden.”
„Wetenschapscommunicatie is eigenlijk altijd zénden”, zegt De Groot. „Maar kinderen hebben van nature zelf een enorme nieuwsgierigheid. Als je die als uitgangspunt neemt, dan houd je veel beter hun aandacht vast en kun je ze echt áánzetten.”
Wetenschap, zo legt het boek uit, is een zich steeds herhalend proces: iets observeren, een vraag formuleren, een hypothese opstellen, die testen, je resultaten analyseren, een conclusie trekken – en dan zo nodig je hypothese bijstellen en opnieuw testen. De Groot: „Dát idee, dat wetenschap niet een verzameling vaststaande feiten is, maar een manier van denken en onderzoeken, dát willen wij graag aan kinderen overbrengen.”
En dat is hard nodig, merkt Braams op. „In het laatste PISA-onderzoek zegt bijna de helft van de Nederlandse 15-jarigen dat ze liever op hun eigen gezond verstand vertrouwen dan op de wetenschap. Het probleem is dat deze kinderen niet weten hoe wetenschap wérkt. En als je iets niet begrijpt, dan kun je het ook niet beoordelen. Of wegen: hoe belangrijk is dit? En klopt het eigenlijk wel? Als je dat niet kunt, ja, dan vertrouw je liever op je eigen gezonde verstand.”
Braams en De Groot doen de Hoe?Zo! Show naast hun fulltimebaan. Beiden zijn universitair hoofddocent en leiden hun eigen onderzoekslijn. „Het loopt wel een beetje uit de hand, dit”, zegt De Groot met een lach. „Maar het is zo ongelooflijk leuk. En het heeft zoveel potentie. Ook al die promovendi die wij hiermee opleiden… Veel van hen gaan later zelf ook weer verder op dit pad.”
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie