Cultureel erfgoed Al generaties lang wordt de balsport mokhacha, met een bal van dromedariswol, beoefend door de nomadische gemeenschappen van de Marokkaanse Sahara. Fotograaf Raj Alaya legde het vast in oasestadje M’Hamid El Ghizlane.
Een potje mokhacha in M’Hamid El Ghizlane in Marokko, op 5 April 2026.
De spelers snijden hun sticks zelf uit tamariskenhout, vertelt de Franse fotograaf Raj Alaya, een houtsoort die in de Sahara groeit. Aan sommige stokken zitten nog stompjes van zijtakken. Ze liggen kriskras op de grond. Dit zijn de attributen voor mokhacha: de balsport uit M’Hamid El Ghizlane, een oasestadje in het zuidoosten van Marokko.
Mokhacha wordt van oudsher gespeeld door de nomadische gemeenschappen van de Marokkaanse Sahara, waar rondtrekkende groepen volgens de overlevering na een lange reis hun kamp opsloegen en elkaar met stokken en een bal van wol uitdaagden. „Waar de groep halt hield werd mokhacha een manier om de tijd te doden”, vertelt Alaya. Het wordt van generatie op generatie doorgegeven.
De spelers dragen witte en blauwe gewaden: daraa’s.
Het spel draait om iets onooglijks te midden van het opstuivende stof: een kleine, donkere pluk samengebalde wol. De bal is van dromedariswol, maar kamelenhaar of geitenvacht kunnen ook prima gebruikt worden. De gelijkenis met hockey ligt voor de hand, maar gaat niet op, dit is een woestijnsport. In Tunesië kennen ze ‘oggaf’, een traditionele sport met stokken die ook in de Sahara wordt beoefend. Bij ‘genna’, dat rond het Ethiopische kerstfeest wordt gespeeld, is de bal van hout.
Er wordt gespeeld met zelf gesneden stokken.
Op Alaya’s foto’s dragen de spelers lange blauwe en witte gewaden, daraa’s, in plooien rond de benen, waaronder hier en daar in sandalen gestoken voeten tevoorschijn komen. Het zijn „prachtige kledingstukken”, zegt Alaya.
Wie mokhacha wil leren, moet het veld op. De kennis wordt al spelend doorgegeven, er zijn geen schriftelijke regels. Het aantal spelers per team en de duur van de wedstrijd worden onderling bepaald. Een score wordt nauwelijks bijgehouden. „Er zijn geen winnaars of verliezers”, aldus Alaya. Van een klassieke competitiegeest is volgens hem geen sprake. Al laat hij er geen twijfel over bestaan: „Voordat de eerste bal werd geslagen, hing er opwinding die je vlak voor een wedstrijd hebt.”
Maar het nomadische bestaan is veranderd. Met de overgang naar een leven op één vaste plek en het vertrek van jongeren naar de steden verdwijnen ook de vertrouwde omstandigheden waarin mokhacha wordt gespeeld en doorgegeven. „Tegenwoordig zie je in Marokko herders die met hun schapen of kamelen op pad zijn en ondertussen op hun smartphone zitten.”
Al in 2014 lagen er bij de Marokkaanse overheid plannen om traditionele spelen voor volgende generaties te behouden, door ze systematischer te inventariseren en te documenteren. In M’Hamid El Ghizlane kreeg mokhacha eerder dit jaar een plaats op het Internationale Festival van de Nomaden – waar Alaya de fotoserie schoot – naast muziek, kamelenraces en andere gebruiken. „Die overdracht, dat archiveren, vind ik belangrijk. Veel van die traditionele gebruiken en tradities verdwijnen.” Globalisering, verzucht Alaya. „Alles gaat steeds meer op elkaar lijken. Juist daarom wilde ik het zo graag vastleggen.”
Het publiek. Het spel wordt van generatie op generatie doorgegeven.
De mooiste fotografie en de beste tips geselecteerd door de fotoredactie
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie