Koningshuis Asielopvang is een druk bediscussieerd en polariserend onderwerp. Maar niet eerder bracht de koning een bezoek aan een asielzoekerscentrum. In Leersum klinkt applaus, gejuich en de zaghrouta uit tientallen vrouwenkelen.
Koning Willem-Alexander bekijkt een woonvertrek en spreekt met een bewoner op het terrein van het azc. Azc Leersum is een van de oudste opvanglocaties in Nederland.
De stoerste jongetjes klimmen over een hekje. Rennen achter de grote mensen langs, mobieltjes in de hand. En als de koning even stilhoudt, vlak voor de deur van de basisschool, en ondanks de toenemende regen, slaan ze toe. „Koning. Majesteit. Hoi. Mogen we een selfie?” Willem-Alexander neemt die zelf. Ze laten de foto trots zien.
Zoiets gebeurt vaker als koning Willem-Alexander op bezoek komt. Meerdere keren per maand is hij ergens in het land, het thema is meestal iets wat speelt in de samenleving. Stikstof bijvoorbeeld en de toekomst van de landbouw, sociale verbondenheid en vrijwilligers die dat bevorderen, defensie. Willem-Alexander bezocht de afgelopen maanden daklozen en woningbouwers, boeren en natuurbeschermers.
Maar in een asielzoekerscentrum was hij als koning nog nooit. Tot deze dinsdagmiddag in Leersum, waar ruim vijfhonderd mensen verblijven in afwachting van een besluit over hun asielaanvraag. De binnenplaats is volgelopen, met inwoners die op de punten van hun tenen gaan staan om een glimp op te vangen van het bezoek. Elke keer als de koning van het ene gebouw naar het andere loopt, klinkt applaus, gejuich en de zaghrouta uit tientallen vrouwenkelen.
Koning Willem-Alexander tijdens de rondleiding op basisschool ‘De Hoogstraat’ op het terrein van het azc in Leersum.
Asielopvang is sinds Willem-Alexander in 2013 werd ingehuldigd een druk bediscussieerd en gepolariseerd onderwerp. Hij bezocht, samen met toenmalige staatssecretarissen, wel tweemaal het aanmeldcentrum in Ter Apel en sprak toen onder meer COA-medewerkers en omwonenden. Hij en koningin Máxima bezochten organisaties die vluchtelingen helpen en een opvanglocatie voor Oekraïense vluchtelingen.
Dat opvang niet vanzelfsprekend is, wéét de koning ook. In mei, tijdens het jaarlijkse persgesprek, zei Willem-Alexander dat hij zich zorgen maakte over de uit de hand lopende en verhardende demonstraties rond de komst van nieuwe asielzoekerscentra. Ook sprak hij daarover al eens met raadsleden. Maar op dat moment zag de koning geen reden om naar een azc te gaan.
Frits Naafs, burgemeester van Utrechtse Heuvelrug, had de koning drie jaar geleden al uitgenodigd. Om, zegt hij terwijl hij op de aankomst van Willem-Alexander wacht, „het tegengeluid” te laten horen, „te laten zien hoe het ook kan”. Het asielzoekerscentrum is hier al ruim 35 jaar, in de bossen bij Leersum. De „open uitnodiging” sprak het paleis aan.
En dus loopt de koning hier op dinsdagmiddag langs slaapkamers, en via de ‘doe mee-balie’, waar azc-bewoners zich kunnen inschrijven voor taalcursussen, vrijwilligerswerk en werk, naar de fietsenkelder. De „ligging is dusdanig in het bos dat het erg handig is om een fiets te hebben”, zegt vrijwilliger Eddie, die de fietsen samen met een jongen uit Gambia repareert. Het COA wil niet dat de bewoners, werknemers of vrijwilligers met achternaam in de krant komen.
Buiten vragen de jongetjes de pers inmiddels de hemd van het lijf over hún werk. Dat lijkt allemaal vrolijk, zegt Bea, hoofd van de basisschool. Maar zij heeft een andere boodschap aan de koning. „Ik doe dit al zestien jaar, en ik heb nog nooit eerder meegemaakt dat kinderen hier zo lang moeten wachten tot hun asielaanvraag is behandeld. Dat ze zó weinig perspectief hebben.”
Ze vertelt Willem-Alexander dat kinderen voorheen na een jaar doorstroomden naar een gewone school in een dorp. Dan hadden hun ouders een verblijfsvergunning gekregen. „Nu is 80 procent aan het wachten en wachten en wachten”, zegt Bea. Aanvragen van Syriërs zijn door het vorige kabinet „in de ijskast” gezet totdat is bepaald of het land weer veilig is. Het nieuwe Europese migratiepact (waardoor asielprocedures versneld moeten worden) betekent dat de aanvragen van asielzoekers die onder de oude procedure vallen door minder IND-personeel worden behandeld, en vertraging oplopen.
Bea voelt zich „machteloos”. Willem-Alexander knikt. Zegt: „Hmm. Hmm.” Ook buiten in de gang van de school, als Lavania van elf hem brieven aanbiedt van klasgenoten „zodat u die in uw kantoor kan lezen”, knikt hij. Zij heeft hem geschreven dat ze haar ouders al drie jaar niet heeft gezien. Die wonen nog in Irak.
Willem-Alexander bezoekt de fietsenwerkplaats op het terrein van het azc.
Veel kan de koning niet doen, dat is aan het kabinet. Wel zegt hij aan het eind van zijn bezoek dat hij al zijn indrukken mee zal nemen „naar Den Haag”. Hij zegt ook dat hij specifiek een gemeente wilde bezoeken waar een azc is „geïntegreerd” in de samenleving: „We weten allemaal wat voor problemen er kunnen zijn. Door hier aanwezig te zijn, laten we zien dat het ook heel goed kan gaan.”
Het is wat hij in mei al liet doorschemeren. De koning zei toen: „We moeten weer normaal met elkaar omgaan. Zodat we daarna het gesprek kunnen voeren over hoe we invulling geven aan een probleem dat we als land en als samenleving moeten oplossen, en dat is het huisvesten van asielzoekers en van statushouders over het hele land.”
Dat is precies wat burgemeester Naafs wilde laten zien. Hij stelt de koning voor aan de voorzitter van de Oranjevereniging, die asielzoekers opleidt tot verkeersregelaars die helpen op Koningsdag en bij de avondvierdaagse. Aan de buurvrouw, die een B&B heeft en vertelt dat áls er een incident is, daar meteen op wordt gehandhaafd. Aan vrijwilligers die asielzoekers helpen met taal, uitnodigen voor een kerstdiner. Aan raadsleden die zeggen dat het azc „geen item” is.
„Barmhartigheid zit in ons dna”, zegt de burgemeester. „In dat van de inwoners en van de politiek.”
De koning maakt een selfie met kinderen voordat hij wordt rondgeleid op de basisschool op het terrein.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie